سُورَةُ الزمر

พระองค์ตรัสว่า โดยทรงตรัสแก่รอซูลของพระองค์ มุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม "แท้จริงเราได้ประทานคัมภีร์แก่เจ้า" หมายถึงอัลกุรอาน "แก่มนุษย์ด้วยสัจธรรม" หมายถึงแก่ปวงบ่าวทั้งหมดทั้งมนุษย์และญิน เพื่อเจ้าจะได้ตักเตือนพวกเขาด้วยคัมภีร์นั้น "ดังนั้นผู้ใดได้รับทางนำ ก็เพื่อตัวของเขาเอง" หมายถึง แท้จริงประโยชน์แห่งการได้รับทางนำนั้นย่อมกลับไปสู่ตัวเขาเอง "และผู้ใดหลงผิด แท้จริงเขาก็หลงผิดเพื่อตัวของเขาเอง" หมายถึง แท้จริงผลร้ายแห่งการหลงผิดนั้นย่อมกลับคืนสู่ตัวเขาเอง "และเจ้ามิใช่ผู้รักษาพวกเขา" หมายถึง เจ้ามิใช่ผู้ที่ได้รับมอบหมายให้พวกเขาได้รับทางนำ "เจ้านั้นเป็นเพียงผู้ตักเตือน และอัลลอฮฺนั้นเป็นผู้ทรงรักษาทุกสิ่ง" "หน้าที่ของเจ้านั้นมีเพียงการประกาศเท่านั้น และหน้าที่ของเรานั้นคือการชำระสอบสวน"

แล้วอัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงตรัสบอกถึงพระองค์เองว่า พระองค์คือผู้ทรงบริหารจัดการในจักรวาลตามที่พระองค์ทรงประสงค์ และพระองค์ทรงรับเอาเหล่าวิญญาณทั้งหลายไปสู่การสิ้นชีพครั้งใหญ่ โดยทรงส่งมะลาอิกะฮฺผู้พิทักษ์ ผู้คอยชักนำวิญญาณออกจากร่าง และการสิ้นชีพครั้งย่อยคือขณะนอนหลับ ดังที่พระองค์ผู้ทรงจำเริญ ทรงสูงส่งได้ตรัสว่า "และพระองค์คือผู้ทรงรับพวกเจ้าไปในเวลากลางคืน และทรงรู้สิ่งที่พวกเจ้าแสวงหาในเวลากลางวัน แล้วทรงให้พวกเจ้าฟื้นคืนชีพในเวลากลางวันนั้น เพื่อจะทรงให้ครบกำหนดอันถูกกำหนดไว้ ยังพระองค์คือการกลับไปของพวกเจ้า แล้วพระองค์จะทรงแจ้งแก่พวกเจ้าถึงสิ่งที่พวกเจ้าได้กระทำไว้ และพระองค์คือผู้ทรงพิชิตเหนือปวงบ่าวของพระองค์ และจะทรงส่งผู้พิทักษ์มายังพวกเจ้า จนกระทั่งเมื่อความตายได้มายังคนใดในหมู่พวกเจ้า บรรดาทูตของเราก็จะรับเขาไป และพวกเขาจะไม่ละเลยสิ่งใด" โดยได้กล่าวถึงการสิ้นชีพทั้งสองครั้ง คือครั้งย่อยแล้วตามด้วยครั้งใหญ่ และในอายะฮฺนี้ได้กล่าวถึงครั้งใหญ่แล้วตามด้วยครั้งย่อย ด้วยเหตุนี้พระองค์ผู้ทรงจำเริญ ทรงสูงส่งจึงตรัสว่า "อัลลอฮฺทรงรับเอาเหล่าวิญญาณเมื่อถึงเวลาตายของมัน และ(ทรงรับ)วิญญาณที่ยังไม่ตายในขณะนอนหลับของมัน แล้วพระองค์ทรงยึดวิญญาณที่ได้ถูกกำหนดความตายไว้แก่มัน และทรงปล่อยวิญญาณอื่นไปจนถึงกำหนดอันถูกกำหนด" ในนี้มีหลักฐานบ่งชี้ว่าวิญญาณเหล่านั้นจะมาพบปะกันในสวรรค์ชั้นสูงสุด ดังที่มีหะดีษมัรฟูอฺกล่าวถึงเรื่องนี้ ซึ่งบันทึกโดยอิบนุ มันดิฮฺ และอื่นๆ และในเศาะฮีหฺของอัล-บุคอรียฺและมุสลิม จากหะดีษของอุบัยดุลลอฮฺ บิน อุมัร จากสะอีด บิน อะบี สะอีด จากบิดาของเขา จากอะบี ฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุ กล่าวว่า: ท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮฺ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า "เมื่อคนใดในหมู่พวกเจ้าจะขึ้นที่นอน ขอให้เขาเขย่าที่นอนด้วยด้านในของเอี๊ยะซาร์ของเขา เพราะเขาไม่รู้ว่ามีอะไรตกค้างอยู่บนนั้น แล้วจงกล่าวว่า ด้วยพระนามของพระองค์ ข้าแต่พระเจ้าของข้าพระองค์ ข้าพระองค์ได้วางข้างของข้าพระองค์ลง และด้วยพระนามของพระองค์ ข้าพระองค์จะยกมันขึ้น หากพระองค์ทรงยึดวิญญาณของข้าพระองค์ไว้ ก็ขอได้ทรงเมตตาต่อมันด้วย และหากพระองค์ทรงปล่อยมัน ก็ขอได้ทรงคุ้มครองมันด้วยสิ่งที่พระองค์ทรงคุ้มครองปวงบ่าวผู้ทรงคุณธรรมของพระองค์" และบางคนจากบรรดาซอละฟฺกล่าวว่า พระองค์ทรงรับวิญญาณของผู้ตายเมื่อพวกเขาตาย และทรงรับวิญญาณของผู้มีชีวิตเมื่อพวกเขานอนหลับ แล้ววิญญาณเหล่านั้นก็จะทำความรู้จักกัน ตามที่อัลลอฮฺ ตะอาลาทรงประสงค์ให้พวกมันทำความรู้จักกัน "แล้วพระองค์ทรงยึดวิญญาณที่ได้ถูกกำหนดความตายไว้แก่มัน" คือวิญญาณที่ได้ตายไปแล้ว "และทรงปล่อยวิญญาณอื่นไปจนถึงกำหนดอันถูกกำหนด" อัส-ซุดดีย์กล่าวว่า จนถึงช่วงเวลาที่เหลือจากกำหนดอายุของมัน และอิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุมา กล่าวว่า พระองค์ทรงยึดวิญญาณของผู้ตาย และทรงปล่อยวิญญาณของผู้มีชีวิต และไม่มีข้อผิดพลาด "แท้จริงในการนั้น แน่นอนย่อมมีสัญญาณมากหลายสำหรับหมู่ชนที่ใคร่ครวญ"

พระองค์ผู้ทรงสูงสุดตรัสแก่เหล่าผู้ตั้งภาคี ในการที่พวกเขายกเอาผู้ที่จะช่วยชี้ทางนำจากอื่นจากอัลลอฮฺ ซึ่งได้แก่รูปปั้นและสิ่งที่ถูกตั้งให้เทียบเท่า โดยที่พวกเขาตั้งมันขึ้นมาด้วยตัวเอง โดยไม่มีหลักฐานหรือข้อพิสูจน์ใดๆ ที่จะนำทางพวกเขาไปสู่สิ่งนั้น และมันเหล่านั้นก็ไม่มีอำนาจใดๆ ในการกำหนดเรื่องใดๆ เลย ทว่ามันยังไม่มีสติปัญญาที่จะใช้คิดใคร่ครวญ ไม่มีหูที่จะได้ยิน ไม่มีตาที่จะมองเห็น แต่ทว่ามันเป็นเพียงวัตถุไร้ชีวิต ที่มีสภาพแย่กว่าสัตว์มากมายนัก

จากนั้นพระองค์ตรัสว่า จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) แก่ผู้กล่าวอ้างเหล่านั้นว่า แท้จริงสิ่งที่พวกเขายึดถือเป็นผู้ชี้ขาด (ชะฟาอะฮฺ) สำหรับพวกเขา ณ ที่อัลลอฮฺ ตะอาลานั้น จงแจ้งแก่พวกเขาว่า การชะฟาอะฮฺนั้นจะไม่อำนวยประโยชน์ ณ ที่อัลลอฮฺ นอกจากผู้ที่พระองค์ทรงพอพระทัยและทรงอนุมัติให้เท่านั้น ดังนั้นการกลับทั้งหมดนั้นย่อมคืนสู่พระองค์ "ผู้ใดเล่าจะชี้ขาด ณ ที่พระองค์ได้ นอกจากด้วยการอนุมัติของพระองค์" "พระองค์ทรงเป็นเจ้าของอำนาจปกครองบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดิน" หมายความว่า พระองค์คือผู้ทรงบริหารจัดการทั้งหมดนั้น "แล้วยังพระองค์เท่านั้นพวกเจ้าจะถูกนำกลับไป" หมายถึง ในวันกิยามะฮฺ โดยพระองค์จะทรงตัดสินระหว่างพวกเจ้าด้วยความยุติธรรมของพระองค์ และจะทรงตอบแทนแต่ละคนตามการงานของเขา

