سُورَةُ المؤمنون

พระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "ชนเหล่านั้นคือผู้รีบเร่งในบรรดาความดีทั้งหลาย และพวกเขาคือผู้ที่ล้ำหน้าในความดีเหล่านั้น"
พระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "ชนเหล่านั้นคือผู้รีบเร่งในบรรดาความดีทั้งหลาย" หมายถึง ในบรรดาการภักดีทั้งหลาย เพื่อพวกเขาจะได้บรรลุถึงซึ่งบรรดาชั้นอันสูงสุดและบรรดาห้องสวรรค์
และมีการอ่าน (ในอีกกิรออะฮ์หนึ่งว่า) "ยัซร่ออูน" ในบรรดาความดีทั้งหลาย หมายถึง พวกเขาเป็นผู้รีบเร่งไปสู่ความดีเหล่านั้น
ส่วน "ยุซาริอูน" นั้นมีความหมายว่า พวกเขาเป็นผู้แข่งขันกับผู้ที่แข่งขันกับพวกเขาไปสู่ความดีเหล่านั้น โดยมีกรรม (ผู้ถูกแข่งขัน) ที่ละไว้ในฐานที่เข้าใจ
อัซ-ซัจญาจ กล่าวว่า: "ยุซาริอูน" มีความหมายที่ลึกซึ้งกว่า "ยัซร่ออูน"
และพระดำรัสที่ว่า: "และพวกเขาคือผู้ที่ล้ำหน้าในความดีเหล่านั้น" คำอธิบายที่สวยงามที่สุดที่ได้กล่าวไว้ในเรื่องนี้คือ พวกเขาล้ำหน้าไปสู่เวลาของความดีเหล่านั้น (เช่น ทำการภักดีในเวลาแรกเริ่ม) และด้วยสิ่งนี้ได้ชี้ให้เห็นว่าการละหมาดในเวลาแรกเริ่มนั้นประเสริฐกว่า ดังที่ได้ผ่านมาแล้วใน (ซูเราะฮ์อัล-บะกอเราะฮ์)
และทุกผู้ที่ล้ำหน้าในสิ่งใด เขาก็คือผู้ที่ล้ำหน้าไปสู่สิ่งนั้น และทุกผู้ที่ล้าหลังจากสิ่งใด แน่นอนสิ่งนั้นได้ล้ำหน้าเขาไปแล้วและเขาก็พลาดมันไป
ดังนั้น อักษร ลาม (ل) ในคำว่า "ลาฮา" (لها) ตามคำกล่าวนี้มีความหมายว่า "ไปสู่" (إلى) ดังที่พระองค์ตรัสว่า "ด้วยว่า พระเจ้าของเจ้าได้ทรงวะฮีแก่มัน" หมายถึง ทรงวะฮีไปสู่มัน
และสิบะไวฮ์ได้นำบทกวี (ของอัล-อะอ์ชา) มาอ้างว่า:
"อูฐของข้าพเจ้าเบนเขาออกไปจากเส้นทางของอัล-ยะมาอะฮ์ และมันมิได้มุ่งไปยังผู้ใดจากชาวมันนอกจากเพื่อสูเจ้า"
และจากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับความหมายของ "และพวกเขาคือผู้ที่ล้ำหน้าในความดีเหล่านั้น" หมายถึง ความสุขสมบูรณ์จากอัลลอฮ์ได้ล้ำหน้าแก่พวกเขาแล้ว ดังนั้นพวกเขาจึงรีบเร่งในบรรดาความดีทั้งหลาย
และมีผู้กล่าวว่า: ความหมายคือ "และพวกเขาคือผู้ที่ล้ำหน้าเนื่องด้วยบรรดาความดีทั้งหลาย"

พระดำรัสของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่ว่า : "และเราจะไม่ให้ชีวิตใดรับภาระ นอกจากเท่าที่มันสามารถ และ ณ ที่เรานั้นมีบันทึกหนึ่งที่กล่าวด้วยความจริง และพวกเขาจะไม่ถูกอยุติธรรม"
พระดำรัสของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่ว่า : "และเราจะไม่ให้ชีวิตใดรับภาระ นอกจากเท่าที่มันสามารถ" นั้น ได้ผ่านมาบ้างแล้วในซูเราะฮฺอัลบะกอเราะฮฺ (อายะฮฺที่ 286) และนั่นเป็นการยกเลิก (นาซิค) ทุกสิ่งที่ปรากฏในบทบัญญัติเกี่ยวกับการกำหนดภาระที่เกินความสามารถ
ส่วนพระดำรัสที่ว่า : "และ ณ ที่เรานั้นมีบันทึกหนึ่งที่กล่าวด้วยความจริง" ความหมายที่ชัดเจนที่สุดที่ถูกกล่าวไว้คือ : พระองค์ทรงหมายถึงบันทึกการบันทึกบรรดาการงาน ซึ่งมะลาอิกะฮฺจะเป็นผู้รวบรวมขึ้น และพระองค์ทรงให้บันทึกนั้นเป็นของพระองค์ เพราะมะลาอิกะฮฺได้บันทึกการงานต่างๆ ของปวงบ่าวลงในนั้น ตามพระบัญชาของพระองค์ ดังนั้นบันทึกนั้นจึงกล่าวด้วยความจริง และในนี้เป็นการขู่และทำให้หมดหวังจากการลำเอียงและอยุติธรรม
และคำว่า "การกล่าว" (อัน-นุฏก์) นั้นอนุญาตให้ใช้กับ "บันทึก" (อัล-กิตาบ) ได้ โดยความหมายที่ต้องการคือ บรรดานะบีจะกล่าวตามสิ่งที่อยู่ในบันทึกนั้น และอัลลอฮฺทรงรู้ดียิ่ง
และมีผู้กล่าวว่า : หมายถึง "บันทึกที่ถูกพิทักษ์" (อัล-ลาวห์ อัล-มะหฺฟูซ) ซึ่งทุกสิ่งทุกอย่างได้ถูกกำหนดไว้ในนั้นแล้ว ดังนั้นพวกเขาจะไม่ล่วงละเมิดสิ่งนั้น
และมีผู้กล่าวอีกว่า : การอ้างอิงด้วยพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า "และ ณ ที่เรานั้นมีบันทึกหนึ่ง" นั้นหมายถึงอัลกุรอาน และอัลลอฮฺทรงรู้ดียิ่ง และทุกความหมายนั้นมีความเป็นไปได้ แต่ความหมายแรกนั้นชัดเจนที่สุด

พระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "แต่ทว่าหัวใจของพวกเขาอยู่ในความมืดมนจากสิ่งนี้" (ซูเราะฮ์อัลมุอ์มินูน: 63)

มุญาฮิดกล่าวว่า: หมายถึงอยู่ในสิ่งปกคลุม, ความเผอเรอ และความบอดตาบอดจากอัลกุรอาน
และกล่าวว่า: "น้ำท่วมเข่า" (ฆอมะเราะฮุลมะอ์) เมื่อน้ำปกคลุมมัน และแม่น้ำที่ท่วม (นะฮ์รุน ฆอมิรุน) คือแม่น้ำที่ปกคลุมผู้ที่ลงไปในนั้น และชายผู้ที่ถูกท่วม (รอจุลุน ฆอมิรุน) คือผู้ที่ถูกความคิดเห็นของผู้คนท่วมทับ
และมีคำกล่าวว่า: "ความมืดมน" (ฆอมเราะฮ์) เพราะมันปกคลุมใบหน้า และจากรากศัพท์นี้คือ "เขาเข้าไปในหมู่มวลชนและกลุ่มชน" (ดะคอลา ฟี ฆิมารินนาส วะ คิมาริฮิม) หมายถึงเข้าไปในสิ่งที่ปกคลุมของกลุ่มชน
และมีคำกล่าวว่า: "แต่ทว่าหัวใจของพวกเขาอยู่ในความมืดมน" หมายถึงอยู่ในความสับสนและความบอดตาบอด จากสิ่งที่ได้ถูกบรรยายไว้เกี่ยวกับบรรดาการงานที่ดีในโองการก่อนหน้านี้; ดังที่กะตะดะฮ์กล่าวไว้ หรือจากคัมภีร์ที่กล่าวด้วยความจริง

