سُورَةُ العنكبوت

คำอธิบายความหมายของพระดำรัสของอัลลอฮฺผู้ทรงสูงส่งที่ว่า : "อุปมาบรรดาผู้ที่ยึดถือบรรดาผู้คุ้มครองอื่นจากอัลลอฮฺนั้น ดุจอุปมาของแมงมุมที่ได้สร้างบ้านขึ้น และแท้จริงบ้านที่อ่อนแอที่สุดนั้นคือบ้านของแมงมุม หากพวกเขารู้เท่าทัน" (อายะฮฺ 41)

พระผู้ทรงสูงส่งผู้ทรงถูกกล่าวขานตรัสว่า : อุปมาของบรรดาผู้ที่ยึดถือบรรดาเจว็ดและรูปเคารพอื่นจากอัลลอฮฺเป็นผู้คุ้มครอง โดยพวกเขาหวังการช่วยเหลือและประโยชน์จากสิ่งเหล่านั้นเมื่อมีความต้องการต่อสิ่งเหล่านั้น แท้จริงอุปมานั้นบ่งบอกถึงความอ่อนแอในการคิดหาช่องทางของพวกเขา ความน่ารังเกียจของเรื่องราว (ความเชื่อ) ของพวกเขา และความเลวร้ายของการเลือก (สิ่งอื่นจากอัลลอฮฺ) สำหรับตัวพวกเขาเอง (ดุจอุปมาของแมงมุม) ในความอ่อนแอของมัน และความน้อยนิดในการคิดหาช่องทางสำหรับตัวมันเอง (ที่ได้สร้างบ้านขึ้น) สำหรับตัวมันเอง เพื่อมันจะได้หลบซ่อนอยู่ therein แต่มันมิได้ช่วยเหลือมันแต่อย่างใดเมื่อมันมีความต้องการต่อบ้านนั้น ดังนั้นในทำนองเดียวกัน บรรดาผู้ตั้งภาคีเหล่านี้ เมื่อเรื่องของอัลลอฮฺได้ประสบแก่พวกเขา และความกริ้วโกรธของพระองค์ได้ประสบแก่พวกเขา บรรดาผู้คุ้มครองของพวกเขาซึ่งพวกเขาได้ยึดถือสิ่งเหล่านั้นอื่นจากอัลลอฮฺก็มิได้ช่วยเหลือพวกเขาแต่อย่างใด และมิได้ปัดป้องสิ่งที่อัลลอฮฺได้ให้ประสบแก่พวกเขา อันเนื่องมาจากความกริ้วโกรธของพระองค์ เนื่องจากพวกเขาได้เคารพภักดีต่อสิ่งเหล่านั้น

และตามสิ่งที่เราได้กล่าวในเรื่องนั้น บรรดาผู้รู้ด้านตัฟซีรได้กล่าวไว้เช่นเดียวกัน

* การระบุชื่อผู้ที่ได้กล่าวเช่นนั้น :

มุฮัมมัด บิน ซะอัดได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : บิดาของฉันได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : ลุงของฉันได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : บิดาของฉันได้เล่าถึงฉัน จากบิดาของท่าน จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "อุปมาบรรดาผู้ที่ยึดถือบรรดาผู้คุ้มครองอื่นจากอัลลอฮฺนั้น ดุจอุปมาของแมงมุมที่ได้สร้างบ้านขึ้น ..." จนสุดอายะฮฺ ท่านกล่าวว่า : นั่นคืออุปมาที่อัลลอฮฺทรงยกขึ้นสำหรับผู้ที่เคารพภักดีสิ่งอื่นจากพระองค์ แท้จริงอุปมาของเขานั้นดุจอุปมาของบ้านแมงมุม

บิชร์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : ยะซีดได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : สะอีดได้เล่าถึงเรา จากก็อตาดะฮฺ เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "อุปมาบรรดาผู้ที่ยึดถือบรรดาผู้คุ้มครองอื่นจากอัลลอฮฺนั้น ดุจอุปมาของแมงมุม" ท่านกล่าวว่า : นี่คืออุปมาที่อัลลอฮฺทรงยกขึ้นสำหรับผู้ตั้งภาคี อุปมาของพระเจ้าของเขาซึ่งเขาเรียกร้องเชิญชวนสิ่งนั้นอื่นจากอัลลอฮฺนั้น ดุจอุปมาของบ้านแมงมุมที่อ่อนแอ บอบบาง มิได้เป็นประโยชน์แก่เขา

ยูนุสได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : อิบนุ วะฮับได้แจ้งแก่เรา โดยกล่าวว่า : อิบนุ ซัยด์ได้กล่าวในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "อุปมาบรรดาผู้ที่ยึดถือบรรดาผู้คุ้มครองอื่นจากอัลลอฮฺนั้น ดุจอุปมาของแมงมุมที่ได้สร้างบ้านขึ้น" ท่านกล่าวว่า : นี่คืออุปมาที่อัลลอฮฺทรงยกขึ้น บรรดาผู้คุ้มครองของพวกเขามิได้ช่วยเหลือพวกเขาแต่อย่างใด ดังที่บ้านของมันนี้มิได้ช่วยเหลือแมงมุมแต่อย่างใด

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "และแท้จริงบ้านที่อ่อนแอที่สุด" พระองค์ตรัสว่า : แท้จริงบ้านที่อ่อนแอที่สุด (คือบ้านของแมงมุม หากพวกเขารู้เท่าทัน) พระผู้ทรงสูงส่งผู้ทรงถูกกล่าวขานตรัสว่า : หากบรรดาผู้ที่ยึดถือบรรดาผู้คุ้มครองอื่นจากอัลลอฮฺเหล่านี้ ได้รู้ว่าบรรดาผู้คุ้มครองของพวกเขาซึ่งพวกเขาได้ยึดถือสิ่งเหล่านั้นอื่นจากอัลลอฮฺนั้น ในการช่วยเหลืออันน้อยนิดของสิ่งเหล่านั้นต่อพวกเขา ก็ประหนึ่งการช่วยเหลือของบ้านแมงมุมต่อมัน แน่นอนพวกเขาก็จะไม่ยึดถือสิ่งเหล่านั้น แต่ทว่าพวกเขาหลงผิดในเรื่องนั้น ดังนั้นพวกเขาจึงคาดคิดว่าสิ่งเหล่านั้นจะให้ประโยชน์แก่พวกเขา และจะทำให้พวกเขาใกล้ชิดต่ออัลลอฮฺยิ่งขึ้น

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "แท้จริงอัลลอฮฺทรงรู้ดีถึงสิ่งที่พวกเขาวิงวอนอื่นจากพระองค์ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งใด และพระองค์คือผู้ทรงอำนาจ ผู้ทรงปรีชาญาณ" (42)