แล้วอัลลอฮฺตะอาลาทรงตรัสแก่พวกมุชริกีนอีกว่า "และเมื่ออัลลอฮฺทรงถูกกล่าวถึงแต่เพียงผู้เดียว" หมายถึง เมื่อมีผู้กล่าวว่า ไม่มีพระเจ้าอื่นใดที่ถูกเคารพสักการะโดยเที่ยงแท้นอกจากอัลลอฮฺเพียงองค์เดียว "หัวใจของบรรดาผู้ที่ไม่ศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮฺก็รู้สึกอึดอัดขยะแขยง" มุญาฮิดกล่าวว่า รู้สึกอึดอัดขยะแขยง หมายถึง หดหู่และหันหลังให้ อัส-ซุดดีย์กล่าวว่า หมายถึง รังเกียจและหลีกหนี กะอฺตาดะฮฺกล่าวว่า หมายถึง ปฏิเสธและหยิ่งยโส ส่วนมาลิกได้รายงานจากซัยด์ บิน อัสลัมว่า หมายถึง หยิ่งยโส ดังที่อัลลอฮฺตะอาลาทรงตรัสว่า "แท้จริงพวกเขาเมื่อมีผู้กล่าวแก่พวกเขาว่า ไม่มีพระเจ้าอื่นใดที่ถูกเคารพสักการะโดยเที่ยงแท้นอกจากอัลลอฮฺ พวกเขาก็หยิ่งยโส" หมายถึง หยิ่งยโสต่อการปฏิบัติตามและยอมจำนนต่อคำกล่าวนั้น ดังนั้นหัวใจของพวกเขาจึงไม่ยอมรับความดี และผู้ใดที่ไม่ยอมรับความดี เขาก็จะยอมรับความชั่ว ด้วยเหตุนี้ตะบารอกะวะตะอาลาจึงตรัสว่า "และเมื่อบรรดาสิ่งอื่นจากพระองค์ถูกกล่าวถึง" หมายถึง บรรดาเจว็ดและสิ่งเทียบเคียงทั้งหลาย ดังที่มุญาฮิดได้กล่าวไว้ "เมื่อนั้นพวกเขาก็ดีใจ" หมายถึง พวกเขารื่นเริงและยินดี

พระองค์ผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่ง ตรัสหลังจากที่ได้ทรงกล่าวถึงพวกตั้งภาคีตามที่ได้กล่าวมาแล้ว ซึ่งเป็นการตำหนิติเตียนพวกเขาในเรื่องการรักการตั้งภาคีและการหลีกหนีจากเตาฮีดว่า "จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) โอ้อัลลอฮฺ พระผู้สร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน พระผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งเปิดเผย" หมายถึง จงวิงวอนต่ออัลลอฮฺเพียงองค์เดียว ไม่มีภาคีใดๆ สำหรับพระองค์ ผู้ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน และทรงทำให้มันเป็นไป หมายถึง ทรงทำให้มันเป็นไปโดยไม่มีแบบอย่างมาก่อน "พระผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งเปิดเผย" หมายถึง สิ่งลับและสิ่งเปิดเผย "พระองค์ทรงตัดสินระหว่างปวงบ่าวของพระองค์ในสิ่งที่พวกเขาขัดแย้งกัน" หมายถึง ในโลกดุนยาของพวกเขา พระองค์จะทรงตัดสินระหว่างพวกเขาในวันแห่งการกลับคืนชีพ การฟื้นคืนชีพ และการลุกขึ้นจากหลุมฝังศพของพวกเขา

มุสลิมได้บันทึกไว้ในเศาะฮีหฺของท่านว่า: อับดุลลอฮฺ บิน ฮุมัยด์ได้เล่าถึงเรา, อุมัร บิน ยูนุสได้เล่าถึงเรา, อิกฺเราะมะฮฺ บิน อัมมารได้เล่าถึงเรา, ยะฮฺยา บิน อะบี กะษีรได้เล่าถึงเรา, อะบี สะละมะฮฺ บิน อับดุรเราะฮฺมานได้เล่าถึงฉันว่า: ฉันได้ถามท่านหญิงอาอิชะฮฺ เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮา ว่า ท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮฺ อะลัยฮิ วะสัลลัม เปิดการละหมาดของท่านด้วยอะไรเมื่อท่านลุกขึ้นละหมาดในเวลากลางคืน? ท่านหญิง เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮา ตอบว่า: ท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮฺ อะลัยฮิ วะสัลลัม เมื่อท่านลุกขึ้นละหมาดในเวลากลางคืน ท่านจะเปิดการละหมาดของท่านด้วย (คำวิงวอน) ว่า "โอ้อัลลอฮฺ พระเจ้าของญิบรีล มีกาอีล และอิสรอฟีล พระผู้สร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน พระผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งเปิดเผย พระองค์ทรงตัดสินระหว่างปวงบ่าวของพระองค์ในสิ่งที่พวกเขาขัดแย้งกัน โปรดชี้แนะทางแก่ข้าพระองค์ในสิ่งที่ถูกต้องซึ่งเป็นที่ขัดแย้งกัน ด้วยอนุมัติของพระองค์ แท้จริงพระองค์ทรงชี้แนะทางแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์สู่ทางอันเที่ยงตรง"

และอิมามอะหมัดได้กล่าวว่า: อัฟฟานได้เล่าถึงเรา, ฮัมมาด บิน สะละมะฮฺได้เล่าถึงเรา, สุฮัยล์ได้แจ้งแก่เรา จากอะบี ศอลิห์ และอับดุลลอฮฺ บิน อุษมาน บิน คุษัยม จากเอาน์ บิน อับดุลลอฮฺ บิน อุตบะฮฺ บิน มัสอูด จากอับดุลลอฮฺ บิน มัสอูด เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุ กล่าวว่า: แท้จริงท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮฺ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า "ผู้ใดกล่าวว่า 'โอ้อัลลอฮฺ พระผู้สร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน พระผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งเปิดเผย แท้จริงข้าพระองค์ขอทำพันธสัญญาต่อพระองค์ในโลกดุนยานี้ว่า แท้จริงข้าพระองค์ขอเป็นพยานว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์เพียงองค์เดียว ไม่มีภาคีใดๆ สำหรับพระองค์ และแท้จริงมุฮัมมัดคือบ่าวและรอซูลของพระองค์ เพราะหากพระองค์ทรงมอบข้าพระองค์ให้แก่ตัวข้าพระองค์เอง พระองค์จะทำให้ข้าพระองค์เข้าใกล้ความชั่วและทำให้ข้าพระองค์ห่างไกลจากความดี และแท้จริงข้าพระองค์ไม่วางใจสิ่งใดนอกจากความเมตตาของพระองค์ ดังนั้นโปรดทรงกำหนดสำหรับข้าพระองค์ ณ ที่พระองค์ ซึ่งเป็นพันธสัญญาที่พระองค์จะทรงตอบแทนแก่ข้าพระองค์ในวันกิยามะฮฺ แท้จริงพระองค์ไม่ทรงผิดสัญญา' นอกจากอัลลอฮฺผู้ทรงเกรียงไกรจะตรัสแก่มลาอิกะฮฺของพระองค์ในวันกิยามะฮฺว่า 'แท้จริงบ่าวของข้าได้ทำพันธสัญญาต่อข้า ซึ่งเป็นพันธสัญญาหนึ่ง ดังนั้นพวกเจ้าจงตอบแทนแก่เขา' แล้วอัลลอฮฺจะทรงให้เขาเข้าสวนสวรรค์" สุฮัยล์กล่าวว่า: แล้วฉันได้แจ้งให้อัลกอซิม บิน อับดุรเราะฮฺมานทราบว่า เอาน์ได้แจ้งเช่นนี้และเช่นนี้ แล้วเขากล่าวว่า: ไม่มีสาวใช้คนใดในหมู่พวกเรานอกจากเธอจะกล่าวคำนี้ในห้องส่วนตัวของเธอ (อิมามอะหมัดบันทึกไว้โดยลำพัง)

และอิมามอะหมัดได้กล่าวว่า: ได้เล่าแก่เรา ฮะซัน ได้เล่าแก่เรา อิบนุ ละฮีอะฮ์ ได้เล่าแก่ฉัน ฮัยยีย์ บิน อับดุลลอฮ์ ว่า อบู อับดุรเราะฮ์มานได้เล่าแก่เขาว่า: อับดุลลอฮ์ บิน อัมร์ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา ได้นำกระดาษแผ่นหนึ่งออกมาให้พวกเราและกล่าวว่า: รอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เคยสอนพวกเราให้กล่าวว่า "โอ้อัลลอฮ์ ผู้ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน ผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งประจักษ์ พระองค์คือพระเจ้าของทุกสิ่งและพระเจ้าของทุกสิ่ง ข้าพระองค์ขอปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์แต่เพียงผู้เดียว ไม่มีภาคีใดๆ แก่พระองค์ และแท้จริงมุฮัมมัดนั้นคือบ่าวของพระองค์และรอซูลของพระองค์ และมะลาอิกะฮ์ทั้งหลายก็เป็นพยาน (ต่อสิ่งนี้) ข้าพระองค์ขอความคุ้มครองต่อพระองค์จากชัยฏอนและความชั่วของมัน และข้าพระองค์ขอความคุ้มครองต่อพระองค์จากการที่ข้าพระองค์จะก่อกรรมชั่วต่อตัวข้าพระองค์เอง หรือนำมันไปสู่มุสลิม" อบู อับดุรเราะฮ์มาน เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ กล่าวว่า: รอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เคยสอนให้อับดุลลอฮ์ บิน อัมร์ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา กล่าวเช่นนั้นเมื่อเขาต้องการจะนอน อะหมัดบันทึกเพียงผู้เดียวเช่นกัน