"และสำหรับพวกเขานั้น ยังมีการงานอื่นๆ อีกจากสิ่งนั้น ซึ่งพวกเขากำลังปฏิบัติการงานเหล่านั้นอยู่" (ซูเราะฮ์อัลมุอ์มินูน: 63)
กะตะดะฮ์และมุญาฮิดกล่าวว่า: หมายถึง พวกเขามีบรรดาความผิดต่างๆ ซึ่งพวกเขาจำเป็นต้องปฏิบัติมัน นอกเหนือจากความจริง
และอัลฮะซันและอิบนุ ซัยด์กล่าวว่า: ความหมายคือ และสำหรับพวกเขานั้น มีการงานที่ชั่วช้าซึ่งพวกเขายังมิได้ปฏิบัติมัน นอกเหนือจากสิ่งที่พวกเขายึดถืออยู่ พวกเขาจำเป็นต้องปฏิบัติมัน นอกเหนือจากการงานของผู้ศรัทธา ดังนั้นพวกเขาจึงจะเข้าไปในนรกด้วยการงานเหล่านั้น เนื่องจากความหายนะได้ล่วงล้ำสำหรับพวกเขาแล้ว
และมีความเป็นไปได้ประการที่สาม: นั่นคือการอธรรมต่อปวงบ่าว พร้อมกับการปฏิเสธพระผู้สร้าง; ดังที่อัลมาวัรดีได้บันทึกไว้ และความหมายนั้นใกล้เคียงกัน

จนกระทั่งเมื่อเราได้ลงโทษบรรดาผู้ที่หลงระเริงของพวกเขาด้วยการลงโทษ หมายถึง ด้วยดาบในวันบัดร์ ดังที่อิบนุ อับบาสกล่าวไว้ และอัฎเฎาะฮ์ฮากกล่าวว่า หมายถึง ด้วยความหิวโหย ขณะที่นบี - ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม - กล่าวว่า "โอ้อัลลอฮฺ ขอพระองค์ทรงทำให้การลงโทษของพระองค์หนักแน่นต่อเผ่ามุฎ็อร โอ้อัลลอฮฺ ขอพระองค์ทรงทำให้มันเป็นปีแห่งความแห้งแล้งสำหรับพวกเขาเช่นปีแห่งความแห้งแล้งในสมัยของยูซุฟ" แล้วอัลลอฮฺก็ทรงทดสอบพวกเขาด้วยความแห้งแล้งและความหิวโหย จนกระทั่งพวกเขากินกระดูก สัตว์ตาย สุนัข และซากสัตว์ และทรัพย์สินและลูกหลานก็พินาศ เมื่อนั้นพวกเขาจึงร้องครวญคราง หมายถึง พวกเขาร่ำร้องและร้องขอความช่วยเหลือ และรากศัพท์ของคำว่า "อัลญิอาร" คือ การเปล่งเสียงด้วยการวิงวอน ดังที่วัวทำ และอัลอะอ์ชาได้กล่าวบรรยายลักษณะวัวว่า "แล้วมันก็วนเวียนอยู่สามครั้งระหว่างกลางวันและกลางคืน และการตำหนิคือมันจะขอพักพิงและร้องเสียงดัง" อัลเญาฮะรีกล่าวว่า "อัลญิอาร" เหมือนกับ "อัลเคาะวาร" กล่าวกันว่า "วัวร้อง (ญะอัร) มันร้อง (ยะญิอูรุ)" หมายถึง มันส่งเสียงร้อง และบางคนอ่านว่า (ลูกวัวตัวหนึ่งมีร่างกายมีเสียงร้อง) ดังที่อัล-อัคฟัชได้บันทึกไว้ และมนุษย์ร้องวิงวอน (ยะญิอูรุ) ต่ออัลลอฮฺ - ผู้ทรงเกรียงไกร - คือ วิงวอนด้วยการดุอาอ์ กะอ์ตาดะฮ์กล่าวว่า พวกเขาร้องตะโกนด้วยการเตาบะฮ์ แต่ก็ไม่ถูกรับจากพวกเขา เขากล่าวว่า "มันสลับสับเปลี่ยนจากการละหมาดต่อพระผู้เป็นเจ้า บางครั้งก็สุญูด และบางครั้งก็ร้องครวญคราง" และอิบนุ จุเรจญ์กล่าวว่า จนกระทั่งเมื่อเราได้ลงโทษบรรดาผู้ที่หลงระเริงของพวกเขาด้วยการลงโทษ พวกเขาคือผู้ที่ถูกฆ่าในสงครามบัดร์ เมื่อนั้นพวกเขาจึงร้องครวญคราง พวกเขาคือผู้ที่อยู่ในมักกะฮ์ ดังนั้นเขาจึงรวบรวมทั้งสองทัศนะที่กล่าวมาก่อนไว้ ซึ่งเป็นทัศนะที่ดี

อย่าวิงวอนในวันนี้ (ต่อการลงโทษของเรา) พวกเจ้าจะไม่ได้รับความช่วยเหลือ (ให้พ้นจากการลงโทษ) พวกเจ้าจะไม่ได้รับการปกป้อง และความหวาดกลัวของพวกเจ้าก็จะไม่อำนวยประโยชน์ใดๆ
และอัลหะซัน (อัลบัศรีย์) กล่าวว่า: พวกเจ้าจะไม่ได้รับความช่วยเหลือ (ด้วยการที่การเตาบะฮฺของพวกเจ้าถูกตอบรับ)
และมีผู้กล่าวว่า: ความหมายของคำสั่งห้ามนี้เป็นการแจ้งให้ทราบ กล่าวคือ แม้ว่าพวกเจ้าจะวิงวอนขอ (ให้การลงโทษถูกผ่อนผัน) มันก็จะไม่อำนวยประโยชน์แก่พวกเจ้า

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "แท้จริงโองการทั้งหลายของข้าได้ถูกสาธยายแก่พวกเจ้า แล้วพวกเจ้าก็หันหลังกลับถอยหลัง" (อัลอัมบิยาอ์ 61)
โองการทั้งหลาย ในที่นี้หมายถึงอัลกุรอาน
"ได้ถูกสาธยายแก่พวกเจ้า" หมายถึง ได้ถูกอ่านแก่พวกเจ้า
อัด-เฎาะฮาก กล่าวว่า: ก่อนที่พวกเจ้าจะถูกทรมานด้วยการถูกฆ่า
"และพวกเจ้าก็หันหลังกลับถอยหลัง" หมายถึง พวกเจ้ากลับหลัง
มุญาฮิด กล่าวว่า: พวกเจ้าถอยหลังออกมา ซึ่งรากศัพท์หมายถึง การกลับหลังหัน
กวีได้กล่าวว่า:
พวกเขาอ้างว่าพวกเขาอยู่บนทางแห่งความรอด
แต่แท้จริงแล้ว เขากำลังถอยหลังกลับ
และในที่นี้เป็นการใช้สำนวนเปรียบเทียบ หมายถึง การผินหลังให้กับสัจธรรม
ท่านอะลี บิน อะบี ฏอลิบ - ขอพระองค์ทรงโปรดปรานท่าน - ได้อ่าน (على أدباركم) แทนที่ (على أعقابكم) และอ่าน (تنكصون) โดยการออกเสียงฎอมมะฮ์บนตัวก๊าฟ