บรรดาผู้รู้การอ่านมีความเห็นต่างกันในการอ่านพระดำรัสที่ว่า: (إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَدْعُونَ) โดยส่วนใหญ่ของบรรดาผู้รู้การอ่านจากเมืองต่างๆ อ่านว่า (تَدْعُونَ) ด้วยตัว "ตาอ์" ซึ่งหมายถึงการกล่าวแก่พวกมุชริกีนกุเรชว่า: "แท้จริงอัลลอฮฺ" โอ้มนุษย์ทั้งหลาย "ทรงรู้ดีถึงสิ่งที่พวกเจ้าวิงวอนอื่นจากพระองค์ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งใด" ส่วนอบูอัมร์ได้อ่านโองการนั้นว่า (إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يَدْعُونَ) ด้วยตัว "ยาอ์" ซึ่งหมายถึงการบอกเล่าเกี่ยวกับประชาชาติต่างๆ ว่า แท้จริงอัลลอฮฺทรงรู้ดีถึงสิ่งที่ประชาชาติเหล่านั้นที่เราได้ทำลายล้างไปแล้วนั้นได้วิงวอนอื่นจากพระองค์ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งใด

ส่วนการอ่านที่ถูกต้องในเรื่องนี้ตามทัศนะของเราคือ การอ่านของผู้ที่อ่านด้วยตัว "ตาอ์" เพราะหากโองการนี้เป็นการบอกเล่าเกี่ยวกับประชาชาติต่างๆ ที่อัลลอฮฺได้ทรงกล่าวว่าพระองค์ได้ทำลายล้างพวกเขาไปแล้วนั้น คำพูดก็ควรจะเป็นว่า: "แท้จริงอัลลอฮฺทรงรู้ดีถึงสิ่งที่พวกเขาเคยวิงวอน" เนื่องจากกลุ่มชนเหล่านั้นในขณะที่ข่าวนี้ถูกประทานลงมาแก่ท่านนบีของอัลลอฮฺนั้น พวกเขาไม่ได้มีอยู่แล้ว เพราะพวกเขาได้พินาศและสูญสิ้นไปแล้ว ส่วนการกล่าวว่า (إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَدْعُونَ) นั้น จะกล่าวได้ก็ต่อเมื่อต้องการบอกเล่าเกี่ยวกับผู้ที่มีอยู่จริง มิใช่เกี่ยวกับผู้ที่ได้พินาศไปแล้ว

ดังนั้น ความหมายของพระดำรัส เมื่อเรื่องเป็นดังที่เราได้บรรยายไว้คือ: "แท้จริงอัลลอฮฺ" โอ้กลุ่มชน "ทรงรู้ดีถึงสภาพของสิ่งที่พวกเจ้าเคารพสักการะอื่นจากพระองค์ ไม่ว่าจะเป็นสิ่งใด" และแท้จริงสิ่งนั้นจะไม่อำนวยประโยชน์แก่พวกเจ้าและจะไม่ก่อโทษใดๆ แก่พวกเจ้า หากอัลลอฮฺทรงประสงค์ความชั่วแก่พวกเจ้า และมันจะไม่อำนวยประโยชน์อันใดแก่พวกเจ้าเลย และแท้จริงอุปมาของมันในความไม่อำนวยประโยชน์แก่พวกเจ้านั้น ประหนึ่งอุปมาของบ้านแมงมุมในความไม่อำนวยประโยชน์แก่มัน

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: (وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ) หมายความว่า: และอัลลอฮฺคือผู้ทรงอำนาจในการลงโทษผู้ที่ปฏิเสธศรัทธาต่อพระองค์ และตั้งภาคีในการเคารพสักการะพระองค์ร่วมกับสิ่งอื่นจากพระองค์ ดังนั้น พวกเจ้าจงยำเกรงเถิด โอ้บรรดาผู้ตั้งภาคีต่อพระองค์ ซึ่งการลงโทษของพระองค์ด้วยการศรัทธาต่อพระองค์ ก่อนที่การลงโทษนั้นจะประสบแก่พวกเจ้า ดังเช่นที่มันได้ประสบแก่ประชาชาติต่างๆ ที่อัลลอฮฺได้ทรงเล่าเรื่องราวของพวกเขาในซูเราะฮ์นี้แก่พวกเจ้า เพราะหากการลงโทษของพระองค์ประสบแก่พวกเจ้าแล้ว ผู้คุ้มครองทั้งหลายของพวกเจ้าที่พวกเจ้าได้ยึดถือเป็นผู้คุ้มครองอื่นจากพระองค์นั้น จะไม่อำนวยประโยชน์อันใดแก่พวกเจ้าได้ ดังเช่นที่มันมิได้อำนวยประโยชน์แก่ประชาชาติก่อนหน้าพวกเจ้า ซึ่งผู้คุ้มครองของพวกเขาที่พวกเขาได้ยึดถือเป็นผู้คุ้มครองอื่นจากพระองค์นั้น พระองค์คือผู้ทรงปรีชาญาณในการบริหารจัดการปวงบ่าวของพระองค์ ดังนั้น พระองค์จะทรงทำลายผู้ที่สมควรได้รับการทำลาย ในสภาพที่การทำลายล้างของเขานั้นเป็นการดี และจะทรงประวิงเวลาแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประวิงการทำลายล้างของเขาจากบรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธาในหมู่ปวงบ่าวของพระองค์ ไปจนถึงช่วงเวลาที่การทำลายล้างของเขานั้นเป็นการดี

และพระดำรัสของพระองค์: ( وَتِلْكَ الأمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ ) พระผู้ทรงเกียรติผู้สูงสุดตรัสว่า: และอุปมาทั้งหลายเหล่านี้ ซึ่งหมายถึงสิ่งคล้ายคลึงและสิ่งที่เทียบเคียงกันได้ (نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ) ตรัสว่า: เราใช้อุปมาเหล่านั้น เปรียบเทียบมัน และใช้เป็นข้อพิสูจน์สำหรับมนุษย์ ดังที่อัล-อะอ์ชาได้กล่าวว่า:
"ฮัล ตัซกุรุล-อะฮฺดะ มิน ตานัมมัศ อิซ
ตะฎริบุ ลี กออิดัน บีฮา มะษะลัน"
(4)
( وَمَا يَعْقِلُهَا إِلا الْعَالِمُونَ ) พระผู้ทรงเกียรติผู้สูงสุดตรัสว่า: และไม่มีใครเข้าใจว่าอุปมาทั้งหลายที่เรายกขึ้นสำหรับมนุษย์นั้น ถูกต้องและเป็นความจริงในสิ่งที่ถูกนำมาเปรียบเทียบ (إلا الْعَالِمُونَ) นอกจากผู้รู้ทั้งหลายในเรื่องของอัลลอฮฺและสัญญาณทั้งหลายของพระองค์