และอิมามอะหมัดยังได้กล่าวอีกว่า: ได้เล่าแก่เรา คอลัฟ บิน อัลวะลีด ได้เล่าแก่เรา อิบนุ อัยยาช จาก มุฮัมมัด บิน ซิยาด อัลอะลาฮานี จาก อบู รอชิด อัลฮุบรอนี กล่าวว่า: ฉันได้มาหาอับดุลลอฮ์ บิน อัมร์ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา และกล่าวแก่เขาว่า โปรดเล่าแก่เราในสิ่งที่ท่านได้ยินจากรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เขาจึงหยิบกระดาษแผ่นหนึ่งวางลงต่อหน้าฉันและกล่าวว่า นี่คือสิ่งที่รอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้เขียนไว้ให้ฉัน ฉันจึงมองลงไปในนั้น และในนั้นมีว่า อบูบักร อัศศิดดีก เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ได้กล่าวว่า: โอ้รอซูลุลลอฮ์ โปรดสอนฉันในสิ่งที่ฉันควรกล่าวเมื่อตอนเช้าและเมื่อตอนเย็น รอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม จึงกล่าวแก่เขาว่า "โอ้อะบูบักร จงกล่าวว่า โอ้อัลลอฮ์ ผู้ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน ผู้ทรงรอบรู้สิ่งเร้นลับและสิ่งประจักษ์ ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ พระเจ้าของทุกสิ่งและผู้ครอบครองทุกสิ่ง ข้าพระองค์ขอความคุ้มครองต่อพระองค์จากความชั่วของตัวข้าพระองค์เอง และจากความชั่วของชัยฏอนและความชั่วของมัน และจากการที่ข้าพระองค์จะก่อกรรมชั่วต่อตัวข้าพระองค์เอง หรือนำมันไปสู่มุสลิม" และอัต-ติรมีซีย์ได้รายงานจาก อัลฮะซัน บิน อะเราะฟะฮ์ จาก อิสมาอีล บิน อัยยาช ด้วยสายรายงานนี้ และกล่าวว่า หะซัน ฆะรีบ จากสายรายงานนี้

และอิมามอะหมัดได้กล่าวว่า: ได้เล่าแก่เรา ฮาชิม ได้เล่าแก่เรา ซิยาร จาก ลัยษ์ จาก มุญาฮิด กล่าวว่า: อบูบักร อัศศิดดีก กล่าวว่า: รอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้สั่งฉันให้กล่าวเมื่อตอนเช้า เมื่อตอนเย็น และเมื่อฉันจะลงนอนในเวลากลางคืนว่า "โอ้อัลลอฮ์ ผู้ทรงสร้างชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน..."

และคำตรัสของพระองค์ผู้ทรงอำนาจผู้ทรงสูงส่ง (ที่ว่า) "และหากสำหรับบรรดาผู้อธรรม" และพวกเขาคือผู้ตั้งภาคี "คือสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมดและอีกเท่าตัวร่วมกับมัน" หมายถึง และหากทั้งหมดที่อยู่ในแผ่นดินและอีกเท่าตัวร่วมกับมัน "แน่นอนพวกเขาก็จะไถ่ตัวด้วยมันจากความชั่วแห่งการลงโทษ" หมายถึง ซึ่งพระเจ้าผู้ทรงสูงส่งได้ทรงกำหนดแก่พวกเขาในวันกิยามะฮ์ และด้วยเหตุนี้ พระองค์จะไม่ทรงรับการไถ่ตัวจากพวกเขา แม้ว่ามันจะเต็มแผ่นดินไปด้วยทองคำ ดังที่พระองค์ตรัสในอายะฮ์อื่นว่า "และได้ประจักษ์แก่พวกเขาจากอัลลอฮฺ ซึ่งสิ่งที่พวกเขาไม่เคยคาดคิด" หมายถึง และได้ปรากฏแก่พวกเขาจากอัลลอฮฺ ซึ่งการลงโทษและการลงโทษอันรุนแรงแก่พวกเขา สิ่งที่ไม่อยู่ในจิตใจของพวกเขา และไม่อยู่ในการคำนวณของพวกเขา

"และได้ปรากฏแก่พวกเขาซึ่งความชั่วทั้งหลายที่พวกเขาได้ขวนขวายไว้" หมายถึง และได้เผยโฉมให้พวกเขาเห็นซึ่งผลตอบแทนแห่งสิ่งที่พวกเขาได้แสวงหามาในโลกดุนยา อันได้แก่สิ่งต้องห้ามและบาปกรรมต่างๆ
"และสิ่งที่พวกเขาเคยเยาะเย้ยถากถางได้ห้อมล้อมพวกเขา" หมายถึง และการลงโทษพร้อมกับการทรมานอันแสนสาหัสได้ล้อมรอบพวกเขา ซึ่งเป็นสิ่งเดียวกันกับที่พวกเขาเคยเยาะเย้ยถากถางอยู่ในโลกดุนยา

พระองค์ผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่งตรัสเล่าว่า มนุษย์นั้น เมื่ออยู่ในภาวะยากลำบากก็จะวิงวอนต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงสูงส่ง หันกลับไปยังพระองค์ และวิงวอนต่อพระองค์ แต่เมื่อพระองค์ทรงประทานความโปรดปรานแก่เขา เขาก็จะละเมิดและก้าวร้าว และกล่าวว่า “แท้จริงฉันได้รับสิ่งนี้เพราะความรู้” หมายถึง เนื่องจากอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงรู้ว่าฉันสมควรได้รับสิ่งนี้ และหากฉันไม่เป็นผู้ที่พิเศษเฉพาะต่ออัลลอฮ์แล้ว พระองค์ก็คงไม่ทรงประทานสิ่งนี้แก่ฉัน กอตาดะฮ์กล่าวว่า (หมายถึง) ด้วยความรู้ที่ฉันมี ด้วยข้อมูลที่ฉันมี อัลลอฮ์ผู้ทรงเกรียงไกรและทรงสูงส่งตรัสว่า “มิใช่เช่นนั้น มันเป็นการทดสอบ” หมายถึง สิ่งนั้นไม่เป็นดังที่เขาอ้าง แต่แท้จริงเราได้ประทานความโปรดปรานนี้แก่เขาเพื่อที่เราจะได้ทดสอบเขาในสิ่งที่เราได้ประทานความโปรดปรานแก่เขา ว่าเขาจะเชื่อฟังหรือฝ่าฝืน ทั้งที่เราทรงรู้มาก่อนแล้วถึงเรื่องนั้น ดังนั้นมันจึงเป็นการทดสอบ หมายถึง การตรวจสอบ “แต่ส่วนมากของพวกเขาไม่รู้” ด้วยเหตุนี้พวกเขาจึงพูดในสิ่งที่พวกเขาพูดและอ้างเช่นนั้น

กล่าวคือ ผู้คนมากมายจากประชาชาติในอดีตได้กล่าวคำพูดเช่นนี้ อ้างเช่นนี้ และอ้างข้อกล่าวอ้างเช่นนี้ “ดังนั้น สิ่งที่พวกเขาแสวงหามาได้ไม่ช่วยอะไรพวกเขาเลย” หมายความว่า คำพูดของพวกเขาไม่เป็นความจริง และการสะสมของพวกเขากับสิ่งที่พวกเขาแสวงหามาก็ไม่ได้เป็นประโยชน์แก่พวกเขาแต่อย่างใด

"ดังนั้น ความชั่วต่างๆ ที่พวกเขาได้ขวนขวายไว้ก็ประสบแก่พวกเขา และบรรดาผู้อธรรมจากกลุ่มเหล่านี้" หมายถึง จากกลุ่มผู้ถูกกล่าวถึง "ความชั่วต่างๆ ที่พวกเขาได้ขวนขวายไว้ก็จะประสบแก่พวกเขา" หมายถึง เช่นเดียวกับที่ประสบแก่กลุ่มแรกเหล่านั้น "และพวกเขาจะไม่มีทางหนีรอดไปได้" ดังที่พระผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่งได้ตรัสเล่าเกี่ยวกับกอรูนว่า หมู่ชนของเขาได้กล่าวแก่เขาว่า "เจ้าอย่าดีใจเลย แท้จริงอัลลอฮฺนั้นไม่ทรงชอบผู้ดีใจ และจงแสวงหาในสิ่งที่อัลลอฮฺได้ทรงประทานแก่เจ้านั้น ซึ่งบ้านแห่งปรโลก และอย่าลืมส่วนได้ของเจ้าในโลกดุนยา และจงทำดี ดังที่อัลลอฮฺได้ทรงทำดีแก่เจ้า และจงอย่ามุ่งหมายการบ่อนทำลายในแผ่นดิน แท้จริงอัลลอฮฺนั้นไม่ทรงชอบผู้บ่อนทำลาย เขากล่าวว่า แท้จริงสิ่งที่ฉันได้รับมานั้น เนื่องด้วยความรู้ที่อยู่ที่ฉัน หรือเขามิได้รู้ดอกหรือว่า แท้จริงอัลลอฮฺนั้นได้ทรงทำลายล้างจากยุคก่อนหน้าของเขา ซึ่งผู้ที่มีพลังมากกว่าเขา และรวบรวมไว้มากกว่าเขา และบรรดาผู้กระทำผิดนั้นจะไม่ถูกสอบสวนเกี่ยวกับบรรดาบาปของพวกเขา" และพระองค์ตรัสว่า "และพวกเขากล่าวว่า เรานั้นมีทรัพย์สินมากกว่าและมีลูกหลานมากกว่า และเราจะไม่ถูกทรมาน"