(พวกเขา) หยิ่งยะโสโอหังในสภาพนั้น และสรรพนามในคำว่า "ในสภาพนั้น" (به) นั้น กลุ่มนักวิชาการส่วนใหญ่กล่าวว่า: มันย้อนกลับไปยังอัล-ฮะร็อม (เขตหวงห้าม) หรือมัสยิด หรือเมือง ซึ่งก็คือมักกะฮ์ แม้ว่าจะไม่มีการกล่าวถึงมาก่อนก็ตาม เนื่องจากเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องนี้ กล่าวคือ พวกเขากล่าวว่า: พวกเราคือชาวอัล-ฮะร็อม ดังนั้นพวกเราจึงไม่กลัว และมีทัศนะหนึ่งกล่าวว่า: ความหมายคือ พวกเขามีความเชื่อในจิตใจของพวกเขาว่า พวกเขามีสิทธิและฐานะที่ยิ่งใหญ่เหนือผู้คนเนื่องจากมัสยิดและอัล-ฮะร็อม ดังนั้นพวกเขาจึงหยิ่งยะโสเพราะสิ่งนั้น และการหยิ่งยะโสไม่ใช่สิ่งที่ถูกต้อง และอีกกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า: สรรพนามย้อนกลับไปยังอัล-กุรอาน โดยพิจารณาจากการที่โองการต่างๆ ถูกกล่าวถึง และความหมายคือ: การที่พวกเจ้าได้ยินโองการทั้งหลายของข้า ทำให้เกิดความหยิ่งยโสและการละเมิด ดังนั้นพวกเจ้าจึงไม่ศรัทธาต่อมัน อิบนุ อัตติยะฮ์ กล่าวว่า: และนี่เป็นทัศนะที่ดี อัน-นะห์ฮาส กล่าวว่า: และทัศนะแรกนั้นเหมาะสมกว่า และความหมายคือ: พวกเขาหยิ่งผยองเพราะอัล-ฮะร็อมและกล่าวว่า พวกเราคือชาวอัล-ฮะร็อมของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่ง
คำตรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งว่า: "โดยที่พวกเจ้านั่งพูดคุยในยามราตรีอย่างเปล่าประโยชน์" (سامرا تهجرون) ในที่นี้มีประเด็นอยู่สี่ประเด็น:
ประเด็นที่หนึ่ง: คำตรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งว่า: "โดยที่พวกเจ้านั่งพูดคุยในยามราตรีอย่างเปล่าประโยชน์" (سامرا تهجرون) คำว่า "سامرا" อยู่ในสถานะที่เป็นฮาล (สภาพ) และมีความหมายว่า "ผู้ที่นั่งพูดคุยยามราตรี" (سمارا) ซึ่งหมายถึงกลุ่มคนที่สนทนากันในเวลากลางคืน มาจากรากศัพท์คำว่า "อัส-ซุมร์" (السمر) ซึ่งหมายถึงเงาของดวงจันทร์ และจากนี้มาเช่นกัน คำว่า "ซุมเราะฮ์" (سمرة) หมายถึงสีผิวคล้ำ และพวกเขาจะสนทนากันรอบกะอ์บะฮ์ในยามที่มีแสงจันทร์ ดังนั้นการสนทนาในยามนั้นจึงถูกเรียกว่าเช่นนั้น อัษ-เษารีย์ กล่าวว่า: เงาของดวงจันทร์ถูกเรียกว่า "อัส-ซุมร์" (السمر) และจากนี้มาเช่นกัน คำว่า "อัส-ซุมเราะฮ์" (السمرة) หมายถึงสีผิว และมันถูกเรียกว่า "อัล-ฟัคต์" (الفخت) และจากนี้มาเช่นกัน จึงมีการกล่าวว่า "ฟาคิเตาะฮ์" (فاختة) (นกพิราบชนิดหนึ่ง) และอบู รุญาอ์ อ่านว่า (سمارا) ซึ่งเป็นพหูพจน์ของคำว่า "ซามิร" (سامر) ดังที่กวี [อิมรูอัล-ก็อยส์] กล่าวว่า:
"และนางกล่าวว่า ขออัลลอฮ์ทรงทำให้เจ้าเป็นทาสเถิด แท้จริงเจ้านั้นกำลังเปิดโปงฉัน เจ้าไม่เห็นผู้ที่นั่งพูดคุยยามราตรีและผู้คนในสภาพของฉันดอกหรือ"
และในหะดีษของก็อยละฮ์: "เมื่อสามีของนางกลับมาจากอัส-ซามิร (السامر)" หมายถึง จากกลุ่มคนที่นั่งพูดคุยยามราตรี ดังนั้นมันจึงเป็นคำเอกพจน์ที่มีความหมายเป็นพหูพจน์ เช่นเดียวกับคำว่า "อัล-ฮาฎิร" (الحاضر) ซึ่งหมายถึงกลุ่มคนที่พักอยู่ริมน้ำ และคำว่า "อัล-บากิร" (الباقر) เป็นพหูพจน์ของคำว่า "อัล-บะก็อร" (البقر) (วัว) และคำว่า "อัล-ญามิล" (الجامل) เป็นพหูพจน์ของคำว่า "อัล-อิบิล" (الإبل) (อูฐ) ทั้งตัวผู้และตัวเมีย และจากนี้มาเช่นกัน คือคำตรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งว่า: "แล้วเราจะให้พวกเจ้าออกมาในสภาพที่เป็นเด็ก" (طفلا) หมายถึง เด็กๆ (أطفالا) มีการกล่าวว่า: กลุ่มคน "ซุมัร" (سمر) และ "ซามิร" (سامر) และ "ซามิรูน" (سامرون) และความหมายคือ การนอนไม่หลับในเวลากลางคืน มาจากรากศัพท์คำว่า "อัส-ซุมร์" (السمر) ซึ่งหมายถึง แสงที่ตกลงบนต้นไม้จากแสงจันทร์ อัล-เญาฮะรี กล่าวว่า: "อัส-ซามิร" (السامر) ก็คือ "อัส-ซุมาร" (السمار) เช่นกัน และพวกเขาคือกลุ่มคนที่นั่งพูดคุยยามราตรี เช่นเดียวกับการกล่าวว่า "ฮุญญาจ" (حجاج) สำหรับผู้ทำฮัจญ์ และคำกล่าวของกวี:
"และการนั่งพูดคุยยามราตรีที่การละเล่นและการสนทนายืดเยื้อในนั้น"
ราวกับว่าเขาได้ตั้งชื่อสถานที่ที่พวกเขารวมตัวกันเพื่อนั่งพูดคุยยามราตรีด้วยคำนั้น และมีทัศนะหนึ่งกล่าวว่า: เขาใช้คำเอกพจน์ว่า "ซามิรัน" (سامرا) ซึ่งมีความหมายเท่ากับ "อัส-ซุมาร" (السمار) (ผู้ที่นั่งพูดคุยยามราตรี) เพราะมันถูกใช้ในความหมายของเวลา เช่น คำกล่าวของกวี:
"หากเจ้าหมายมาหาพวกเขาในยามที่นั่งพูดคุยยามราตรี เจ้าจะพบพวกเขาในสภาพที่นักดนตรีกำลังสีพิณและที่นั่งอันมืดมน"
ดังนั้นเขาจึงกล่าวว่า "ซุมรัน" (سمرا) เพราะความหมายคือ: หากเจ้ามาหาพวกเขาในเวลากลางคืน เจ้าจะพบพวกเขาในสภาพที่นั่งพูดคุยยามราตรี และ "บุตรทั้งสองของซุมัยร์" (ابنا سمير) หมายถึง กลางคืนและกลางวัน เพราะการนั่งพูดคุยยามราตรีเกิดขึ้นในทั้งสองเวลา มีการกล่าวว่า: ฉันจะไม่ทำมันตราบใดที่บุตรทั้งสองของซุมัยร์ยังคงอยู่ตลอดไป และมีการกล่าวว่า: "อัส-ซุมัยร์" (السمير) หมายถึง กาลเวลา และบุตรทั้งสองของมันคือกลางคืนและกลางวัน และ (ฉันจะไม่ทำมัน) "อัส-ซุมร์ วัล-ก็อมัร" (السمر والقمر) หมายถึง ตราบใดที่ผู้คนยังนั่งพูดคุยยามราตรีในคืนที่มีจันทร์สว่าง และ (ฉันจะไม่ทำมัน) "ซุมัยร์ อัล-ลัยาลี" (سمير الليالي)