--------------------
เชิงอรรถ:
(3) ข้อความตั้งแต่ "كما لم يغن عنهم ... ถึงตรงนี้": เข้าใจยาก ขอให้พิจารณา
(4) บทกวีนี้เป็นของอัล-อะอ์ชาแห่งวงศ์วานก็อยส์ บิน ซะอ์ละบะฮฺ (ดูดิวานของเขา ฉบับพิมพ์ไคโรพร้อมคำอธิบายโดยดร. มุฮัมมัด ฮุซัยน์ หน้า 237) ในนั้นมีคำว่า "ฟี" ในตำแหน่งของคำว่า "มิน" และ "ฟี" นั้นเป็นไปได้หลายทาง ส่วน "ตานัมมัศ" โดยให้ฟัตฮะฮฺที่ตัวแรกและตัวที่สอง ตามด้วยมีมที่มีชัดดะฮฺพร้อมกับฎอมมะฮฺ และศอดที่ไม่มีการออกเสียง: เป็นชื่อสถานแห่งหนึ่ง ดังที่อบู ฮาติมได้กล่าวไว้ และได้อ่านบทกวีของอัล-อะอ์ชาว่า:
"ฮัล ตะอ์ริฟุด-ดุรรอ ฟี ตานัมมัศ อิซ
ตะฎริบุ ลี กออิดัน บีฮา มะษะลัน"
และตานัมมัศนั้นอยู่ในเขตดินแดนของฮิมยัร เพราะเขาได้ยกย่องด้วยบทกวีนี้ถึงซุลฟาอิช อัล-ฮิมยารี และเขาอ้างว่า ซุลฟาอิชได้กล่าวแก่เขาว่า: ทำไมเจ้าไม่ยกย่องฉันล่ะ และเขาได้ยกอุทาหรณ์ให้เขาฟัง (ดู Mu'jam Ma Ista'jam ของอัล-บักรีย์, การจัดเรียงโดย มุศเฏาะฟา อัส-ซักกา หน้า 322) และบทกวีนี้เป็นหนึ่งในหลักฐานของอบู อุบัยดะฮฺในหนังสือ Majaz al-Qur'an (185 - อะลิฟ) โดยสำนวนของเขาคือ: ฮัล ตัซกุรุล-อะฮฺดะ ฟี ตานัมมัศ และผู้เขียน (อัฏ-ฏอบะรี) ได้นำบทกวีนี้มาเป็นหลักฐาน ณ พระดำรัสของอัลลอฮฺที่ว่า: (และอุปมาทั้งหลายเหล่านี้ เรายกมันขึ้นสำหรับมนุษย์) อบู อุบัยดะฮฺกล่าวว่า: ความหมายของมันคือ: สิ่งคล้ายคลึงและสิ่งที่เทียบเคียงกันเหล่านี้ เราใช้เป็นข้อพิสูจน์

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "อัลลอฮฺทรงสร้างบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินด้วยความจริง แท้จริงในการนั้น แน่นอนย่อมเป็นสัญญาณหนึ่งสำหรับผู้ศรัทธาทั้งหลาย" (44)
พระองค์ผู้ทรงสูงส่งตรัสแก่ท่านนบีมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมว่า: "อัลลอฮฺทรงสร้าง โอ้มุฮัมมัด บรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดินโดยลำพัง พระองค์ทรงเป็นผู้เดียวในการสร้างนั้น ไม่มีผู้ใดมีส่วนร่วมในการสร้างนั้นร่วมกับพระองค์ (แท้จริงในการนั้น แน่นอนย่อมเป็นสัญญาณหนึ่ง) หมายความว่า: แท้จริงในการสร้างของพระองค์นั้น แน่นอนย่อมเป็นหลักฐานสำหรับผู้ที่เชื่อมั่นในหลักฐานทั้งหลายเมื่อเขาได้เห็นมัน และเป็นสัญญาณทั้งหลายเมื่อเขาได้มองเห็นมัน"

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "จงอ่านสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เจ้าจากคัมภีร์ และจงดำรงไว้ซึ่งการละหมาด แท้จริงการละหมาดนั้นย่อมห้ามปรามจากการกระทำอันลามกและการกระทำอันชั่วช้า และการรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นยิ่งใหญ่กว่า และอัลลอฮ์ทรงรู้ดียิ่งในสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ" (อัล-อันกาบุต: 45)

พระผู้ทรงสูงส่งตรัสแก่ท่านนบีมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมว่า (اتْلُ) หมายถึง: จงอ่าน (مَا أُوحِيَ إلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ) หมายถึง: สิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เจ้าแห่งอัลกุรอานนี้ (وَأَقِمِ الصَّلاةَ) หมายถึง: และจงปฏิบัติการละหมาดซึ่งอัลลอฮ์ได้ทรงกำหนดเป็นฟัรฎูแก่เจ้าพร้อมด้วยขอบเขตของมัน ( إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ) บรรดาผู้ตัฟซีรมีความเห็นต่างกันในความหมายของการละหมาดซึ่งถูกกล่าวถึงในที่นี้ บางกลุ่มกล่าวว่า: หมายถึงอัลกุรอานซึ่งถูกอ่านในสถานที่ละหมาด หรือในการละหมาด

* การระบุผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
อบูกุร็อยบ์ได้เล่าถึงเรา เขากล่าวว่า: อิบนุ ยามานได้เล่าถึงเราจากอบิลวะฟา จากบิดาของเขาจากอิบนุ อุมัร เกี่ยวกับ ( إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ) เขากล่าวว่า: (หมายถึง) อัลกุรอานซึ่งถูกอ่านในมัสยิดต่างๆ

และอีกกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า: แต่ทว่า หมายถึงการละหมาดนั้นเอง

* การระบุผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
อะลีได้เล่าถึงฉัน เขากล่าวว่า: อับดุลลอฮ์ได้เล่าถึงเรา เขากล่าวว่า: มุอาวิยะฮ์ได้เล่าถึงฉันจากอะลี จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า ( إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ) เขากล่าวว่า: ในการละหมาดนั้นมีจุดสิ้นสุดและเป็นสิ่งห้ามปรามจากการฝ่าฝืนอัลลอฮ์

อัลกอซิมได้เล่าถึงเรา เขากล่าวว่า: อัลฮุซัยน์ได้เล่าถึงเรา เขากล่าวว่า: คอลิด บิน อับดิลลาฮ์ได้เล่าถึงเราจากอัลอะลา อิบนุล มุซัยยิบ จากผู้ที่เขาได้กล่าวถึง จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮ์ที่ว่า ( إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهَى عَنِ الْฟะฮ์ชาอ์ วัลมุงกัร ) ผู้ใดที่การละหมาดของเขาไม่ห้ามเขาจากการกระทำอันลามกและการกระทำอันชั่วช้า เขาจะไม่เพิ่มด้วยการละหมาดของเขาจากอัลลอฮ์ นอกจากความห่างไกล

อัลกอซิมได้เล่าถึงเรา เขากล่าวว่า: อัลฮุซัยน์ได้เล่าถึงเรา เขากล่าวว่า: คอลิดได้เล่า เขากล่าวว่า: อัลอะลา อิบนุล มุซัยยิบได้กล่าวจากสะมะเราะฮ์ อิบนุ อัตติยะฮ์ เขากล่าวว่า: มีผู้กล่าวแก่อิบนุ มัสอูดว่า: แท้จริงผู้นั้นมากการละหมาด เขากล่าวว่า: ดังนั้น มันจะไม่เป็นประโยชน์ใดๆ นอกจากแก่ผู้ที่เชื่อฟังมัน

เขา (อัลฮุซัยน์) กล่าวว่า: อบู มุอาวิยะฮ์ได้เล่าถึงเราจากอัลอะอ์มัช จากมาลิก บิน อัลฮาริษ จากอับดุรเราะฮ์มาน บิน ยาซีด จากอิบนุ มัสอูด เขากล่าวว่า: ผู้ใดที่การละหมาดของเขาไม่สั่งใช้เขาในความดี และไม่ห้ามเขาจากความชั่ว เขาจะไม่เพิ่มด้วยการละหมาดนั้นจากอัลลอฮ์ นอกจากความห่างไกล