และพระดำรัสของพระผู้ทรงจำเริญและทรงสูงส่งที่ว่า "หรือพวกเขาไม่รู้ดอกหรือว่า อัลลอฮฺทรงให้ริซกีกว้างขวางแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์ และทรงให้คับแคบ" หมายถึง พระองค์ทรงให้ริซกีกว้างขวางแก่กลุ่มชนกลุ่มหนึ่ง และทรงให้คับแคบแก่กลุ่มอื่น "แท้จริงในการนั้น แน่นอนย่อมมีสัญญาณมากหลายสำหรับกลุ่มชนที่ศรัทธา" หมายถึง เป็นบทเรียนและหลักฐานทั้งหลาย

อายะฮ์อันทรงเกียรติข้อนี้ เป็นการเชิญชวนบรรดาผู้ฝ่าฝืนทั้งมวล ทั้งจากหมู่ผู้ปฏิเสธศรัทธาและอื่นๆ ให้หันกลับสู่การเตาบะฮ์และการกลับเนื้อกลับตัว พร้อมทั้งแจ้งข่าวว่า อัลลอฮ์ ตะบารอกะ วะตะอาลา ทรงอภัยโทษให้แก่บรรดาความผิดทั้งมวล แก่ผู้ที่เตาบะฮ์จากความผิดเหล่านั้นและหันหลังกลับให้ห่างจากมัน แม้ว่าความผิดนั้นจะมีมากมายสักเพียงใดก็ตาม แม้ว่ามันจะมากมายและดุจดังฟองน้ำในทะเลก็ตาม และไม่ถูกต้องที่จะนำความหมายนี้ไปใช้กับผู้ที่มิได้เตาบะฮ์ เนื่องจากชิริกนั้นจะไม่ได้รับการอภัยโทษสำหรับผู้ที่มิได้เตาบะฮ์จากมัน

อัล-บุคอรีย์ได้กล่าวว่า: ได้เล่ามายังเรา อิบรอฮีม บิน มูซา ได้แจ้งแก่เรา ฮิชาม บิน ยูซุฟ ว่า อิบนุ จุร็อยจ์ ได้แจ้งแก่พวกเขากล่าวว่า ยะอ์ลา (เล่าว่า) แท้จริง สะอีด บิน จุบัยร์ ได้แจ้งแก่เขาจากอิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุมา ว่า มีกลุ่มชนจากหมู่ผู้ตั้งภาคีได้ฆ่าผู้อื่นอย่างมากมาย และได้ผิดประเวณีอย่างมากมาย แล้วพวกเขาได้มาหามุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม แล้วกล่าวว่า แท้จริงสิ่งที่ท่านกล่าวและเชิญชวนไปสู่มันนั้นเป็นสิ่งดีงาม หากท่านจะแจ้งแก่เรา (ถึงทางออก) สำหรับสิ่งที่เราได้กระทำไว้ (จะดีไหม) ดังนั้นจึงได้ประทานลงมาซึ่งอายะฮ์ที่ว่า: "และบรรดาผู้ที่ไม่วิงวอนขอต่อพระเจ้าอื่นใดร่วมกับอัลลอฮ์ และไม่ฆ่าชีวิตซึ่งอัลลอฮ์ทรงห้ามไว้ นอกจากด้วยความยุติธรรม และไม่ผิดประเวณี" (อัล-ฟุรกอน: 68) และได้ประทานลงมาซึ่งอายะฮ์ที่ว่า: "จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง จงอย่าหมดหวังต่อความเมตตาของอัลลอฮ์" (อัซ-ซุมัร: 53) และเช่นนี้เองที่มุสลิม, อบู ดาวูด และอัน-นะซาอี ได้รายงานจากหะดีษของอิบนุ จุร็อยจ์ จาก ยะอ์ลา บิน มุสลิม อัล-มักกีย์ จาก สะอีด บิน จุบัยร์ จาก อิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุมา ด้วยสายรายงานนี้

และความหมายที่ต้องการจากอายะฮ์แรก (อัล-ฟุรกอน: 70) คือ พระดำรัสของอัลลอฮ์ ตะอาลาที่ว่า: "นอกจากผู้ที่สำนึกผิดกลับตัวและศรัทธา และประกอบความดี" จนจบอายะฮ์

และอิมามอะหมัดได้กล่าวว่า: ได้เล่ามายังเรา ฮะซัน ได้เล่ามายังเรา อิบนุ ละฮีอะฮ์ ได้เล่ามายังเรา อบู กะบีล กล่าวว่า: ฉันได้ยิน อบู อับดิรเราะฮ์มาน อัล-มุซันนีย์ กล่าวว่า ฉันได้ยิน เซาดาน (เศาบาน) ทาสของเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า ฉันได้ยินเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า: "ฉันไม่ปรารถนาที่จะได้โลกดุนยาและสิ่งที่อยู่ในมัน เพื่อแลกกับอายะฮ์นี้: 'จงกล่าวเถิด โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง' จนจบอายะฮ์" แล้วมีชายคนหนึ่งกล่าวว่า โอ้เราะซูลุลลอฮ์ แล้วผู้ที่ตั้งภาคีล่ะ? แล้วนะบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ก็ทรงนิ่งเงียบ จากนั้นพระองค์ตรัสว่า "พึงรู้เถิด และผู้ที่ตั้งภาคี" - สามครั้ง - อิมามอะหมัดเป็นผู้รายงานโดยลำพัง

และอิมามอะหมัดยังได้กล่าวอีกว่า: ได้เล่ามายังเรา ชุรัยห์ บิน อัน-นุอ์มาน ได้เล่ามายังเรา นูห์ บิน ก็อยส์ จาก อัชอะษ บิน ญาบิร อัล-หัดดานีย์ จาก มักฮูล จาก อัมร์ บิน อันบะซะฮ์ เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุ กล่าวว่า: มีชายคนหนึ่งมาหานะบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม เป็นชายชราผู้สูงอายุค้ำยันด้วยไม้เท้าของเขา เขากล่าวว่า: โอ้เราะซูลุลลอฮ์ แท้จริงฉันมีความผิดมากมายและความชั่วช้ามากมาย แล้วฉันจะได้รับการอภัยโทษหรือไม่? พระองค์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม จึงตรัสว่า: "เจ้ามิได้กล่าวปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ดอกหรือ?" เขากล่าวว่า: ใช่แล้ว และฉันขอปฏิญาณว่าท่านเป็นเราะซูลของอัลลอฮ์ พระองค์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม จึงตรัสว่า: "แน่นอน ความผิดมากมายและความชั่วช้ามากมายของเจ้าได้รับการอภัยแล้ว" อิมามอะหมัดเป็นผู้รายงานโดยลำพัง