อัช-ชันฟะรีย์กล่าวว่า : ณ ที่นั้น ข้าไม่หวังชีวิตใดที่ทำให้ข้าพึงพอใจ
สหายแห่งราตรีที่ถูกทำให้กระหายด้วยบ่อน้ำ
และ "อัส-ซิมาร" (ด้วยการเปิดเสียง) หมายถึง นมที่เจือจาง และชาวอาหรับมักนั่งสนทนาในเวลากลางคืน และนี่เป็นสิ่งที่ทำให้พวกเขาจำเป็นต้องรู้จักดวงดาว เพราะพวกเขานั่งอยู่ในทะเลทรายและเห็นดาวที่โผล่ขึ้นจากดาวที่ลับขอบฟ้า และชาวกุเรชมักนั่งสนทนารอบกะอ์บะฮ์ในวงสนทนาของพวกเขา ด้วยเรื่องไร้สาระและความปฏิเสธศรัทธาของพวกเขา ดังนั้นอัลลอฮฺจึงทรงตำหนิพวกเขาในเรื่องนั้น

และ "ตะฮญุรูน" (พวกเจ้ากล่าววาจาไร้สาระ) มีการอ่านสองแบบ : ด้วยการออกเสียงฏอเป็นฏอมมะฮ์ (ตะฮญุรูน) และญีมเป็นกัสเราะฮ์ (ตะฮญิรูน) จากคำว่า "อะฮญะรา" เมื่อกล่าววาจาหยาบคาย และด้วยการออกเสียงฏอเป็นนัซบ์ (ตะฮญุรูน) และญีมเป็นฏอมมะฮ์ (ตะฮญุรูน) จากคำว่า "ฮะญะรอัลมะรีฎ" เมื่อผู้ป่วยพูดเพ้อ ความหมายคือ : พวกเขาพูดด้วยคำพูดที่เพ้อเจ้อและเลวร้ายเกี่ยวกับนะบี - ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม - และเกี่ยวกับอัลกุรอาน ; จากอิบนุ อับบาส และอื่นๆ

ประการที่สอง : สะอีด บิน จุบัยร์รายงานจากอิบนุ อับบาสว่า : ท่านรังเกียจการนั่งสนทนากันในเวลากลางคืนก็ต่อเมื่อโองการนี้ได้ประทานลงมา "ด้วยการหยิ่งยโส พวกเจ้านั่งสนทนาในเวลากลางคืน โดยกล่าววาจาไร้สาระ" หมายความว่า อัลลอฮฺตะอาลาทรงตำหนิบุคคลกลุ่มหนึ่งที่นั่งสนทนากันในเวลากลางคืนในสิ่งที่ไม่เป็นการเชื่อฟังอัลลอฮฺตะอาลา ไม่ว่าจะเป็นการพูดเพ้อหรือการทำร้ายผู้อื่น

และอัล-อะอ์มัชเคยกล่าวว่า : หากท่านเห็นชายชราผู้หนึ่งและเขาไม่ได้บันทึกหะดีษ จงตบหน้าเขา เพราะเขาเป็นหนึ่งในบรรดาชายชราผู้ชอบนั่งสนทนากันในคืนเดือนหงาย หมายความว่า พวกเขารวมตัวกันในคืนที่มีแสงจันทร์และพูดคุยกันเกี่ยวกับวันเวลาของบรรดาค่อลีฟะฮ์และผู้ปกครอง และไม่มีใครในหมู่พวกเขาที่รู้วิธีทำวุฎูอ์สำหรับการละหมาดได้อย่างถูกต้อง

ประการที่สาม : มุสลิมรายงานจากอบู บัรซะฮ์ว่า : นะบี - ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม - มักจะเลื่อนการละหมาดอิชาออกไปจนถึงหนึ่งในสามของกลางคืน และท่านรังเกียจการนอนก่อนการละหมาดนั้นและการสนทนาหลังจากนั้น

บรรดานักวิชาการกล่าวว่า : ส่วนการรังเกียจการนอนก่อนละหมาดอิชานั้น ก็เพื่อไม่ให้การละหมาดนั้นพลาดจากเวลาของมันทั้งหมดหรือจากเวลาที่ดีที่สุดของมัน และด้วยเหตุนี้ อุมัรจึงกล่าวว่า : ดังนั้นผู้ใดที่นอน ก็ขอให้ตาของเขาหลับไป (เป็นคำสาป) สามครั้ง และในหมู่ผู้ที่รังเกียจการนอนก่อนละหมาดอิชา ได้แก่ อุมัร, ลูกชายของท่านคืออับดุลลอฮ์, อิบนุ อับบาส และอื่นๆ และนี่คือมัซฮับของมาลิก และบางคนได้ให้ผ่อนผันในเรื่องนี้ ในหมู่พวกเขาได้แก่ อะลี, อบู มูซา และอื่นๆ และนี่คือมัซฮับของชาวกูฟะฮ์ และบางคนได้กำหนดเงื่อนไขว่า ต้องมีคนคอยปลุกเขาสำหรับการละหมาด และมีรายงานจากอิบนุ อุมัรในทำนองเดียวกัน และอัฏ-เฏาะฮาวียีได้ยึดถือตามทัศนะนี้

ส่วนการรังเกียจการสนทนาหลังจากละหมาดอิชานั้น เพราะการละหมาดได้ลบล้างความผิดของเขาแล้ว ดังนั้นเขาจึงนอนในสภาพที่ปลอดภัย และเขาได้ปิดผนึกบันทึกของเขาด้วยการอิบาดะฮ์ หากเขานั่งสนทนาและพูดคุยกัน เขาก็จะเติมบันทึกนั้นด้วยคำพูดเพ้อเจ้อ และทำให้ตอนท้ายของบันทึกเป็นเรื่องไร้สาระและเท็จ และนี่ไม่ใช่การกระทำของผู้ศรัทธา และอีกประการหนึ่ง การนั่งสนทนาในเวลากลางคืนมักจะทำให้หลับในตอนท้ายของกลางคืน ดังนั้นเขาจึงนอนหลับและพลาดการลุกขึ้นละหมาดในตอนท้ายของกลางคืน และบางทีเขาอาจนอนหลับจนพลาดการละหมาดซุบฮ์

และมีคำกล่าวว่า : การรังเกียจการนั่งสนทนาหลังจากละหมาดอิชานั้น เนื่องจากมีรายงานจากญาบิร บิน อับดิลลาฮ์ว่า : ท่านรอซูลุลลอฮ์ - ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม - กล่าวว่า : พวกเจ้าจงระวังการนั่งสนทนากันในเวลากลางคืนหลังจากที่ผู้คนสงบนิ่ง (หลับ) เพราะพวกเจ้าไม่รู้ว่าอัลลอฮฺตะอาลาจะปล่อยสิ่งใดจากบรรดาสิ่งที่พระองค์ทรงสร้างออกมา จงปิดประตูทั้งหลาย จงผูกปากถุงน้ำ จงปิดภาชนะ และจงดับตะเกียงทั้งหลาย

และมีรายงานจากท่านอุมัรว่า ท่านเคยตีผู้คน [หน้า 129] เนื่องจากการสนทนา (ที่ไม่จำเป็น) หลังอิชาอ์ และกล่าวว่า "การนั่งสนทนาในตอนต้นของกลางคืนและการนอนหลับในตอนปลายของมัน! จงให้คัมภีร์ของพวกท่านได้พักผ่อนเถิด" จนกระทั่งมีรายงานจากอิบนุ อุมัรว่า ท่านกล่าวว่า "ผู้ใดแต่งบทกลอนหลังอิชาอ์ การละหมาดของเขาจะไม่เป็นที่รับ (จากอัลลอฮ์) จนกระทั่งรุ่งเช้า" และชัดดาด บิน เอาส์ได้รายงานสายรายงาน (อิสนาด) ถึงท่านนบี - ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม - เกี่ยวกับเรื่องนี้