เขา (อัลฮุซัยน์) กล่าวว่า: อะลี บิน ฮาชิม บิน อัลบุร็อยด์ได้เล่าถึงเราจากญุวัยบิร จากอัฎเฎาะฮ์ฮาก จากอิบนุ มัสอูด จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ว่า ท่านได้กล่าวว่า: "ไม่มีการละหมาดสำหรับผู้ที่ไม่เชื่อฟังการละหมาด และการเชื่อฟังการละหมาดคือมันจะห้ามจากการกระทำอันลามกและการกระทำอันชั่วช้า" เขากล่าวว่า: สุฟยานกล่าวว่า: พวกเขา (กลุ่มชนของชุอัยบ์) กล่าวว่า "โอ้ชุอัยบ์啊 การละหมาดของเจ้าสั่งเจ้าเช่นนี้หรือ?" เขากล่าวว่า: ดังนั้นสุฟยานกล่าวว่า: ใช่ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ มันสั่งใช้เขาและห้ามเขา

อาลีกล่าวว่า: และอิสมาอีล บิน มุสลิมได้เล่าถึงเราจากอัลหะซัน เขากล่าวว่า: ท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า: "ผู้ใดที่ละหมาดโดยการละหมาดนั้นมิได้ห้ามปรามเขาจากการทำลามกและการมิดะฮ์ (สิ่งชั่วร้าย) เขาจะไม่เพิ่มจากอัลลอฮ์ด้วยการละหมาดนั้นนอกจากความห่างไกล"

ยะอ์กูบได้เล่าถึงฉันว่า: อิบนุ อุลัยยะฮ์ได้เล่าถึงเราจากยูนุส จากอัลหะซัน เขากล่าวว่า: การละหมาดหากมันมิได้ห้ามจากการทำลามกและการมิดะฮ์ เขากล่าวว่า: ผู้ใดที่การละหมาดของเขามิได้ห้ามเขาจากการทำลามกและการมิดะฮ์ เขาจะไม่เพิ่มจากอัลลอฮ์นอกจากความห่างไกล

บิชร์ได้เล่าถึงเราว่า: ยะซีดได้เล่าถึงเราว่า: สะอีดได้เล่าถึงเราจากกะตาดะฮ์และอัลหะซัน ทั้งสองกล่าวว่า: ผู้ใดที่การละหมาดของเขามิได้ห้ามเขาจากการทำลามกและการมิดะฮ์ แท้จริงเขาจะไม่เพิ่มจากอัลลอฮ์ด้วยการละหมาดนั้นนอกจากความห่างไกล

และคำกล่าวที่ถูกต้องในเรื่องนั้นคือ การละหมาดนั้นห้ามจากการทำลามกและการมิดะฮ์ ดังที่อิบนุ อับบาสและอิบนุ มัสอูดกล่าวไว้ หากมีผู้กล่าวถามว่า: และการละหมาดจะห้ามจากการทำลามกและการมิดะฮ์ได้อย่างไร หากมิได้หมายถึงสิ่งที่ถูกอ่านในการละหมาดนั้น? กล่าวได้ว่า: มันห้ามผู้ที่อยู่ในการละหมาด โดยมันจะกั้นระหว่างเขากับการกระทำสิ่งลามกอนาจาร เนื่องจากความยุ่งอยู่กับการละหมาดของเขาจะตัดเขาจากความยุ่งเกี่ยวกับการมิดะฮ์ และด้วยเหตุนี้ อิบนุ มัสอูดจึงกล่าวว่า: ผู้ใดที่การละหมาดของเขาไม่เชื่อฟัง (คือเขาไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขของมัน) เขาจะไม่เพิ่มจากอัลลอฮ์นอกจากความห่างไกล และนั่นคือ การเชื่อฟังการละหมาดของเขาคือการที่เขาดำรงมันด้วยขอบเขตของมัน และในการเชื่อฟังการละหมาดของเขานั้น มีการห้ามปรามจากการทำลามกและการมิดะฮ์

อบู ฮุมัยด์ อัลหัมซีย์ได้เล่าถึงเราว่า: ยะห์ยา บิน สะอีด อัลอัตตาร์ได้เล่าถึงเราว่า: อัรฏอฮ์ได้เล่าถึงเราจากอิบนุ อะวุน เกี่ยวกับคำกล่าวของอัลลอฮ์ (แท้จริงการละหมาดนั้นห้ามจากการทำลามกและการมิดะฮ์) เขากล่าวว่า: เมื่อเจ้าอยู่ในการละหมาด เจ้าอยู่ในความดี และมันได้กั้นเจ้าจากการทำลามกและการมิดะฮ์ และ (อัลฟัชชาอ์) คือ การผิดประเวณี และ (อัลมุงกัร) คือ การฝ่าฝืนอัลลอฮ์ และผู้ที่กระทำสิ่งลามกหรือฝ่าฝืนอัลลอฮ์ในการละหมาดของเขาด้วยสิ่งที่ทำให้การละหมาดของเขาเสีย ไม่ต้องสงสัยเลยว่า เขาไม่มีการละหมาด

และคำกล่าวของพระองค์ (และแน่นอนการรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) บรรดาผู้ตัฟซีรมีความเห็นต่างกันในการตีความมัน บางคนกล่าวว่า: ความหมายของมันคือ: และการที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกเจ้านั้นดียิ่งกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์

* การกล่าวถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
ยะอ์กูบ บิน อิบรอฮีมได้เล่าถึงฉันว่า: ฮุชัยม์ได้เล่าถึงเราว่า: อัตอา บิน อัสซาอิบได้แจ้งแก่เราจากอับดุลลอฮ์ บิน ระบีอะฮ์ เขากล่าวว่า: อิบนุ อับบาสกล่าวแก่ฉันว่า: ท่านรู้ไหมว่าคำกล่าวของพระองค์ (และแน่นอนการรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) คืออะไร? เขากล่าวว่า: ฉันกล่าวว่า: ใช่ ฉันรู้ เขากล่าวว่า: แล้วมันคืออะไร? เขากล่าวว่า: ฉันกล่าวว่า: การตัสบีห์ (กล่าวซุบฮานัลลอฮ์) การตัฮ์มีด (กล่าวอัลฮัมดุลิลลาฮ์) การตักบีร์ (กล่าวอัลลอฮุอักบัร) ในการละหมาด และการอ่านอัลกุรอาน และสิ่งที่คล้ายคลึงกันนั้น เขากล่าวว่า: แท้จริงท่านได้กล่าวคำกล่าวที่ประหลาด และมันมิได้เป็นเช่นนั้น แต่มันคือ พระองค์ตรัสว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกเจ้า เมื่อพระองค์ทรงใช้ให้กระทำหรือห้ามปรามสิ่งใด หากพวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์ (ใหญ่ยิ่งกว่า) จากการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์

อิบนุ วะกีอ์ได้เล่าถึงเราว่า: บิดาของฉันได้เล่าถึงเราจากสุฟยาน จากอัตอา บิน อัสซาอิบ จากอิบนุ ระบีอะฮ์ จากอิบนุ อับบาส เขากล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกเจ้านั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์