และอิมามอะหมัดได้กล่าวไว้ โดยรายงานว่า: ยะซีด บิน ฮารูนได้บอกเล่าถึงเรา, ฮัมมาด บิน สะละมะห์ได้บอกเล่าถึงเรา, จากษาบิต, จากชะฮ์รฺ บิน ฮัวชับ, จากอัสมา อิบนติ ยะซีด เราะฎิยัลลอฮุอันฮา ได้กล่าวว่า: ฉันได้ยินท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม อ่านอายะฮ์ที่ว่า "แท้จริงมันเป็นการงานที่ไม่ดี" และฉันได้ยินท่าน ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า "จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง จงอย่าหมดหวังต่อความเมตตาของอัลลอฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์นั้นทรงอภัยโทษซึ่งบรรดาความผิดทั้งมวล" และพระองค์ไม่ทรงใส่พระทัย (ต่อความมากมายของมัน) "แท้จริงพระองค์นั้นคือผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ" และอบูดาวูดและอัต-ติรมีซีได้รายงานมันจากหะดีษของษาบิต ดังนั้นหะดีษเหล่านี้ทั้งหมดล้วนบ่งชี้ว่าสิ่งที่ประสงค์คือพระองค์จะทรงอภัยโทษทั้งหมดนั้นพร้อมกับการเตาบะฮ์ (การกลับใจ) และบ่าวคนใดก็ตามอย่าได้หมดหวังต่อความเมตตาของอัลลอฮ์ แม้ว่าความผิดของเขาจะใหญ่หลวงและมากมายเพียงใดก็ตาม เพราะประตูแห่งความเมตตาและการเตาบะฮ์นั้นกว้างขวาง อัลลอฮ์ ตะอาลา ตรัสว่า "พวกเขาไม่รู้ดอกหรือว่า แท้จริงอัลลอฮ์นั้นคือผู้ทรงรับการเตาบะฮ์จากปวงบ่าวของพระองค์" และพระผู้ทรงเกรียงไกรตรัสว่า "และผู้ใดกระทำความชั่วหรืออธรรมต่อตัวของเขาเอง แล้วเขาขออภัยโทษต่ออัลลอฮ์ เขาก็จะพบว่าอัลลอฮ์นั้นเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ" และพระผู้ทรงสูงส่งตรัสในเรื่องของพวกมุนาฟิก (พวกสับปลับ) ว่า "แท้จริงบรรดามุนาฟิกนั้นจะอยู่ในชั้นที่ต่ำที่สุดของนรก และเจ้าจะไม่พบผู้ช่วยเหลือใดๆ สำหรับพวกเขา นอกจากบรรดาผู้ที่ได้เตาบะฮ์และปรับปรุงแก้ไข (ตนเอง)" และพระผู้ทรงเกียรติและยิ่งใหญ่ตรัสว่า "โดยแน่นอนบรรดาผู้ที่กล่าวว่า อัลลอฮ์คือหนึ่งในสาม (ตรีเอกานุภาพ) นั้นได้ปฏิเสธศรัทธาแล้ว และไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระเจ้าองค์เดียว และหากพวกเขาไม่หยุดยั้งจากสิ่งที่พวกเขากล่าว แน่นอนบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาจากพวกเขาจะได้รับซึ่งการลงโทษอันเจ็บปวด" แล้วพระผู้ทรงเกรียงไกรตรัสว่า "ดังนั้นพวกเขาจะไม่กลับเนื้อกลับตัวสู่อัลลอฮ์และขออภัยโทษต่อพระองค์ดอกหรือ? และอัลลอฮ์นั้นเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ" และพระผู้ทรงจำเริญและสูงส่งตรัสว่า "แท้จริงบรรดาผู้ที่ก่อกวนบรรดาผู้ศรัทธาชายและบรรดาผู้ศรัทธาหญิง..." อัล-หะซัน อัล-บัศรีย์ เราะฮิมะฮุลลอฮ์ กล่าวว่า: จงพิจารณาดูความมีเกียรติและความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่นี้ พวกเขาฆ่าบรรดาวะลี (มิตรที่ใกล้ชิด) ของพระองค์ แต่พระองค์ยังทรงเชิญชวนพวกเขาให้สู่การเตาบะฮ์และการอภัยโทษ และอายาตต่างๆ ในเรื่องนี้มีเป็นจำนวนมากมาย

และในเศาะฮีหฺทั้งสอง (อัล-บุคอรียฺและมุสลิม) จากอบูสะอีด เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุ จากท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮฺ อะลัยฮิ วะสัลลัม มีหะดีษเกี่ยวกับชายผู้ฆ่าคนไปเก้าสิบเก้าคน แล้วเขาก็รู้สึกสำนึกผิด และได้ถามนักบวชคนหนึ่งในหมู่บะนีอิสรออีลว่า เขายังมีการเตาบะฮฺ (การกลับเนื้อกลับตัว) ไหม? นักบวชนั้นตอบว่า ไม่มี เขาจึงฆ่านักบวชนั้น ทำให้ครบหนึ่งร้อยคน แล้วเขาก็ถามผู้รู้คนหนึ่งในหมู่พวกเขาว่า เขายังมีการเตาบะฮฺไหม? ผู้รู้นั้นตอบว่า "ใครเล่าจะขวางกั้นระหว่างเจ้ากับการเตาบะฮฺ?" แล้วผู้รู้นั้นก็สั่งให้เขาไปยังหมู่บ้านหนึ่งเพื่อไปอิบาดะฮฺ (เคารพภักดี) ต่ออัลลอฮฺที่นั่น เขาจึงมุ่งหน้าไปยังหมู่บ้านนั้น ความตายก็มาถึงเขาระหว่างทาง มะลาอิกะฮฺแห่งความเมตตาและมะลาอิกะฮฺแห่งการลงโทษก็โต้เถียงกันเรื่องของเขา อัลลอฮฺ อัซซะ วะ จัลลาจึงทรงบัญชาให้พวกเขาวัดระยะห่างระหว่างสองแผ่นดิน (แผ่นดินที่เขาจากมาและแผ่นดินที่เขามุ่งหน้าไป) ไปยังแผ่นดินใดที่เขาอยู่ใกล้กว่า เขาก็จะอยู่ในหมู่ชาวแผ่นดินนั้น พวกเขาพบว่าเขาอยู่ใกล้กับแผ่นดินที่เขาอพยพไปมากกว่าอยู่หนึ่งช่วงคืบ (ชิบรฺ) มะลาอิกะฮฺแห่งความเมตตาจึงรับวิญญาณของเขา และมีรายงานว่าเขาได้เบี่ยงหน้าอกของเขา (พยายามคลานไป) ขณะใกล้ตาย และอัลลอฮฺ ตะบารอกะ วะตะอาลาได้ทรงบัญชาให้เมืองที่ดี (ที่เขามุ่งหน้าไป) เข้ามาใกล้ และทรงบัญชาให้เมืองนั้น (ที่เขาจากมา) ถอยออกห่าง นี่คือความหมายของหะดีษ และเราได้บันทึกมันไว้ในที่อื่นด้วยถ้อยคำของมัน (โดยละเอียด)

อะลี บิน อะบี ฏอลหะฮฺ รายงานจากอิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุมา เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺ อัซซะ วะ จัลลาที่ว่า "จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง พวกเจ้าอย่าหมดหวังในความเมตตาของอัลลอฮฺ แท้จริงอัลลอฮฺนั้นทรงอภัยโทษบรรดาความผิดทั้งมวล" จนจบอายะฮฺ ท่านกล่าวว่า แท้จริงอัลลอฮฺ ตะอาลาได้ทรงเชิญชวนสู่การอภัยโทษของพระองค์ แม้แต่ผู้ที่อ้างว่าอัล-มะซีฮฺ (พระเยซู) คือพระเจ้า และผู้ที่อ้างว่าอัล-มะซีฮฺคือบุตรของพระเจ้า และผู้ที่อ้างว่าอุซัยร์คือบุตรของพระเจ้า และผู้ที่อ้างว่าอัลลอฮฺนั้นขัดสน และผู้ที่อ้างว่าพระหัตถ์ของอัลลอฮฺถูกล่ามไว้ และผู้ที่อ้างว่าอัลลอฮฺเป็นที่สามในสาม พระองค์ตรัสกับคนเหล่านี้ว่า "แล้วทำไมพวกเขาจึงไม่ขออภัยโทษต่ออัลลอฮฺ และไม่ขอการอภัยจากพระองค์เล่า? และอัลลอฮฺนั้นเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ" แล้วพระองค์ทรงเชิญชวนสู่การเตาบะฮฺ แม้แต่ผู้ที่กล่าวถ้อยคำที่ยิ่งใหญ่กว่าพวกเหล่านี้ นั่นคือผู้ที่กล่าวว่า "ฉันคือพระเจ้าผู้สูงสุดของพวกเจ้า" และผู้ที่กล่าวว่า "ฉันไม่รู้ว่าพวกท่านมีพระเจ้าอื่นใดนอกจากฉัน" อิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุมา กล่าวว่า ผู้ใดทำให้ปวงบ่าวของอัลลอฮฺหมดหวังจากการเตาบะฮฺหลังจากนี้ (หลังจากอายะฮฺนี้) แน่นอนเขาได้ปฏิเสธคัมภีร์ของอัลลอฮฺ อัซซะ วะ จัลลา แต่มนุษย์บ่าวนั้นไม่สามารถจะเตาบะฮฺได้ จนกว่าอัลลอฮฺจะทรงให้เขาเตาบะฮฺ

และอัฏ-เฏาะบะรอนียฺได้รายงานจากทางของอัช-ชะอฺบียฺ จาก สุนัยด์ บิน ชะกัล ว่าเขากล่าวว่า ฉันได้ยินอิบนุ มัสอูดกล่าวว่า แท้จริงอายะฮฺที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในคัมภีร์ของอัลลอฮฺคือ "อัลลอฮฺ ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ ผู้ทรงมีชีวิตอยู่ ผู้ทรงดำรงอยู่ด้วยพระองค์เอง" (อายะตุลกุรซียฺ) และแท้จริงอายะฮฺที่รวบรวมความดีและความชั่วไว้มากที่สุดในอัลกุรอานคือ "แท้จริงอัลลอฮฺทรงใช้ให้มีความยุติธรรม และการทำดี" และแท้จริงอายะฮฺที่ทำให้มีความปิติยินดีมากที่สุดในอัลกุรอานอยู่ในซูเราะฮฺ อัซ-ซุมัร คือ "จงกล่าวเถิด โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง พวกเจ้าอย่าหมดหวังในความเมตตาของอัลลอฮฺ" และแท้จริงอายะฮฺที่มอบหมายเรื่องมากที่สุดในคัมภีร์ของอัลลอฮฺคือ "และผู้ใดยำเกรงอัลลอฮฺ พระองค์จะทรงให้ทางออกแก่เขา และจะทรงประทานปัจจัยยังชีพแก่เขาจากทางที่เขาไม่คาดคิด" มัสรูกจึงกล่าวแก่ท่านว่า ท่านพูดจริง