และได้มีผู้กล่าวว่า แท้จริงปรีชาญาณในการเป็นที่กริ้ว (มักรูห์) ต่อการสนทนา (ที่ไม่จำเป็น) หลังอิชาอ์นั้น ก็เนื่องจากอัลลอฮ์ตะอาลาได้ทรงทำให้กลางคืนเป็นที่พักผ่อน กล่าวคือ เป็นเวลาที่มนุษย์ได้พักผ่อนในนั้น ดังนั้นหากมนุษย์สนทนาในเวลากลางคืน ก็เท่ากับเขาได้ทำให้มันกลายเป็นเวลากลางวัน ซึ่งเป็นเวลาของการแสวงหาปัจจัยยังชีพ ดังนั้นประหนึ่งว่าเขาได้ตั้งใจที่จะขัดต่อปรีชาญาณของอัลลอฮ์ตะอาลาซึ่งพระองค์ทรงกำหนดไว้ในการดำรงอยู่ของเขา พระองค์จึงตรัสว่า "และพระองค์คือผู้ทรงทำให้กลางคืนเป็นเครื่องนุ่งห่มแก่พวกเจ้า และการนอนหลับเป็นที่พักผ่อน และทรงทำให้กลางเวลากลางวันเป็นเวลาแห่งการแสวงหาปัจจัยยังชีพ"

ข้อที่สี่: การเป็นที่กริ้ว (มักรูห์) นี้ เฉพาะเจาะจงกับสิ่งที่ไม่อยู่ในประเภทของการทำความดี (กุรบะฮ์) การกล่าวซิกิร (รำลึกถึงอัลลอฮ์) การสอนวิชาการ การสนทนากับครอบครัวด้วยเรื่องวิชาการ และการสอนเรื่องที่เป็นประโยชน์ ตลอดจนสิ่งที่คล้ายคลึงกับนั้น แท้จริงมีรายงานจากท่านนบี - ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม - และจากบรรดาซอละฟฺ (ชนรุ่นแรก) ที่บ่งบอกถึงการอนุญาตให้กระทำสิ่งเหล่านั้นได้ อีกทั้งยังบ่งบอกถึงการเป็นสิ่งที่น่าชื่นชม (มัสตัฮับ) อีกด้วย

และอัล-บุคอรียฺได้กล่าวไว้ (ในบทว่าด้วยการนั่งสนทนาในเรื่องฟิกฮฺและความดีหลังอิชาอ์) และได้กล่าวว่า กุรเราะฮฺ บิน คอลิด ได้กล่าวว่า "พวกเราเคยรอท่านอัล-หะสัน (อัล-บัศรียฺ) จนกระทั่งท่านมาถึงใกล้กับเวลาละหมาด (กลางคืน) แล้วท่านก็มาและกล่าวว่า 'เพื่อนบ้านของเราเหล่านี้ได้เชื้อเชิญพวกเรา'" จากนั้นท่านอะนัสได้กล่าวว่า "พวกเราเคยรอท่านรอซูลุลลอฮ์ - ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม - ในคืนหนึ่งจนกระทั่งผ่านไปครึ่งหนึ่งของกลางคืน แล้วท่านก็มาและละหมาด จากนั้นท่านได้กล่าวคุฏบะฮ์แก่พวกเราโดยกล่าวว่า 'แท้จริงผู้คนได้ละหมาดกันแล้ว และพวกเจ้านั้นยังคงอยู่ในการละหมาด (ได้รับผลบุญเช่นผู้ละหมาด) ตราบใดที่พวกเจ้ายังรอการละหมาด'" ท่านอัล-หะสันกล่าวว่า "ดังนั้นกลุ่มชนนั้นจะยังคงได้รับความดีตราบใดที่พวกเขารอคอยความดี"

อัล-บุคอรียฺกล่าว (ในบทว่าด้วยการนั่งสนทนากับแขกและครอบครัว) และได้กล่าวถึงหะดีษของอบูบักร์ บิน อับดุรเราะหฺมานว่า "บรรดาผู้พำนักที่ศ็อฟฟะฮ์นั้นเป็นผู้ยากจน..." เรื่องราวหะดีษ ซึ่งอิมามมุสลิมก็ได้บันทึกไว้เช่นกัน

และได้มีเรื่องราวเกี่ยวกับการรักษาด่านชายแดนและการเฝ้าระวังของกองทหารในเวลากลางคืน ซึ่งมีผลบุญอันมากมายและรางวัลอันยิ่งใหญ่ ดังที่เป็นที่แพร่หลายในบรรดาข่าวสาร (หะดีษ) และได้ผ่านมาแล้วส่วนหนึ่งจากเรื่องนี้ในตอนท้ายของ (บทอาลิอิมรอน) และการสรรเสริญเป็นของอัลลอฮ์แต่เพียงผู้เดียว

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "พวกเขามิได้พิจารณาพจนารถดอกหรือ? หรือว่าสิ่งที่มิได้เกิดขึ้นแก่บรรพบุรุษรุ่นแรกของพวกเขาได้เกิดขึ้นแก่พวกเขาแล้ว?"
พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "พวกเขามิได้พิจารณาพจนารถดอกหรือ?" หมายถึงอัลกุรอาน; ซึ่งเป็นเช่นเดียวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "ทำไมพวกเขาจึงไม่พิจารณาอัลกุรอานเล่า?" และอัลกุรอานถูกเรียกว่า "พจนารถ" เพราะพวกเขาได้รับการกล่าวขานด้วยสิ่งนี้
"หรือว่าสิ่งที่มิได้เกิดขึ้นแก่บรรพบุรุษรุ่นแรกของพวกเขาได้เกิดขึ้นแก่พวกเขาแล้ว?" แล้วพวกเขาก็ปฏิเสธมันและผินหลังให้กับมัน
และมีคำกล่าวว่า: "أم" ในที่นี้มีความหมายว่า "بل" (แต่ทว่า) กล่าวคือ แต่ทว่าได้มีสิ่งหนึ่งซึ่งบรรพบุรุษของพวกเขาไม่เคยมีประสบการณ์มาก่อนเกิดขึ้นแก่พวกเขา ดังนั้นด้วยเหตุนี้พวกเขาจึงปฏิเสธมันและละเลยการใคร่ครวญต่อสิ่งนั้น
และอิบนุ อับบาส (ร.ฎ.) กล่าว: และมีคำกล่าวว่าความหมายคือ "หรือว่าความปลอดภัยจากการลงโทษได้มาถึงพวกเขาแล้ว ซึ่งเป็นสิ่งที่มิได้เกิดขึ้นแก่บรรพบุรุษรุ่นแรกของพวกเขา ดังนั้นพวกเขาจึงละทิ้งการเชื่อฟัง"

พระดำรัสของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่ว่า : "หรือว่าพวกเขาไม่รู้จักรอซูลของพวกเขา ดังนั้นพวกเขาจึงปฏิเสธเขา" นั้น
ประโยคเช่นนี้ชาวอาหรับใช้ในความหมายของการตักเตือนและประณาม เช่น พวกเขากล่าวว่า : "ความดีนั้นเป็นที่รักยิ่งต่อเจ้า หรือความชั่ว?" หมายความว่า ข้าได้บอกเจ้าแล้วถึงความชั่ว ดังนั้นจงหลีกเลี่ยงมันเสีย
และแน่นอนพวกเขา (ชาวมักกะฮฺ) ย่อมรู้จักรอซูลของพวกเขา และรู้ว่าเขานั้นมาจากวงศ์ตระกูลแห่งความสัตย์ซื่อและความซื่อตรง ดังนั้นในการปฏิบัติตามเขาย่อมมีความรอดพ้นและความดี หากปราศจากความดื้อรั้น (ของพวกเขา)
สุฟยาน (อัษ-เษารีย์) กล่าวว่า : "หามิได้! แท้จริงพวกเขารู้จักเขาดี แต่พวกเขาอิจฉาเขาต่างหาก!"

