สุนันอิบนุมาญะฮ์

หนังสือ สุนัน อิบนุมาญะฮ์ เป็นตำราฮะดีษเล่มสุดท้ายที่ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม "คุตุบ อัสสิตตะฮ์" (ตำราฮะดีษหลักทั้งหกเล่มของนิกายซุนนี) แม้จะเป็นเล่มที่หก แต่ก็มีความสำคัญและมีจุดเด่นเฉพาะตัวที่ทำให้นักวิชาการในยุคหลังมีมติต้องนำมารวมไว้ในกลุ่มตำราหลักครับ นี่คือประวัติและจุดเด่นของหนังสือเล่มนี้ครับ: ผู้รวบรวม อิหม่ามอิบนุมาญะฮ์: มีชื่อเต็มว่า อะบู อับดุลลอฮ์ มุฮัมมัด อิบน์ ยะซีด อัลก็อซวีณีย์ (คำว่า "มาญะฮ์" เป็นชื่อเรียกปู่ของท่าน หรือตามบางทัศนะกล่าวว่าเป็นชื่อบิดาของท่าน) ท่านเกิดเมื่อปี ฮ.ศ. 209 ที่เมืองก็อซวีน (ปัจจุบันอยู่ในประเทศอิหร่าน) และเสียชีวิตในปี ฮ.ศ. 273 ท่านได้ออกเดินทางตั้งแต่อายุยังน้อยเพื่อแสวงหาความรู้และรวบรวมฮะดีษ โดยเดินทางไปยังศูนย์กลางวิชาการต่างๆ ทั่วโลกอิสลาม เช่น แถบอิรัก บัสเราะฮ์ กูฟะฮ์ แบกแดด มักกะฮ์ ซีเรีย อียิปต์ และคุรอซาน จุดเด่นและลักษณะเฉพาะของ "สุนัน อิบนุมาญะฮ์" แหล่งรวม "ฮะดีษส่วนเกิน" (ซะวาอิด): จุดเด่นที่เป็นเหตุผลสำคัญที่สุดที่ทำให้หนังสือเล่มนี้ถูกยกย่องคือ มีฮะดีษจำนวนมากที่ "ไม่ซ้ำ" หรือไม่พบในตำราหลักอีก 5 เล่มก่อนหน้านี้ (เศาะฮีหฺบุคอรีย์, เศาะฮีหฺมุสลิม, สุนันอบูดาวูด, สุนันติรมิซีย์, สุนันนะซาอี) นักวิชาการเรียกฮะดีษส่วนนี้ว่า "ซะวาอิด อิบนุมาญะฮ์" ซึ่งมีอยู่ประมาณพันกว่าบท ทำให้ตำราเล่มนี้เข้ามาเติมเต็มส่วนที่ขาดหายไปของวิทยาการฮะดีษได้อย่างสมบูรณ์ การจัดเรียงหมวดหมู่ที่ยอดเยี่ยม: สุนัน อิบนุมาญะฮ์ ได้รับการชื่นชมอย่างมากในเรื่องของการจัดเรียงบทและหัวข้อทางนิติศาสตร์อิสลาม (ฟิกฮ์) ที่มีความเป็นระเบียบ เรียงลำดับอย่างเป็นเหตุเป็นผล และง่ายต่อการค้นคว้าหาหลักฐานของนักศึกษาและนักวิชาการ สถานะของฮะดีษในเล่ม: หนังสือเล่มนี้รวบรวมฮะดีษไว้ประมาณ 4,341 บท โดยส่วนใหญ่เป็นฮะดีษที่อยู่ในเกณฑ์ถูกต้องและเชื่อถือได้ แต่นักวิชาการก็ระบุว่าในบรรดาตำราทั้งหกเล่ม สุนัน อิบนุมาญะฮ์ มีฮะดีษระดับอ่อน (เฎาะอีฟ) ปะปนอยู่มากที่สุด นี่จึงเป็นสาเหตุที่ถูกจัดไว้ในลำดับที่หก การได้รับการยอมรับเป็นเล่มที่หก: ในยุคแรกเริ่ม นักวิชาการบางท่านจัดให้ตำรา "อัลมุวัฏเฏาะอ์" ของอิหม่ามมาลิก หรือ "สุนัน อัดดาริมี" เป็นตำราเล่มที่หก แต่ในเวลาต่อมา นักวิชาการระดับนำได้พิจารณาเห็นว่า สุนัน อิบนุมาญะฮ์ มีฮะดีษหมวดใหม่ๆ ที่ไม่ซ้ำกับเล่มอื่นอยู่เป็นจำนวนมาก จึงได้มีมติเห็นพ้องให้นำ สุนัน อิบนุมาญะฮ์ เข้ามาประดิษฐานเป็นเล่มที่หกอย่างเป็นทางการ กล่าวได้ว่า ตำราหลักทั้งหกเล่มนี้เมื่อรวมกันแล้ว คือคลังความรู้และรากฐานสำคัญสูงสุดที่รักษาคำสอนและการปฏิบัติของศาสดามุฮัมมัดเอาไว้ให้ชาวมุสลิมได้ศึกษามาจนถึงยุคปัจจุบันครับ