และอัล-อะอฺมัชได้รายงานจาก อบูสะอีด จาก อบู อัล-กะนูด กล่าวว่า ท่านอับดุลลอฮฺ (หมายถึง อิบนุ มัสอูด) เราะฎิยัลลอฮฺ อันฮุ ได้เดินผ่านผู้กล่าวตักเตือน (กอศศ) คนหนึ่งขณะที่เขากำลังตักเตือนผู้คน ท่านจึงกล่าวว่า "โอ้ผู้ตักเตือนเอ๋ย ทำไมท่านจึงทำให้ผู้คนหมดหวังจากความเมตตาของอัลลอฮฺ?" แล้วท่านก็อ่านอายะฮฺว่า "จงกล่าวเถิด โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง พวกเจ้าอย่าหมดหวังในความเมตตาของอัลลอฮฺ" อิบนุ อบี ฮาติม เราะฮิมะฮุลลอฮฺ ได้รายงานไว้

"การกล่าวถึงหะดีษต่างๆ ที่ห้ามการหมดหวัง"

อิมามอะหมัด กล่าวว่า: ได้เล่าแก่เรา ชุรัยห์ บิน อัน-นุอ์มาน ได้เล่าแก่เรา อบู อุบัยดะฮ์ อับดุลมุอ์มิน บิน อุบัยดุลลาฮ์ อัส-ซุดดีย์ ได้เล่าแก่ฉัน ฮะซัน อัส-ซุดดูซี กล่าวว่า: ฉันได้เข้าไปหาอะนัส บิน มาลิก เราะฎิยัลลอฮุ ตะอาลา อันฮุ แล้วเขากล่าวว่า: ฉันได้ยินท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า "ขอสาบานต่อพระผู้ซึ่งชีวิตของข้าพเจ้าอยู่ในพระหัตถ์ของพระองค์ หากพวกท่านทำผิดพลาดจนความผิดของพวกท่านเต็มระหว่างชั้นฟ้าและแผ่นดิน แล้วพวกท่านขออภัยโทษต่ออัลลอฮ์ ตะอาลา พระองค์ก็จะทรงอภัยให้แก่พวกท่าน" และขอสาบานต่อพระผู้ซึ่งชีวิตของมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม อยู่ในการครอบครองของพระองค์ หากพวกท่านไม่ทำผิด อัลลอฮ์ อัซซะวะญัล ก็จะทรงนำกลุ่มชนอื่นที่ทำผิด แล้วขออภัยโทษต่ออัลลอฮ์ แล้วพระองค์ก็จะทรงอภัยให้แก่พวกเขา" อะหมัดบันทึกแต่เพียงผู้เดียว

และอิมามอะหมัด กล่าวว่า: ได้เล่าแก่เรา อิสฮาก บิน อีซา ได้เล่าแก่ฉัน อัล-ลัยษ์ ได้เล่าแก่ฉัน มุฮัมมัด บิน ก็อยส์ ผู้เล่าเรื่องให้อุมัร บิน อับดิลอะซีซฟัง จาก อบู ศ็อรมะฮ์ จาก อบู อัยยูบ อัล-อันศอรีย์ เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุ ว่า ท่านได้กล่าวขณะใกล้เสียชีวิตว่า: แท้จริงฉันได้ปิดบังบางสิ่งที่ฉันได้ยินจากท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวแก่พวกท่านไว้ ท่านกล่าวว่า "หากไม่ใช่เพราะพวกท่านทำบาป อัลลอฮ์ อัซซะวะญัล ก็จะทรงสร้างกลุ่มชนอื่นที่ทำบาป แล้วพระองค์จะทรงอภัยให้แก่พวกเขา" เช่นนี้แหละอิมามอะหมัดได้รายงานไว้ และมุสลิมได้บันทึกไว้ในเศาะฮีฮฺของท่าน และอัต-ติรมีซีย์ก็เช่นกัน ทั้งสองรายงานจาก กุตัยบะฮ์ จาก อัล-ลัยษ์ บิน ซะอัด ด้วยสายรายงานนี้ และมุสลิมได้รายงานจากอีกสายหนึ่งด้วยสายรายงานนี้ จาก มุฮัมมัด บิน กะอับ อัล-กุร็อฎี จาก อบู ศ็อรมะฮ์ - และเขาคือ อัล-อันศอรีย์ เป็นเศาะหาบะฮ์ - จาก อบู อัยยูบ เราะฎิยัลลอฮุ ตะอาลา อันฮุมา ด้วยสายรายงานนี้

และอิมามอะหมัด กล่าวว่า: ได้เล่าแก่เรา อะหมัด บิน อับดิลมะลิก อัล-หะรอนีย์ ได้เล่าแก่เรา ยะห์ยา บิน อัมร์ บิน มาลิก อัล-บักรีย์ กล่าวว่า: ฉันได้ยินบิดาของฉันเล่าจาก อบู เจาด์ซาอ์ จาก อิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮุ ตะอาลา อันฮุมา กล่าวว่า: ท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า "การชดเชยบาปคือการสำนึกผิด" และท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า "หากพวกท่านไม่ทำบาป อัลลอฮ์ ตะอาลา ก็จะทรงนำกลุ่มชนอื่นที่ทำบาป แล้วพระองค์จะทรงอภัยให้แก่พวกเขา" อะหมัดบันทึกแต่เพียงผู้เดียว

และอับดุลลอฮ์ บุตรของอิมามอะหมัด กล่าวว่า: ได้เล่าแก่ฉัน อับดุลอะอ์ลา บิน ฮัมมัด อัล-กุร็อชีย์ ได้เล่าแก่เรา ดาวูด บิน อับดิรเราะฮ์มาน ได้เล่าแก่เรา อบู อับดิลลาฮ์ มุซลิมะฮ์ บิน อับดิลลาฮ์ อัรรอซี จาก อบู อัมร์ อัล-บะญะลีย์ จาก อับดุลมะลิก บิน สุฟยาน อัษ-ษะเกาะฟีย์ จาก อบู ญะอ์ฟัร มุฮัมมัด บิน อะลี จาก มุฮัมมัด บิน อัล-หะนะฟียะฮ์ จาก บิดาของท่าน คือ อะลี บิน อบี ฏอลิบ เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุ กล่าวว่า: ท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ ตะอาลาทรงรักบ่าวผู้ถูกทดสอบ ผู้กลับเนื้อกลับตัว" และพวกเขา (ผู้รวบรวมหะดีษหลัก) ไม่ได้บันทึกหะดีษนี้จากสายรายงานนี้

และอิบนุ อบี ฮาติมได้กล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าให้เราฟังว่า มูซา บิน อิสมาอีลได้เล่าให้เราฟังว่า ฮัมมาดได้เล่าให้เราฟังว่า ษาบิต และ ฮุมัยด์ ได้เล่าจาก อับดุลลอฮ์ บิน อุบัยด์ บิน อุมัยร์ กล่าวว่า: แท้จริงอิบลีส – อัลลอฮ์ทรงสาปแช่งเขา – ได้กล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า แท้จริงพระองค์ทรงขับไล่ข้าพระองค์ออกจากสวนสวรรค์เพราะอาดัม และแท้จริงข้าพระองค์จะไม่สามารถมีอำนาจเหนือเขาได้นอกจากด้วยอำนาจของพระองค์" พระองค์ตรัสว่า: "เจ้าจงมีอำนาจเถิด" มันกล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า โปรดเพิ่มให้ข้าพระองค์อีก" พระองค์ตรัสว่า: "จะไม่มีลูกหลานใดถือกำเนิดแก่เขา (อาดัม) เว้นแต่จะมีลูกหลานที่เหมือนกันถือกำเนิดแก่เจ้า" มันกล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า โปรดเพิ่มให้ข้าพระองค์อีก" พระองค์ตรัสว่า: "เราจะทำให้ทรวงอกของพวกเขาเป็นที่พำนักของพวกเจ้า และพวกเจ้าจะไหลเวียนในพวกเขาเช่นเดียวกับการไหลเวียนของเลือด" มันกล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า โปรดเพิ่มให้ข้าพระองค์อีก" พระองค์ตรัสว่า: "จงรุมล้อมพวกเขาด้วยกองม้าและกองเดินเท้าของเจ้า และจงมีส่วนร่วมกับพวกเขาในทรัพย์สมบัติและลูกหลาน และจงให้สัญญาแก่พวกเขา" และชัยฏานนั้นไม่ให้สัญญาแก่พวกเขานอกจากเพื่อการหลอกลวงเท่านั้น อาดัม อะลัยฮิสสลามจึงกล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า พระองค์ทรงให้อำนาจแก่มันเหนือข้าพระองค์ และแท้จริงข้าพระองค์จะไม่สามารถป้องกันตัวได้นอกจากด้วยพระองค์" พระผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า: "จะไม่มีลูกหลานใดถือกำเนิดแก่เจ้า เว้นแต่เราจะแต่งตั้งผู้คุ้มครองเขาให้พ้นจากเพื่อนร่วมทางที่ชั่วร้าย" เขากล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า โปรดเพิ่มให้ข้าพระองค์อีก" พระองค์ตรัสว่า: "ความดีหนึ่งนั้น (ได้ผลตอบแทน) สิบเท่าหรือมากกว่านั้น และความชั่วหนึ่งนั้น (ได้รับการลงโทษ) หนึ่งเท่าหรือเราจะลบล้างมัน" เขากล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า โปรดเพิ่มให้ข้าพระองค์อีก" พระองค์ตรัสว่า: "ประตูแห่งการเตาบะฮ์นั้นเปิดอยู่ ตราบใดที่วิญญาณยังอยู่ในร่างกาย" เขากล่าวว่า "โอ้พระเจ้าของข้า โปรดเพิ่มให้ข้าพระองค์อีก" พระองค์ตรัสว่า: "โอ้ปวงบ่าวของข้าผู้ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง จงอย่าหมดหวังในความเมตตาของอัลลอฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์นั้นทรงอภัยโทษในบรรดาบาปทั้งมวล แท้จริงพระองค์นั้นคือผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ"