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งว่า: "หรือพวกเขากล่าวว่า เขาเป็นคนวิกลจริต? มิใช่เช่นนั้น แต่เขาได้นำสัจธรรมมายังพวกเขา และส่วนมากของพวกเขานั้นชิงชังสัจธรรม"
พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งว่า: "หรือพวกเขากล่าวว่า เขาเป็นคนวิกลจริต" หมายถึง หรือพวกเขาอ้างเหตุผลในการปฏิเสธศรัทธาต่อเขา (มุฮัมมัด) โดยกล่าวว่าเขาเป็นคนวิกลจริต? แต่เขาไม่ได้เป็นเช่นนั้นเลย เนื่องจากลักษณะอาการของความวิกลจริตได้หายไปจากตัวเขา
"มิใช่เช่นนั้น แต่เขาได้นำสัจธรรมมายังพวกเขา" หมายถึง อัลกุรอาน และการยืนยันความเป็นเอกะที่แท้จริง และศาสนาที่แท้จริง
"และส่วนมากของพวกเขา" หมายถึง พวกเขาทั้งหมด "นั้นชิงชังสัจธรรม" เนื่องมาจากความอิจฉา ความอธรรม และการเลียนแบบ(อย่างงมงาย)

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "และหากความจริงได้ปฏิบัติตามความใคร่ของพวกเขาแล้ว แน่นอนบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินและผู้ที่อยู่ในนั้นทั้งหลายย่อมเสียหาย" (อัลมุอ์มินูน: 71)
คำว่า "อัลฮักก์" (ความจริง) ในที่นี้หมายถึง อัลลอฮ์ ผู้ทรงสูงส่ง ผู้ทรงยิ่งใหญ่ – ดังที่นักตัฟซีรส่วนมากกล่าวไว้ เช่น มุญาฮิด, อิบนุ จุรัยจ์, อบู ศอลิห์ และอื่นๆ
ในด้านไวยากรณ์ภาษาอาหรับ มีการให้ความหมายว่า "และหากผู้ทรงความจริง (ศอฮิบุลฮักก์) ได้ปฏิบัติตาม" – ดังที่อัน-นะห์ฮาส กล่าวไว้
และมีผู้กล่าวว่า นี่เป็นภาษาอุปมา (มาจาซ) หมายถึง หากความจริงได้สอดคล้องกับความใคร่ของพวกเขา ดังนั้น การทำให้การสอดคล้องกันเป็นการ "ปฏิบัติตาม" จึงเป็นการอุปมา
นั่นคือ หากพวกเขาได้ปฏิเสธบรรดารอซูล และฝ่าฝืนอัลลอฮ์ ผู้ทรงเกรียงไกร ผู้ทรงสูงส่ง แล้วพวกเขาก็ไม่ถูกลงโทษหรือได้รับการตอบแทนในสิ่งนั้น ไม่ว่าจะด้วยความอ่อนแอหรือความไม่รู้ แน่นอนบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินย่อมเสียหาย
และมีผู้กล่าวว่า ความหมายคือ และหากความจริงเป็นดังที่พวกเขากล่าวอ้าง จากการตั้งเจว็ดอื่นๆ ร่วมกับอัลลอฮ์ ผู้ทรงสูงส่งแล้ว แน่นอนบรรดาเจว็ดเหล่านั้นจะขัดแย้งกัน บางส่วนต้องการในสิ่งที่อีกส่วนหนึ่งไม่ต้องการ การบริหารจัดการก็จะปั่นป่วน และบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินก็ย่อมเสียหาย และเมื่อทั้งสองสิ่งนั้นเสียหาย สิ่งที่อยู่ในทั้งสองสิ่งนั้นก็ย่อมเสียหายตามไปด้วย
และมีผู้กล่าวว่า "หากความจริงได้ปฏิบัติตามความใคร่ของพวกเขา" หมายถึง ด้วยสิ่งที่มนุษย์ใคร่และปรารถนาแล้ว แน่นอนระบบของโลกจักรวาลย่อมไร้ระเบียบ เพราะความปรารถนาของมนุษย์นั้นแตกต่างและขัดแย้งกัน หนทางของความจริงนั้นคือการเป็นผู้ถูกปฏิบัติตาม และหนทางของมนุษย์คือการยอมตามความจริง
และมีผู้กล่าวว่า "อัลฮักก์" หมายถึง อัลกุรอาน นั่นคือ หากอัลกุรอานได้ถูกประทานลงมาตามที่พวกเขาชอบแล้ว แน่นอนบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินย่อมเสียหาย
คำว่า "ผู้ที่อยู่ในนั้นทั้งหลาย" (وَمَن فِيهِنَّ) เป็นการชี้นำถึงผู้มีสติปัญญาจากมลาอิกะฮ์ในบรรดาชั้นฟ้า และมนุษย์และญินบนแผ่นดิน – อัลมาวัรดี กล่าว
และอัลกัลบี กล่าวว่า หมายถึง "และสิ่งที่อยู่ระหว่างทั้งสองสิ่งนั้นจากสิ่งที่ถูกสร้าง" – และนี่คือการอ่านของอิบนุ มัสอูด (لَفَسَدَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَمَا بَيْنَهُمَا) "แน่นอนบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินและสิ่งที่อยู่ระหว่างทั้งสองย่อมเสียหาย"
ดังนั้น ตามการตีความของอัลกัลบีและการอ่านของอิบนุ มัสอูด จึงหมายรวมถึงความเสียหายของผู้มีสติปัญญาและสิ่งที่ไม่มีสติปัญญาจากสัตว์และสิ่งที่ไม่มีชีวิต
แต่ตามความหมายที่ปรากฏของอัลกุรอานในการอ่านของนักอ่านส่วนใหญ่ (جمهور) จะหมายรวมถึงความเสียหายของสิ่งที่รับรู้ได้จากสัตว์ที่มีชีวิต เพราะสิ่งที่ไม่มีสติปัญญานั้นเป็นสิ่งที่ตามหลังสิ่งที่รับรู้ได้ในเรื่องความดีงามและความเสียหาย
ดังนั้น ตามนี้ ความเสียหายใดๆ ที่เกิดขึ้นจะย้อนกลับไปยังผู้ที่อยู่ในบรรดาชั้นฟ้า จากมลาอิกะฮ์ โดยที่พวกเขาถูกทำให้เป็นพระเจ้าในขณะที่พวกเขาเป็นผู้ถูกบริหารจัดการ และถูกเคารพภักดีในขณะที่พวกเขาเป็นผู้ถูกใช้ให้เป็นทาส
และความเสียหายของมนุษย์นั้นเกิดขึ้นได้สองลักษณะ:
ลักษณะแรก: โดยการปฏิบัติตามความใคร่ และนั่นคือความพินาศ
ลักษณะที่สอง: โดยการเคารพภักดีสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์ และนั่นคือการปฏิเสธศรัทธา
ส่วนความเสียหายของสิ่งอื่นนอกจากนั้น จะเกิดขึ้นในลักษณะของการเป็นผู้ตาม เพราะพวกเขาถูกบริหารจัดการโดยผู้มีสติปัญญา ดังนั้นความเสียหายของผู้บริหารจัดการจึงย้อนกลับมาสู่พวกเขา

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "แต่ว่าเราได้นำมาซึ่งข้อตักเตือนของพวกเขาแก่พวกเขา แล้วพวกเขาก็ผินหลังให้กับข้อตักเตือนของพวกเขา" (อัลมุอ์มินูน: 71)
"ข้อตักเตือนของพวกเขา" (ذِكْرَهُمْ) หมายถึง สิ่งที่มีเกียรติและความสูงส่งสำหรับพวกเขา – อัส-ซุดดี และ สุฟยาน กล่าว
และกะอ์ตาดะฮ์ กล่าวว่า หมายถึง สิ่งที่มีการกล่าวถึงสำหรับพวกเขาในนั้น ซึ่งคือการตอบแทนและการลงโทษของพวกเขา
อิบนุ อับบาส กล่าวว่า หมายถึง ด้วยการชี้แจงความจริง และการกล่าวถึงสิ่งที่พวกเขาต้องการจากนั้นในเรื่องศาสนา
"แล้วพวกเขาก็ผินหลังให้กับข้อตักเตือนของพวกเขา" – พวกเขาหันเหออกจากข้อตักเตือนนั้น