อิบนุ ฮุมัยด์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ญะรีรได้เล่าถึงเรา จากอัตตา จากอับดุลลอฮ์ อิบนุ รอบีอะฮ์ โดยกล่าวว่า: อิบนุ อับบาสได้ถามฉันเกี่ยวกับคำกล่าวของอัลลอฮ์ (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) ฉันจึงกล่าวว่า: การรำลึกถึงพระองค์ด้วยการแซ่ซ้องสดุดี การกล่าวตักบีร และการอ่านอัลกุรอานนั้นเป็นสิ่งดีงาม และการรำลึกถึงพระองค์เมื่อเผชิญกับสิ่งต้องห้ามแล้วยับยั้งตนจากมัน เขาจึงกล่าวว่า: แท้จริงท่านได้กล่าวคำพูดที่น่าอัศจรรย์ แต่ก็ไม่เป็นดังที่ท่านกล่าวไว้ แต่ทว่าการที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์

อิบนุ บัชชารได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อบู อะห์มัดได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: สุฟยานได้เล่าถึงเรา จากอัตตา อิบนุ อัส-ซาอิบ จากอับดุลลอฮ์ อิบนุ รอบีอะฮ์ จากอิบนุ อับบาส (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงบ่าวนั้นประเสริฐกว่าการที่บ่าวรำลึกถึงพระองค์

มุฮัมมัด อิบนุ อัล-มุษันนา และอิบนุ วะกีอ์ได้เล่าถึงเรา โดยอิบนุ อัล-มุษันนากล่าวว่า: อับดุล อะอ์ลาได้เล่าถึงฉัน และอิบนุ วะกีอ์กล่าวว่า: อับดุล อะอ์ลาได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ดาวูดได้เล่าถึงเรา จากมุฮัมมัด อิบนุ อบี มูซา โดยกล่าวว่า: ฉันกำลังนั่งอยู่กับอิบนุ อับบás แล้วมีชายคนหนึ่งมาหาเขา และถามอิบนุ อับบาสเกี่ยวกับ (การที่) การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า อิบนุ อับบาสจึงกล่าวว่า: การละหมาดและการถือศีลอด ชายคนนั้นกล่าว: นั่นคือการรำลึกถึงอัลลอฮ์หรือ? มีชายอีกคนกล่าวว่า: แท้จริงฉันได้ทิ้งชายคนหนึ่งไว้ที่ยานพาหนะของฉัน เขากล่าวสิ่งอื่นจากนี้ โดยกล่าวว่า: (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงปวงบานั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่ปวงบารำลึกถึงพระองค์ อิบนุ อับบาสจึงกล่าวว่า: เพื่อนของท่านพูดจริง ขอสาบานด้วยอัลลอฮ์

อิบนุ ฮุมัยด์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ยะอ์กูบ อัล-กุมมีได้เล่าถึงเรา จากญะอ์ฟัร จากสะอีด อิบนุ จุบัยร์ โดยกล่าวว่า: มีชายคนหนึ่งมาหาอิบนุ อับบาส แล้วกล่าวว่า: โปรดเล่าให้ฉันฟังเกี่ยวกับคำกล่าวของอัลลอฮ์ (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์

อิบนุ บัชชารได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อับดุรเราะห์มานได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ฮัมมาด อิบนุ สะละมะฮ์ได้เล่าถึงเรา จากดาวูด จากอิกริมะฮ์ (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงบ่าวนั้นประเสริฐกว่าการที่บ่าวรำลึกถึงพระองค์

อบู ฮิชาม อัร-ริฟาอีได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อิบนุ ฟุฎ็อยล์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ฟุฎ็อยล์ อิบนุ มัรซูกได้เล่าถึงเรา จากอัตติยะฮ์ (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: นั่นคือคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า: "ดังนั้นพวกเจ้าจงรำลึกถึงข้า ข้าจะรำลึกถึงพวกเจ้า" และการที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกเจ้านั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์

อะลีได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า: อบู ศอลิห์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: มุอาวิยะฮ์ได้เล่าถึงฉัน จากอะลี จากอิบนุ อับบาส (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์) แก่ปวงบาของพระองค์ เมื่อพวกเขารำลึกถึงพระองค์ (ใหญ่ยิ่งกว่า) การที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์

มุฮัมมัด อิบนุ อัมร์ได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า: อบู อาศิมได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อีซาได้เล่าถึงเรา และอัล-ฮาริษได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า: อัล-ฮะซันได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: วัรกาอ์ได้เล่าถึงเรา ทั้งหมดจากอิบนุ อบี นุญัยห์ จากมุญาฮิด (และที่การรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงบ่าวของพระองค์นั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่บ่าวรำลึกถึงพระเจ้าของเขาในการละหมาดหรืออื่นๆ

อัล-กาซิมได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อัล-ฮุซัยน์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ฮุชัยม์ได้เล่าถึงเรา จากดาวูด อิบนุ อบี ฮินด์ จากมุฮัมมัด อิบนุ อบี มูซา จากอิบนุ อับบาส โดยกล่าวว่า: การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกเจ้า เมื่อพวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์นั้น ใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์

อัล-กาซิมได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อัล-ฮุซัยน์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อบู ตุมัยละฮ์ได้เล่าถึงเรา จากอบู ฮัมซะฮ์ จากญาบิร จากอามิร จากอบู กุรเราะฮ์ จากสะลมาน เช่นเดียวกัน

อบูฮิชาม อัรริฟาอีได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อบูอุซามะฮ์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อับดุลฮะมีด บิน ญะอ์ฟัรได้เล่าถึงฉัน จากศอลิห์ บิน อบี อะรีบ จากกะษีร บิน มุรเราะฮ์ อัลหัฎรอมีย์ โดยกล่าวว่า: ฉันได้ยินอบูดัรดาอ์กล่าวว่า: “จะให้ฉันบอกพวกท่านถึงการงานที่ดีที่สุดของพวกท่าน และเป็นที่รักยิ่งต่อพระผู้เป็นเจ้าของพวกท่าน และเป็นการงานที่สูงส่งที่สุดในระดับชั้นของพวกท่าน และดีกว่าการที่พวกท่านจะออกไปรบกับศัตรูของพวกท่าน แล้วพวกท่านตัดคอพวกเขา และดีกว่าการให้ทานดีนารและดิรฮัมหรือ?” พวกเขากล่าวว่า: “มันคืออะไร?” เขากล่าวว่า: “คือการที่พวกท่านรำลึกถึงพระเจ้าของพวกท่าน และการรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า”

อิบนุ วะกีอ์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: สุฟยานได้เล่าถึงเรา จากญาบิร จาก อามิร จาก อบู กุรเราะฮ์ จากซัลมาน เกี่ยวกับโองการ “และَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ” (และแท้จริงการรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นใหญ่ยิ่งกว่า) เขากล่าวว่า: เขากล่าวว่า “การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์”

เขากล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าถึงฉัน จากอิสรออีล จากญาบิร จากอามิร โดยกล่าวว่า: ฉันได้ถามอบูกุรเราะฮ์เกี่ยวกับคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า “และَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ” เขากล่าวว่า: “การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์”

เขากล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าถึงเรา จากอิสรออีล จากญาบิร จากมุญาฮิด และอิกริมะฮ์ โดยทั้งสองกล่าวว่า: “การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์”