และมุฮัมมัด บิน อิสฮากได้กล่าวว่า: นาฟิอ์ได้เล่าจาก อับดุลลอฮ์ บิน อุมัร จาก อุมัร เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา ในหะดีษของท่าน โดยท่านกล่าวว่า: และพวกเราเคยกล่าวว่า "อัลลอฮ์จะไม่ทรงรับ (การเตาบะฮ์) จากผู้ที่ถูกทดสอบ (ให้ตกศาสนา) ทั้งโดยการบังคับหรือโดยสมัครใจ หรือโดยการเตาบะฮ์ (หลังจากนั้น) พวกเขารู้จักอัลลอฮ์แล้วกลับไปสู่การปฏิเสธศรัทธาเนื่องจากความยากลำบากที่ประสบกับพวกเขา" ท่านกล่าวว่า: และพวกเขาเคยกล่าวเช่นนั้นแก่ตัวของพวกเขาเอง ท่านกล่าวว่า: เมื่อท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เดินทางมาถึงมะดีนะฮ์ อัลลอฮ์ทรงประทานลงมาเกี่ยวกับพวกเขา และเกี่ยวกับสิ่งที่เรากล่าวและสิ่งที่พวกเขากล่าวแก่ตัวของพวกเขาเองว่า: "โอ้ปวงบ่าวของข้าผู้ได้ละเมิดต่อตัวของพวกเจ้าเอง จงอย่าหมดหวังในความเมตตาของอัลลอฮ์ แท้จริงอัลลอฮ์นั้นทรงอภัยโทษในบรรดาบาปทั้งมวล แท้จริงพระองค์นั้นคือผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเมตตาเสมอ และจงกลับเข้าสู่พระเจ้าของพวกเจ้า และจงนอบน้อมต่อพระองค์ ก่อนที่การลงโทษจะมายังพวกเจ้า แล้วพวกเจ้าจะไม่ได้รับความช่วยเหลือ และจงปฏิบัติตามสิ่งที่ดีที่สุดที่ได้ถูกประทานลงมาแก่พวกเจ้าจากพระเจ้าของพวกเจ้า ก่อนที่การลงโทษจะมายังพวกเจ้าอย่างกะทันหัน โดยที่พวกเจ้ามิรู้สึกตัว" อุมัร เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ กล่าวว่า: ดังนั้นฉันจึงเขียนมันด้วยมือของฉันลงในแผ่นกระดาษ และส่งมันไปให้ฮิชาม บิน อัล-อาศ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ท่านกล่าวว่า: ฮิชามกล่าวว่า เมื่อมันมาถึงฉัน ฉันได้อ่านมันที่ซุลเฏาะวา ฉันปีนขึ้นไปบนนั้นและเปล่งเสียง (อ่าน) แต่ฉันไม่เข้าใจมัน จนกระทั่งฉันกล่าวว่า "โอ้อัลลอฮ์ โปรดให้ฉันเข้าใจมันด้วยเถิด" ท่านกล่าวว่า: อัลลอฮ์ อัซซะวะญัลล์ ได้ทรงประทานลงมาในหัวใจของฉันว่า แท้จริงมันถูกประทานลงมาเกี่ยวกับเรา และเกี่ยวกับสิ่งที่เรากล่าวแก่ตัวของเราเอง และสิ่งที่ถูกกล่าวเกี่ยวกับเรา ดังนั้นฉันจึงกลับไปยังอูฐของฉันและนั่งบนมัน แล้วฉันก็ตามทันท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ที่มะดีนะฮ์

แล้วพระผู้ทรงจำเริญผู้ทรงสูงส่งได้ทรงเร่งเร้าบ่าวทั้งหลายของพระองค์ให้รีบเร่งสู่การเตาบะฮ์ โดยตรัสว่า "และจงหันกลับสู่พระเจ้าของพวกเจ้า และจงนอบน้อมต่อพระองค์" เป็นต้น : หมายถึง จงหันกลับสู่พระอัลลอฮ์ และจงนอบน้อมต่อพระองค์ "ก่อนที่การลงโทษจะมายังพวกเจ้า แล้วพวกเจ้าก็จะไม่ได้รับความช่วยเหลือ" หมายถึง จงรีบเร่งด้วยการเตาบะฮ์และการงานที่ถูกต้องก่อนที่การลงโทษจะเกิดขึ้น

"และจงปฏิบัติตามสิ่งที่ดีที่สุดที่ได้ถูกประทานลงมาแก่พวกเจ้าจากพระเจ้าของพวกเจ้า" และนั่นคืออัลกุรอานอันยิ่งใหญ่ "ก่อนที่การลงโทษจะมายังพวกเจ้าโดยฉับพลัน ในขณะที่พวกเจ้าไม่รู้สึกตัว" หมายถึง จากทิศทางที่พวกเจ้าไม่รู้และไม่รู้สึกตัว

แล้วอัลลอฮฺผู้ทรงเกรียงไกรตรัสว่า "เพื่อมิให้ชีวิตใดกล่าวขึ้นว่า โอ้ ความเสียดายของฉัน ที่ฉันได้ปล่อยปละละเลยต่ออัลลอฮฺ" หมายความว่า ในวันกิยามะฮฺ ผู้กระทำผิดที่ปล่อยปละละเลยในการขออภัยโทษและการกลับเนื้อกลับตัวจะรู้สึกเสียดาย และปรารถนาที่จะเป็นหนึ่งในบรรดาผู้ทำความดี ผู้มีความบริสุทธิ์ใจ ผู้เชื่อฟังอัลลอฮฺผู้ทรงเกรียงไกร และพระดำรัสของอัลลอฮฺผู้ทรงจำเริญผู้ทรงสูงส่งที่ว่า "และแท้จริงฉันเคยอยู่ในหมู่ผู้เยาะเย้ย" หมายความว่า แท้จริงการงานของฉันในโลกดุนยานั้น เป็นการงานของผู้เยาะเย้ย ผู้หยอกล้อ ไม่ใช่ผู้ยืนยันเชื่อมั่นและศรัทธา

หรือมิฉะนั้นก็จะกล่าวว่า “หากอัลลอฮ์ทรงชี้แนะทางแก่ฉัน แน่นอนฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้ยำเกรง” หรือจะกล่าวขณะที่เห็นการลงโทษว่า “หากสำหรับฉันมีการกลับไป (สู่โลกดุนยา) แล้วฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้ทำดี” หมายถึง เขาปรารถนาหากได้ถูกนำกลับคืนสู่โลกดุนยาเพื่อจะได้ทำความดี อะลี บิน อะบี ฏอลหะฮ์ได้รายงานจากอิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุมา ว่า “อัลลอฮ์ ซุบฮานะฮู วะตะอาลา ได้ทรงแจ้งสิ่งที่ปวงบ่าวจะกล่าวก่อนที่พวกเขาจะกล่าวมัน และการงานของพวกเขาก่อนที่พวกเขาจะปฏิบัติมัน” และพระองค์ตรัสว่า “และไม่มีผู้ใดจะบอกเล่าแก่เจ้าเช่นผู้ทรงรอบรู้” “คือจิตใจหนึ่งจะกล่าวว่า โอ้ ความเสียดายของฉัน ที่ฉันได้ปล่อยปละละเลยในสิทธิของอัลลอฮ์ และแท้จริงฉันเคยอยู่ในหมู่ผู้เยาะเย้ย หรือมิฉะนั้นก็จะกล่าวว่า หากอัลลอฮ์ทรงชี้แนะทางแก่ฉัน แน่นอนฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้ยำเกรง หรือจะกล่าวขณะที่เห็นการลงโทษว่า หากสำหรับฉันมีการกลับไป (สู่โลกดุนยา) แล้วฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้ทำดี” ดังนั้นอัลลอฮ์ อัซซะ วะจัลล์ ได้ทรงแจ้งว่า หากพวกเขาถูกนำกลับคืน (สู่โลกดุนยา) พวกเขาก็จะไม่สามารถรับคำชี้แนะทางได้ พระองค์จึงตรัสว่า “และแม้ว่าพวกเขาจะถูกนำกลับคืน แน่นอนพวกเขาก็จะกลับไปสู่สิ่งที่พวกเขาถูกห้ามไว้ และแท้จริงพวกเขาเป็นผู้กล่าวเท็จ” และอิมามอะหมัดได้กล่าวว่า ได้มีผู้รายงานแก่เราคือ อัสวัด ได้มีผู้รายงานแก่เราคือ อบู บักร์ จากอัลอะอ์มัช จาก อบู ศอลิห์ จาก อบู ฮุร็อยเราะฮ์ เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุ กล่าวว่า ท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า “ชาวนรกทุกคนจะเห็นที่ของตนในสวนสวรรค์ แล้วเขาจะกล่าวว่า หากอัลลอฮ์ทรงชี้แนะทางแก่ฉัน ดังนั้นมันจึงเป็นความเสียดายแก่เขา” และท่านกล่าวว่า “ชาวสวรรค์ทุกคนจะเห็นที่ของตนในนรก แล้วเขาจะกล่าวว่า หากมิใช่ที่อัลลอฮ์ทรงชี้แนะทางแก่ฉัน ดังนั้นเขาจึงมีความกตัญญู” และอันนะซาอีได้รายงานมันจากหะดีษของ อบู บักร์ บิน อัยยาช ด้วย และเมื่อบรรดาผู้กระทำผิดปรารถนาการกลับคืนสู่โลกดุนยา และพวกเขารู้สึกเสียดายต่อการศรัทธาต่อบรรดาโองการของอัลลอฮ์และการปฏิบัติตามบรรดารอซูลของพระองค์