พระดำรัสของอัลลอฮ์ (ซ.บ.) : "หรือว่าท่านเรียกร้องค่าตอบแทนจากพวกเขา? ดังนั้นค่าตอบแทนจากพระเจ้าของท่านนั้นดียิ่งกว่า และพระองค์ทรงเป็นผู้ประทานปัจจัยยังชีพที่ดีเยี่ยม"
พระดำรัสของอัลลอฮ์ (ซ.บ.) : "หรือว่าท่านเรียกร้องค่าตอบแทนจากพวกเขา" หมายถึง รางวัลตอบแทน ต่อสิ่งที่ท่านได้นำมาให้พวกเขา; อัล-ฮะซัน และอื่นๆ ได้กล่าวเช่นนั้น
"ดังนั้นค่าตอบแทนจากพระเจ้าของท่านนั้นดียิ่งกว่า" และฮัมซะฮ์, อัล-กิซาอี, อัล-อะอ์มัช และยะห์ยา บิน วะษ็อบ ได้อ่าน (خَرَاجًا) ด้วยตัวอะลิฟ ส่วนผู้ที่เหลืออ่านโดยไม่มีอะลิฟ และทั้งหมดได้อ่าน "ฟะคิรอจ" (فَخِرَاجُ) ด้วยอะลิฟ ยกเว้นอิบนุ อามิร และอบู หัยยะวะฮ์ เพราะทั้งสองได้อ่านโดยไม่มีอะลิฟ
และความหมายคือ: หรือว่าท่านเรียกร้องปัจจัยยังชีพจากพวกเขา? ดังนั้นปัจจัยยังชีพจากพระเจ้าของท่านนั้นดียิ่งกว่า
"และพระองค์ทรงเป็นผู้ประทานปัจจัยยังชีพที่ดีเยี่ยม" หมายถึง ไม่มีผู้ใดสามารถประทานปัจจัยยังชีพเช่นปัจจัยยังชีพของพระองค์ได้ และไม่มีผู้ใดสามารถประทานความโปรดปรานเช่นความโปรดปรานของพระองค์ได้
และมีคำกล่าวว่า: หมายถึง สิ่งที่อัลลอฮ์ทรงประทานแก่ท่านเป็นรางวัลตอบแทน ต่อการภักดีของท่านต่อพระองค์ และการเรียกร้องเชิญชวนสู่พระองค์นั้นดียิ่งกว่าสิ่งอำนวยความสะดวกในโลกดุนยา และแน่นอนพวกเขาได้เสนอทรัพย์สินของพวกเขาแก่ท่าน จนกระทั่งท่านกลายเป็นบุคคลผู้มั่งคั่งคนหนึ่งของกุเรช แต่ท่านไม่ได้ตอบรับพวกเขาในเรื่องนั้น; อัล-ฮะซันได้กล่าวความหมายเช่นนี้
และคำว่า "อัล-คิรจ" (الخرج) และ "อัล-คิรอจ" (الخراج) นั้นมีความหมายเดียวกัน เว้นแต่การแตกต่างในการใช้คำนั้นเป็นการดีกว่า; อัล-อัคฟัชได้กล่าวเช่นนั้น
และอบู ฮาติม กล่าวว่า: "อัล-คิรจ" หมายถึง ค่าตอบแทน, และ "อัล-คิรอจ" หมายถึง ของประทาน
อัล-มุบัรริด กล่าวว่า: "อัล-คิรจ" เป็นคำที่แสดงการกระทำ ( مصدر ), และ "อัล-คิรอจ" เป็นคำนาม ( اسم )
และอัน-นะฎร บิน ชุมัยล์ กล่าวว่า: ฉันได้ถามอบู อัมร์ บิน อัล-อะลา เกี่ยวกับความแตกต่างระหว่าง "อัล-คิรจ" และ "อัล-คิรอจ" ท่านจึงกล่าวว่า: "อัล-คิรอจ" คือสิ่งที่จำเป็นสำหรับเจ้า, และ "อัล-คิรจ" คือสิ่งที่เจ้าสละให้โดยสมัครใจ
และจากท่าน (อบู อัมร์) ว่า "อัล-คิรจ" มาจากการไถ่ตัวทาส, และ "อัล-คิรอจ" มาจากที่ดิน (หมายถึงภาษีที่ดิน)
อัษ-ษะอ์ลับีได้บันทึกคำกล่าวแรก (เกี่ยวกับการไถ่ตัวทาส) และอัล-มาวัรดีได้บันทึกคำกล่าวที่สอง (เกี่ยวกับภาษีที่ดิน)

และพระองค์ตรัสว่า "และแท้จริงเจ้านั้นได้เชิญชวนพวกเขาไปสู่ทางอันเที่ยงตรง" (อายะฮ์ที่ 73)
คำตรัสของพระองค์ว่า "และแท้จริงเจ้านั้นได้เชิญชวนพวกเขาไปสู่ทางอันเที่ยงตรง" หมายถึง สู่ศาสนาอันเที่ยงธรรม
ส่วนคำว่า "อัศศิรอฏ" (ทาง) ในทางภาษาอาหรับหมายถึง หนทาง
และศาสนาถูกเรียกว่า "ทาง" เพราะมันนำไปสู่สวรรค์ ดังนั้นมันจึงเป็นเส้นทางไปสู่สวรรค์

และแท้จริงบรรดาผู้ที่ไม่ศรัทธาต่อปรโลก (หมายถึง การฟื้นคืนชีพ) จากสะพานศิรอฏนั้น พวกเขากำลังจะหันเหออกไป มีการกล่าวว่า: นี่เป็นอุปมาเช่นเดียวกับข้อก่อนหน้า และมีกล่าวว่า: แท้จริงพวกเขาจากทางสู่สวรรค์นั้นกำลังจะหันเหออกไป จนกระทั่งพวกเขาไปถึงนรก "นุกิบะ" (نكب) จากทาง หมายถึง หันเหออกไป (ยินกูบุ นุกูบัน) เมื่อเขาหันเหออกจากทางนั้นและโน้มเอียงไปทางอื่น และรวมถึง "นุกิบัต อัร-รีหุ" (การหันเหของลม) เมื่อมันไม่อาจตั้งตรงบนทิศทางของมันได้ และลมที่ชั่วร้ายคือ "อัน-นุกบาอ์" (ลมที่หันเห)

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "และหากเราประทานความเมตตาแก่พวกเขา และขจัดความทุกข์ยากที่ประสบแก่พวกเขาให้หมดสิ้นไป แน่นอนพวกเขาก็จะดื้อดึงในความละเมิดของพวกเขาอย่างมืดมน" (อัลมุอ์มินูน: 75)
พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง: "และหากเราประทานความเมตตาแก่พวกเขา และขจัดความทุกข์ยากที่ประสบแก่พวกเขาให้หมดสิ้นไป" หมายถึง หากเราทรงให้พวกเขากลับคืนสู่โลกดุนยา และไม่ทรงให้พวกเขาเข้าในนรก และทรงทดสอบพวกเขา "แน่นอนพวกเขาก็จะดื้อดึงในความละเมิดของพวกเขาอย่างมืดมน" อัส-ซัดดีย์กล่าวว่า: ในการฝ่าฝืนของพวกเขา "อย่างมืดมน" อัล-อะอ์มัชกล่าวว่า: พวกเขาจะตระหนกถอยหลัง กล่าวโดยอิบนุ จุร็อยจ์: "และหากเราประทานความเมตตาแก่พวกเขา" หมายถึงในโลกดุนยา "และขจัดความทุกข์ยากที่ประสบแก่พวกเขาให้หมดสิ้นไป" หมายถึง จากความแห้งแล้งและความหิว "แน่นอนพวกเขาก็จะดื้อดึง" หมายถึง พวกเขาจะยืนกรานในความละเมิด การหลงผิด และการละเมิดขอบเขตของพวกเขา "อย่างมืดมน" หมายถึง พวกเขาจะหวั่นไหวและสับสนวุ่นวาย

พระดำรัสของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่ว่า : "และโดยแน่นอน เราได้ลงโทษพวกเขาแล้ว แต่พวกเขาก็มิได้นอบน้อมต่อพระเจ้าของพวกเขา และมิได้วิงวอน" (อัล-มุอฺมินูน: 76)
พระดำรัสของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่ว่า : "และโดยแน่นอน เราได้ลงโทษพวกเขาแล้ว" อัฎ-เฎาะฮาก กล่าวว่า : ด้วยความหิวโหย และมีผู้กล่าวว่า : ด้วยโรคภัย ความขัดสน และความหิวโหย และมีผู้กล่าวว่า : ด้วยการถูกฆ่าและความหิวโหย "แต่พวกเขาก็มิได้นอบน้อมต่อพระเจ้าของพวกเขา" หมายถึง พวกเขามิได้ยอมจำนน "และมิได้วิงวอน" หมายถึง พวกเขามิได้นอบน้อมถ่อมตนต่ออัลลอฮฺ ผู้ทรงเกรียงไกร ผู้ทรงสูงส่ง ในยามที่ความยากลำบากประสบกับพวกเขา
อิบนุ อับบาส กล่าวว่า : โองการนี้ประทานลงมาในเรื่องราวของษุมามะฮฺ บิน อะษัล เมื่อกองกำลังลาดตระเวนของท่านนบีจับเขาเป็นเชลย และเขาก็เข้ารับอิสลาม ท่านรอซูลุลลอฮฺ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) จึงปล่อยตัวเขา เขาได้ขัดขวางระหว่างมักกะฮฺกับเสบียงอาหารและกล่าวว่า : ขอสาบานต่ออัลลอฮฺ จะไม่มีเมล็ดข้าวสาลีจากอัล-ยามามะฮฺมายังพวกท่าน จนกว่าท่านรอซูลุลลอฮฺ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) จะอนุญาตในเรื่องนั้น และอัลลอฮฺได้ทรงลงโทษชาวกุเรชด้วยความแห้งแล้งและความหิวโหย จนพวกเขากินซากสัตว์ สุนัข และอัล-อุลฮุซ มีผู้ถามว่า : อัล-อุลฮุซ คืออะไร? เขาตอบว่า : พวกเขาเอาเส้นขนสัตว์และขนสัตว์อื่นๆ แช่ในเลือด แล้วย่างมันและกินมัน
อบู ซุฟยาน กล่าวแก่ท่านนบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) ว่า : ข้าขอวิงวอนท่านด้วยอัลลอฮฺและความสัมพันธ์ทางเครือญาติ! ท่านไม่กล่าวอ้างดอกหรือว่าอัลลอฮฺทรงส่งท่านมาเป็นความเมตตาแก่ประชาชาติทั้งหลาย? ท่านนบีตอบว่า : ใช่แล้ว อบู ซุฟยานกล่าวว่า : ขอสาบานต่ออัลลอฮฺ ข้าไม่เห็นท่านเป็นอื่นใด นอกจากท่านได้ฆ่าบรรดาบิดาด้วยคมดาบ และฆ่าบรรดาลูกด้วยความหิวโหย ดังนั้น โองการนี้จึงถูกประทานลงมา : "และหากเราจะเมตตาแก่พวกเขา และขจัดความทุกข์ยากที่ประสบแก่พวกเขาให้หมดไปแล้วไซร้ แน่นอนพวกเขาก็จะดื้อรั้นในความหลงผิดของพวกเขา โดยปล่อยตัวลุ่มหลง" (อัล-มุอฺมินูน: 75)

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "จนกระทั่งเมื่อเราได้เปิดประตูแห่งการลงโทษอันรุนแรงแก่พวกเขา ในทันทีพวกเขาก็อยู่ในสภาพสิ้นหวัง"
พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "จนกระทั่งเมื่อเราได้เปิดประตูแห่งการลงโทษอันรุนแรงแก่พวกเขา" อิกฺริมะฮ์กล่าวว่า: มันคือประตูบานหนึ่งจากบรรดาประตูของนรกญะฮันนัม มีผู้เฝ้ารักษาสี่แสนคนอยู่ที่ประตูนั้น ใบหน้าของพวกเขาดำคล้ำ เขี้ยวของพวกเขาแหลมคม และความเมตตาถูกถอนออกจากหัวใจของพวกเขาแล้ว เมื่อพวกเขา (ผู้ถูกทรมาน) ไปถึงประตูนั้น อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรจะทรงเปิดมันแก่พวกเขา
และอิบนุ อับบาสกล่าวว่า: มันคือการที่พวกเขาถูกฆ่าด้วยดาบในวันบัดร์
มุญาฮิดกล่าวว่า: มันคือความแห้งแล้งที่ประสบแก่พวกเขา จนกระทั่งพวกเขากิน 'อัล-อัลฮัซ' (หนังสัตว์ที่ถูกฟอกแล้ว) เนื่องจากความหิวโหย ตามที่ได้ผ่านมาแล้ว
และมีคำกล่าวว่า: มันคือการพิชิตนครมักกะฮ์
"ในทันทีพวกเขาก็อยู่ในสภาพสิ้นหวัง" หมายถึง พวกเขาหมดหวัง งุนงงสับสน ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไร ดุจผู้ที่หมดหวังจากทางออกและจากความดีทั้งปวง และเรื่องนี้ได้ผ่านมาแล้วในซูเราะฮ์อัล-อันอาม

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง : และพระองค์คือผู้ทรงบังเกิดสำหรับพวกเจ้า ซึ่งการได้ยินและการมองเห็นและหัวใจ เพียงเล็กน้อยเท่านั้นที่พวกเจ้าจะขอบคุณ
พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง : และพระองค์คือผู้ทรงบังเกิดสำหรับพวกเจ้า ซึ่งการได้ยินและการมองเห็น พระองค์ทรงให้พวกเขารู้จักความมากมายของความโปรดปรานของพระองค์และความสมบูรณ์แห่งอำนาจของพระองค์ เพียงเล็กน้อยเท่านั้นที่พวกเจ้าจะขอบคุณ หมายความว่า พวกเจ้ามิได้ขอบคุณนอกจากด้วยการขอบคุณเพียงเล็กน้อยเท่านั้น และมีคำกล่าวว่า หมายความว่า พวกเจ้ามิได้ขอบคุณเสียเลย

พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง : และพระองค์คือผู้ทรงแพร่พวกเจ้าในแผ่นดิน และยังพระองค์พวกเจ้าจะถูกชุมนุม
พระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่ง : และพระองค์คือผู้ทรงแพร่พวกเจ้าในแผ่นดิน หมายถึง พระองค์ทรงให้กำเนิดพวกเจ้า ทรงทำให้พวกเจ้าแพร่กระจาย และทรงสร้างพวกเจ้า และยังพระองค์พวกเจ้าจะถูกชุมนุม หมายถึง จะถูกรวบรวมเพื่อการตอบแทน

พระองค์ตรัสว่า: "และพระองค์คือผู้ทรงให้ชีวิตและทรงให้ความตาย และสำหรับพระองค์คือความแตกต่างของกลางคืนและกลางวัน" หมายถึง พระองค์ทรงทำให้ทั้งสองแตกต่างกัน ดังเช่นคำพูดที่ว่า "สำหรับท่านคือรางวัลและความสัมพันธ์" หมายถึง แท้จริงท่านจะได้รับรางวัลและท่านจะได้รับการเชื่อมสัมพันธ์ อัล-ฟัรโรอ์ได้กล่าวเช่นนี้

และมีทัศนะว่า: ความแตกต่างของทั้งสองคือ การลดลงของหนึ่งและการเพิ่มขึ้นของอีกหนึ่ง
และมีทัศนะว่า: ความแตกต่างของทั้งสองคือในเรื่องแสงสว่างและความมืด
และมีทัศนะว่า: การสลับกันของทั้งสอง โดยมีวันตามหลังกลางคืนและมีกลางคืนตามหลังวัน
และมีความเป็นไปได้ประการที่ห้า: ความแตกต่างของสิ่งที่เกิดขึ้นในทั้งสอง ไม่ว่าจะเป็นความสุข ความทุกข์ ความหลงผิด และการชี้นำทาง

"พวกเจ้ามิได้ใช้สติพิจารณา" ถึงแก่นแท้แห่งอำนาจของพระองค์, ถึงความเป็นพระเจ้าของพระองค์, ถึงความเป็นหนึ่งเดียวของพระองค์, และว่าหาเป็นการสมควรไม่ที่พระองค์จะมีภาคีจากปวงบ่าวของพระองค์, และว่าพระองค์ทรงสามารถในการให้ฟื้นคืนชีพ