เขากล่าวว่า: อิบนุ ฟุฎ็อยล์ได้เล่าถึงเรา จากมุฏ็อรริฟ จากอัตติยะฮ์ จากอิบนุ อับบาส โดยกล่าวว่า: มันเป็นเช่นเดียวกับคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า “จงรำลึกถึงข้า ข้าจะรำลึกถึงพวกเจ้า” ดังนั้นการที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์

เขากล่าวว่า: ฮะซัน บิน อะลีได้เล่าถึงเรา จากซาอิดะฮ์ จากอาศิม จากชะกีก จากอับดุลลอฮ์ เกี่ยวกับโองการ “และَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ” เขากล่าวว่า: “การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงบ่าวนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่บ่าวรำลึกถึงพระเจ้าของเขา”

เขากล่าวว่า: อบูยาซีด อัรรอซีได้เล่าถึงเรา จากยะอ์กูบ จากญะอ์ฟัร จากชุอ์บะฮ์ โดยกล่าวว่า: “การที่อัลลอฮ์ทรงรำลึกถึงพวกท่านนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกท่านรำลึกถึงพระองค์”

และผู้กล่าวอื่นๆ ได้กล่าวว่า: “แท้จริงความหมายของโองการนั้นคือ: และการที่พวกเจ้าจะรำลึกถึงอัลลอฮ์นั้นดีเลิศกว่าทุกสิ่ง”

* การกล่าวถึงผู้ที่ได้กล่าวเช่นนั้น:

อิบนุ บัชชารได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อับดุรเราะฮ์มานได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อุมัร บิน อบี ซาอิดะฮ์ได้เล่าถึงเรา จากอัลอัยซาร บิน ฮุร็อยษ์ จากชายคนหนึ่ง จากซัลมานว่า เขาถูกถามว่า: “การงานใดเลิศที่สุด?” เขากล่าวว่า: “พวกเจ้าไม่อ่านอัลกุรอานหรือ? ‘และَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ’ ไม่มีสิ่งใดเลิศกว่าการรำลึกถึงอัลลอฮ์”

อิบนุ ฮุมัยด์ อะห์มัด บิน อัลมุฆีเราะฮ์ อัลหัมซีย์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อะลี บิน อัยยาชได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อัลลัยษ์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: มุอาวิยะฮ์ได้เล่าถึงฉัน จากเราะบีอะฮ์ บิน ยาซีด จากอิสมาอีล บิน อุบัยดุลลอฮ์ จากอุมมุดดัรดาอ์ ว่าเธอกล่าวเกี่ยวกับโองการ “และَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ” ว่า: “หากเธอละหมาด มันก็เป็นการรำลึกถึงอัลลอฮ์ และหากเธอถือศีลอด มันก็เป็นการรำลึกถึงอัลลอฮ์ และความดีทุกประการที่เธอปฏิบัติ มันก็เป็นการรำลึกถึงอัลลอฮ์ และความชั่วทุกประการที่เธอหลีกเลี่ยง มันก็เป็นการรำลึกถึงอัลลอฮ์ และสิ่งที่เลิศที่สุดในนั้นคือการแซ่ซ้องสดุดีอัลลอฮ์”

บิชร์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ยาซีดได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: ซะอีดได้เล่าถึงเรา จากก็อตาดะฮ์ เกี่ยวกับโองการ “และَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ” เขากล่าวว่า: “ไม่มีสิ่งใดใหญ่ยิ่งกว่าการรำลึกถึงอัลลอฮ์” เขากล่าวว่า: “มันใหญ่ยิ่งกว่าสรรพสิ่งทั้งปวง” และเขาได้อ่านโองการ “จงดำรงไว้ซึ่งการละหมาดเพื่อการรำลึกถึงข้า” เขากล่าวว่า: “เพื่อการรำลึกถึงอัลลอฮ์ และแท้จริงพระองค์มิได้ทรงพรรณนาถึงมันในยามทำศึก เว้นแต่เพียงว่ามันใหญ่ยิ่งกว่า”

อิบนุ วะกีอ์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าถึงเรา จากอัลอะอ์มัช จาก อบู อิสฮาก โดยกล่าวว่า: ชายคนหนึ่งได้กล่าวแก่ซัลมานว่า: “การงานใดเลิศที่สุด?” เขากล่าวว่า: “การรำลึกถึงอัลลอฮ์”

และผู้รู้บางท่านกล่าวว่า: อายะฮฺนี้มีความหมายครอบคลุมทั้งสองแง่มุม หมายถึงทัศนะแรกที่เราได้กล่าวถึง และทัศนะที่สอง
* กล่าวถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
ยะอฺกูบได้รายงานแก่ฉัน โดยกล่าวว่า: อิบนุ อุลัยยะฮฺได้รายงานแก่เรา จากคอลิด จากอิกฺริมะฮฺ จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺ (وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ) "และแท้จริงการรำลึกถึงอัลลอฮฺนั้นใหญ่ยิ่งกว่า" ท่านกล่าวว่า: อายะฮฺนี้มีสองแง่มุม: การรำลึกถึงอัลลอฮฺนั้นใหญ่ยิ่งกว่าสิ่งอื่นใด และการที่อัลลอฮฺทรงรำลึกถึงพวกเจ้านั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์
อบู กุร็อยบ์ได้รายงานแก่เรา โดยกล่าวว่า: อิสมาอีล บิน อิบรอฮีมได้รายงานแก่เรา โดยกล่าวว่า: คอลิด อัลหุซซาอ์ได้รายงานแก่เรา จากอิกฺริมะฮฺ จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺ (وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ) "และแท้จริงการรำลึกถึงอัลลอฮฺนั้นใหญ่ยิ่งกว่า" ท่านกล่าวว่า: อายะฮฺนี้มีสองแง่มุม: การที่อัลลอฮฺทรงรำลึกถึงพวกเจ้านั้นใหญ่ยิ่งกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์ และการรำลึกถึงอัลลอฮฺ ณ สถานที่ที่ถูกห้าม (เช่นในสถานที่อธรรม)
และผู้รู้บางท่านกล่าวว่า: แต่ทว่าความหมายของอายะฮฺนั้นคือ การที่อัลลอฮฺทรงรำลึกถึงบ่าวในการละหมาดนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการละหมาดเอง
* กล่าวถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
อิบนุ วะกีอ์ได้รายงานแก่เรา โดยกล่าวว่า: อุบัยดุลลอฮฺได้รายงานแก่เรา จากอิสรออีล จากอัสซุดดีย์ จากอบู มาลิก เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺ (وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ) "และแท้จริงการรำลึกถึงอัลลอฮฺนั้นใหญ่ยิ่งกว่า" ท่านกล่าวว่า: การที่อัลลอฮฺทรงรำลึกถึงบ่าวในการละหมาดนั้นใหญ่ยิ่งกว่าการละหมาด
และผู้รู้บางท่านกล่าวว่า: แต่ทว่าความหมายของอายะฮฺนั้นคือ และการละหมาดที่เจ้าได้กระทำ และการที่เจ้ารำลึกถึงอัลลอฮฺในการละหมาดนั้นใหญ่ยิ่งกว่าสิ่งที่การละหมาดได้ห้ามปรามเจ้าไว้จากความลามกและการมิดะฮฺ
อะหมัด บิน อัลมุฆีเราะฮฺ อัลหัมซีย์ได้รายงานแก่ฉัน โดยกล่าวว่า: ยะห์ยา บิน ซะอีด อัลอัตฏอรได้รายงานแก่เรา โดยกล่าวว่า: อุรฏอฮฺได้รายงานแก่เรา จากอิบนุ อะว์น เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺ (إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ) "แท้จริงการละหมาดนั้นย่อมห้ามปรามจากความลามกและการมิดะฮฺ" และสิ่งที่เจ้าอยู่ในการรำลึกถึงอัลลอฮฺนั้นใหญ่ยิ่งกว่า
อบูญะอฺฟัร (อัฏ-ฏอบะรี) กล่าวว่า: และทัศนะที่ใกล้เคียงที่สุดกับสิ่งที่บริบทภายนอกของอัลกุรอานได้บ่งชี้ไว้คือ ทัศนะของผู้ที่กล่าวว่า: และการที่อัลลอฮฺทรงรำลึกถึงพวกเจ้านั้นประเสริฐกว่าการที่พวกเจ้ารำลึกถึงพระองค์
และพระดำรัสของพระองค์ (وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ) "และอัลลอฮฺทรงรู้ดียิ่งในสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ" หมายความว่า: และอัลลอฮฺทรงรู้ดียิ่งในสิ่งที่พวกเจ้า โอ้มนุษย์ทั้งหลาย กระทำในการละหมาดของพวกเจ้า ทั้งในการดำรงรักษาขอบเขตของมัน และการละทิ้งสิ่งนั้น และอื่นๆ จากกิจการของพวกเจ้า และพระองค์จะทรงตอบแทนพวกเจ้าตามสิ่งนั้น พระองค์ตรัสว่า: ดังนั้นจงยำเกรงในการที่พวกเจ้าจะทอดทิ้งสิ่งใดจากขอบเขตของมัน และอัลลอฮฺทรงรู้ดียิ่ง