หรือมิฉะนั้น จิตวิญญาณนั้นจะกล่าวว่า “หากอัลลอฮฺทรงชี้แนะทางแก่ฉัน แน่นอนฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้ยำเกรง” หรือมิฉะนั้น มันจะกล่าวในขณะที่เห็นการลงโทษว่า “หากสำหรับฉันมีการกลับไป (สู่โลกดุนยา) แล้ว แน่นอนฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้กระทำความดี” หมายถึง มันปรารถนาหากได้ถูกนำกลับคืนสู่โลกดุนยา เพื่อจะได้กระทำความดี

อะลี บิน อบี ตอลฮะฮฺ ได้รายงานจากอิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุมา ว่า “อัลลอฮฺ ซุบฮานะฮู วะตะอาลา ได้ทรงแจ้งให้ทราบถึงสิ่งที่ปวงบ่าวจะกล่าว ก่อนที่พวกเขาจะกล่าวมัน และการงานของพวกเขาก่อนที่พวกเขาจะกระทำมัน” และพระองค์ตรัสว่า “และไม่มีผู้ใดจะแจ้งให้เจ้าทราบเช่นผู้ทรงรอบรู้” (คืออัลลอฮฺ) “คือจิตวิญญาณนั้นจะกล่าวว่า โอ้ ความเสียดายของฉัน ที่ฉันได้ปล่อยปละละเลยต่ออัลลอฮฺ และแท้จริงฉันเคยอยู่ในหมู่ผู้เยาะเย้ย หรือมิฉะนั้น จิตวิญญาณนั้นจะกล่าวว่า หากอัลลอฮฺทรงชี้แนะทางแก่ฉัน แน่นอนฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้ยำเกรง หรือมิฉะนั้น มันจะกล่าวในขณะที่เห็นการลงโทษว่า หากสำหรับฉันมีการกลับไป (สู่โลกดุนยา) แล้ว แน่นอนฉันก็จะอยู่ในหมู่ผู้กระทำความดี” ดังนั้น อัลลอฮฺ อัซซะ วะ จัลลฺ ได้ทรงแจ้งว่า หากพวกเขาถูกนำกลับไป (สู่โลกดุนยา) พวกเขาก็จะไม่สามารถรับทางนำได้ ดังที่พระองค์ตรัสว่า “และหากพวกเขาถูกนำกลับไป แน่นอนพวกเขาก็จะกลับไปสู่สิ่งที่พวกเขาถูกห้ามไว้ และแท้จริงพวกเขาเป็นผู้กล่าวเท็จอย่างแน่นอน”

และอิมามอะหมัดได้กล่าวว่า ได้มีผู้รายงานแก่เราคือ อัสวัด ได้มีผู้รายงานแก่เราคือ อบู บักร์ จากอัล-อะอฺมัช จาก อบู ศอลิห์ จาก อบู ฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุ กล่าวว่า ท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม กล่าวว่า “ชาวนรกทุกคนจะเห็นที่ของตนในสวนสวรรค์ แล้วจะกล่าวว่า หากอัลลอฮฺทรงชี้แนะทางแก่ฉัน มันจึงจะเป็นความเสียดายแก่เขา” และท่านกล่าวว่า “ชาวสวรรค์ทุกคนจะเห็นที่ของตนในนรก แล้วจะกล่าวว่า หากมิใช่เพราะอัลลอฮฺทรงชี้แนะทางแก่ฉัน มันจึงเป็นการขอบคุณสำหรับเขา” และอัน-นะซาอีได้รายงานจากหะดีษของ อบู บักร์ บิน อัยยาช ด้วยสายรายงานนี้

และเมื่อบรรดาผู้กระทำผิดปรารถนาที่จะกลับคืนสู่โลกดุนยา และเสียใจต่อการศรัทธาต่อบรรดาโองการของอัลลอฮฺและการปฏิบัติตามบรรดารอซูลของพระองค์ อัลลอฮฺตรัสว่า “มิใช่เช่นนั้น (พวกเจ้าไม่สามารถกลับไปได้) แท้จริงบรรดาโองการของข้าได้มายังเจ้าแล้ว แต่เจ้าก็ปฏิเสธมัน และเจ้าได้หยิ่งผยอง และเจ้าได้อยู่ในหมู่ผู้ปฏิเสธ”

กล่าวคือ โอ้บ่าวผู้สำนึกผิดต่อสิ่งที่ได้กระทำไป แน่นอนได้มีบรรดาโองการทั้งหลายมายังเจ้าแล้วในโลกดุนยา และบรรดาหลักฐานทั้งหลายของข้าได้ปรากฏชัดแก่เจ้าแล้ว แต่เจ้าก็ปฏิเสธมันและหยิ่งยโสไม่ยอมปฏิบัติตามมัน และเจ้าได้อยู่ในหมู่ผู้ปฏิเสธมัน ผู้ดื้อดันไม่ยอมรับมัน

พระองค์ผู้ทรงสูงสุดทรงแจ้งให้ทราบเกี่ยวกับวันกิยามะฮ์ว่า ในวันนั้นใบหน้าบางส่วนจะมืดดำ และใบหน้าบางส่วนจะผ่องใส ใบหน้าของกลุ่มชนที่แตกแยกและขัดแย้งจะมืดดำ ส่วนใบหน้าของกลุ่มชนที่ยึดมั่นในซุนนะฮ์และแนวทางของประชาชาติจะผ่องใส พระองค์ผู้ทรงสูงสุดตรัสไว้ ณ ที่นี้ว่า "และในวันกิยามะฮ์ เจ้าจะเห็นบรรดาผู้ที่กล่าวเท็จต่ออัลลอฮ์" หมายถึง ในการอ้างของพวกเขาที่ตั้งภาคีหรือบุตรให้แก่พระองค์ "ใบหน้าของพวกเขามืดดำ" เนื่องจากการกล่าวเท็จและการกุเรื่องขึ้นของพวกเขา และพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงสุดที่ว่า "มิใช่ในนรกญะฮันนัมเป็นที่พำนักสำหรับผู้หยิ่งยโสดอกหรือ" หมายถึง มิใช่นรกญะฮันนัมนั้นเพียงพอแล้วสำหรับพวกเขาในฐานะเป็นคุกขังและเป็นที่พำนัก ซึ่งในนั้นพวกเขาจะได้รับความอัปยศและความต่ำต้อย เนื่องจากการหยิ่งยโส การกดขี่ และการปฏิเสธที่จะยอมจำนนต่อสัจธรรมของพวกเขา

อิบนุ อบี ฮาติมได้บันทึกว่า ท่านอบู อุบัยดุลลอฮ์ อิบนุ อะคี อิบนุ วะฮับได้เล่าถึงเรา ท่านลุงของฉันได้เล่าถึงเรา อีซา บิน อบี อีซา อัล-คัยยาฏได้เล่าจาก อัมร์ บิน ชุอัยบ์ จากบิดาของเขา จากปู่ของเขา (เราะฎิยัลลอฮุ อันฮุม) ว่า ท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า "แท้จริงบรรดาผู้หยิ่งยโสจะถูกให้ฟื้นคืนชีพในวันกิยามะฮ์ในลักษณะคล้ายคลึงกับมด มีรูปร่างเป็นมนุษย์ ทุกสิ่งจะเหยียดย่ำพวกเขาเนื่องจากความต่ำต้อย จนกระทั่งพวกเขาเข้าสู่คุกแห่งไฟนรกในหุบเขาหนึ่งซึ่งเรียกว่า 'บูลัส' จากไฟนรกที่ลุกโชน และพวกเขาจะถูกให้ดื่มจากน้ำเหลวของชาวนรก และจากโคลนตมอันเหม็นเน่า"