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ นอกจากด้วยวิธีที่ดีกว่า นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา และจงกล่าวว่า เราศรัทธาในสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน และพระเจ้าของเรากับพระเจ้าของพวกท่านคือพระองค์เดียวกัน และเราเป็นผู้นอบน้อมต่อพระองค์" (อัล-อังกะบูต: 46)

พระองค์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า: ("และเจ้าอย่าได้โต้เถียง") โอ้บรรดาผู้ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และรอซูลของพระองค์ กับพวกยิวและนะซอรา ซึ่งพวกเขาเป็น ("บรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ นอกจากด้วยวิธีที่ดีกว่า") หมายความว่า: นอกจากด้วยถ้อยคำอันงดงาม ซึ่งคือการเชิญชวนสู่อัลลอฮ์ด้วยโองการทั้งหลายของพระองค์ และการตักเตือนให้เห็นถึงหลักฐานทั้งหลายของพระองค์

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: ("นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา") นักตัฟซีรมีความเห็นต่างกันในการตีความข้อนี้ บางกลุ่มกล่าวว่า: ความหมายคือ: นอกจากบรรดาผู้ที่ปฏิเสธที่จะยอมรับการจ่ายญิซยะฮ์ (ภาษีสำหรับชาวคัมภีร์ภายใต้การปกครองของมุสลิม) แก่พวกเจ้า และได้เตรียมการทำสงครามต่อต้านพวกเจ้าในเรื่องนั้น เพราะพวกเขาเป็นผู้อธรรม ดังนั้นจงโต้เถียงกับพวกเขาด้วยดาบ จนกว่าพวกเขาจะเข้ารับอิสลาม หรือจ่ายญิซยะฮ์

* การรายงานจากผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:

อะลี บิน ซะฮ์ลได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: ยาซีดได้เล่าแก่เรา จากซุฟยาน จากคุศ็อยฟ์ จากมุญาฮิด เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ นอกจากด้วยวิธีที่ดีกว่า นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา" เขากล่าวว่า: คือผู้ที่ต่อสู้และไม่ยอมจ่ายญิซยะฮ์

อิบนุ วะกีอ์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าแก่ฉัน จากซุฟยาน จากคุศ็อยฟ์ จากมุญาฮิด ในทำนองเดียวกัน เว้นแต่เขากล่าวว่า: ผู้ที่ต่อสู้กับเจ้าและไม่ยอมจ่ายญิซยะฮ์แก่เจ้า

มุฮัมมัด บิน อัมร์ได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: อบู อาศิมได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อีซาได้เล่าแก่เรา และอัล-ฮาริษได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: อัล-ฮะซันได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: วะรกออ์ได้เล่าแก่เรา ทั้งหมดจากอิบนุ อบี นุญัยฮ์ จากมุญาฮิด ("และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ นอกจากด้วยวิธีที่ดีกว่า") เขากล่าวว่า: หากพวกเขากล่าวคำชั่วร้าย ก็จงกล่าวคำที่ดี ("นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา") ก็จงตอบโต้พวกเขา

มุฮัมมัด บิน อัมร์ได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: อบู อาศิมได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อีซาได้เล่าแก่เรา และอัล-ฮาริษได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: อัล-ฮะซันได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: วะรกออ์ได้เล่าแก่เรา ทั้งหมดจากอิบนุ อบี นุญัยฮ์ จากมุญาฮิด เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา" เขากล่าวว่า: พวกเขากล่าวว่า: อัลลอฮ์ทรงมีพระเจ้าอื่นร่วมด้วย หรือพระองค์ทรงมีบุตร หรือพระองค์ทรงมีภาคี หรือพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ถูกล่ามไว้ หรืออัลลอฮ์ทรงขัดสน หรือพวกเขาได้ทำร้ายมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม เขากล่าวว่า: พวกเขาคือบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์

อิบนุ วะกีอ์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: ยะห์ยา บิน อาดัมได้เล่าแก่เรา จากชะรีก จากซาลิม จากสะอีด ("และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ นอกจากด้วยวิธีที่ดีกว่า นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา") เขากล่าวว่า: คือบรรดาผู้ทำสงคราม ผู้ที่ไม่มีพันธะสัญญาใดๆ กับเจ้า จงโต้เถียงกับเขาด้วยดาบ

และมีผู้กล่าวอื่นว่า ความหมายของโองการนั้นคือ (และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์) ผู้ซึ่งศรัทธาต่อคัมภีร์นั้น และปฏิบัติตามรอซูลของพระองค์ ในสิ่งที่พวกเขาบอกแก่เจ้า จากสิ่งที่อยู่ในคัมภีร์ของพวกเขา (เว้นแต่ด้วยวิธีที่ดีกว่า เว้นแต่บรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา) ดังนั้นพวกเขายังคงตั้งมั่นในการปฏิเสธศรัทธาของพวกเขา และพวกเขากล่าวว่า โองการนี้เป็นโองการที่ชัดเจนมั่นคง (มุฮ์กัม) และไม่ถูกยกเลิก (มันซูค)

* กล่าวถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
ยูนุสได้รายงานแก่ฉัน โดยกล่าวว่า อิบนุ วะฮับได้แจ้งแก่เรา โดยกล่าวว่า อิบนุ ซัยด์ได้กล่าวในคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า (และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ เว้นแต่ด้วยวิธีที่ดีกว่า) กล่าวว่า มันไม่ถูกยกเลิก ไม่ควรที่เจ้าจะโต้เถียงกับผู้ที่ศรัทธาจากพวกเขา บางทีพวกเขาอาจมีความเข้าใจที่ดีบางประการในคัมภีร์ของอัลลอฮฺ ซึ่งเจ้าไม่รู้ ดังนั้นเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับเขา และไม่ควรที่เจ้าจะโต้เถียง เว้นแต่กับบรรดาผู้อธรรม ผู้ที่ยังคงตั้งมั่นในศาสนาของพวกเขา ดังนั้นพระองค์ตรัสว่า เขาคือผู้ที่ถูกโต้เถียง และถูกกล่าวแก่เขาด้วยคมดาบ (1) เขากล่าวว่า และพวกเหล่านี้คือชาวยิว เขากล่าวว่า และในดารุลฮิจเราะฮฺ (มะดีนะฮฺ) นั้นไม่มีชาวคริสต์อยู่เลย มีแต่ชาวยิวเท่านั้นที่ได้สนทนาและทำพันธสัญญากับรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม และเผ่าบันุนะฎีรได้ทรยศในวันอุฮุด และเผ่ากุร็อยเซาะฮฺได้ทรยศในวันอัล-อัฮซาบ (สงครามสนับเพลาจากพันธมิตร)

และมีผู้กล่าวอื่นว่า: แต่ทว่าโองการนี้ถูกประทานลงมาก่อนที่นะบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม จะถูกใช้ให้ทำการต่อสู้ และพวกเขากล่าวว่า: มันถูกยกเลิก โดยถูกยกเลิกด้วยพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า "จงต่อสู้บรรดาผู้ที่ไม่ศรัทธาต่ออัลลอฮฺ และไม่ศรัทธาต่อวันอาคิเราะฮฺ"

* กล่าวถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
บิชร์ได้รายงานแก่เรา โดยกล่าวว่า ยะซีดได้รายงานแก่เรา โดยกล่าวว่า สะอีดได้รายงานแก่เราจากก็อตาดะฮฺ ในคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า (และเจ้าอย่าได้โต้เถียงกับบรรดาผู้ได้รับคัมภีร์ เว้นแต่ด้วยวิธีที่ดีกว่า) แล้วหลังจากนั้นมันถูกยกเลิก ดังนั้นพระองค์จึงทรงใช้ให้ต่อสู้พวกเขาในซูเราะฮฺบะรออะฮฺ (อัต-เตาบะฮฺ) และไม่มีวิธีการโต้เถียงใดรุนแรงกว่าดาบ คือให้ต่อสู้พวกเขา จนกว่าพวกเขาจะปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮฺ และมุฮัมมัดคือรอซูลของอัลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม หรือพวกเขาจะยอมจ่ายญิซยะฮฺ (ภาษีสำหรับชาวคัมภีร์ภายใต้การปกครองของมุสลิม)

และคำกล่าวที่ใกล้เคียงกับความถูกต้องมากที่สุดในบรรดาคำกล่าวเหล่านี้ คือคำกล่าวของผู้ที่กล่าวว่า: ความหมายที่ทรงประสงค์ในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า (เว้นแต่บรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา) คือ เว้นแต่บรรดาผู้ที่ปฏิเสธไม่จ่ายญิซยะฮฺ และเปิดฉากสงครามเพื่อต่อต้านมัน

หากมีผู้กล่าวถามว่า: มีผู้ใดจากชาวคัมภีร์ที่ไม่เป็นผู้อธรรม นอกจากผู้ที่ไม่จ่ายญิซยะฮฺหรือ? จะถูกตอบว่า: แท้จริงทั้งหมดของพวกเขา ถึงแม้ว่าพวกเขาจะเป็นผู้อธรรมต่อตัวของพวกเขาเอง เนื่องจากการปฏิเสธศรัทธาต่ออัลลอฮฺ และการปฏิเสธรอซูลของพระองค์ คือมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ของพวกเขา แต่ทว่า พระองค์มิได้ทรงประสงค์ด้วยพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า (เว้นแต่บรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา) หมายถึงการอธรรมต่อตัวของพวกเขาเอง แต่ทว่าพระองค์ทรงประสงค์ด้วยพระดำรัสนั้นว่า: เว้นแต่บรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา หมายถึงผู้ที่อธรรมต่อบรรดาผู้ศรัทธาต่ออัลลอฮฺและรอซูลของพระองค์ คือมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม แท้จริงบรรดาผู้นั้น (มุสลิม) จะโต้เถียงพวกเขา (ชาวคัมภีร์ผู้ปฏิเสธจ่ายญิซยะฮฺ) ด้วยการต่อสู้

และแท้จริงเราได้กล่าวว่า: นั่นคือทัศนะที่ถูกต้องที่สุดในเรื่องนี้ เนื่องจากอัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงอนุญาตให้ผู้ศรัทธาโต้แย้งกับบรรดาผู้อธรรมจากชาวคัมภีร์ ด้วยวิธีอื่นที่ไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุด โดยพระดำรัสที่ว่า: (เว้นแต่บรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา) ดังนั้น เมื่อเป็นที่ทราบว่าพระองค์ทรงอนุญาตให้พวกเขาโต้แย้งกับพวกเขา (ผู้อธรรม) บุคคลที่มิได้รับอนุญาตให้โต้แย้งกับพวกเขา เว้นแต่ด้วยวิธีที่ดีที่สุดนั้น ย่อมไม่ใช่บุคคลที่ได้รับอนุญาตเช่นนั้นในหมู่พวกเขา และพวกเขาก็ไม่ใช่ผู้ศรัทธา (จากชาวคัมภีร์) เนื่องจากไม่อาจอนุญาตให้โต้แย้งกับผู้ศรัทธาจากพวกเขาได้ เว้นแต่ในสิ่งที่ไม่เป็นความจริง เพราะเมื่อเขานำเสนอสิ่งที่ไม่เป็นความจริงมา เขาก็ย่อมตกอยู่ในความหมายของการเป็นผู้อธรรมในสิ่งที่เขาขัดแย้งกับความจริง ดังนั้น เมื่อเป็นเช่นนั้น จึงเป็นที่ประจักษ์ชัดว่า ไม่มีความหมายใดๆ ต่อคำกล่าวของผู้ที่กล่าวว่า: พระองค์ทรงหมายถึงด้วยพระดำรัสที่ว่า (และพวกเจ้าอย่าโต้แย้งกับชาวคัมภีร์) หมายถึงบรรดาผู้ศรัทธาจากพวกเขา และเช่นเดียวกัน ก็ไม่มีความหมายใดๆ ต่อคำกล่าวของผู้ที่กล่าวว่า: อายะฮฺนี้ถูกประทานลงมาก่อนมีคำสั่งให้ทำการต่อสู้ และอ้างว่ามันถูกยกเลิกแล้ว เพราะไม่มีหลักฐานใดที่ตัดข้ออ้างได้ และไม่มีข้อบ่งชี้ใดถึงความถูกต้องของมันจากธรรมชาติแห่งสติปัญญา

และเราได้ชี้แจงไว้ในหลายแห่งของหนังสือของเราแล้วว่า ไม่เป็นการอนุญาตที่จะตัดสินกฎบัญญัติของอัลลอฮฺในคัมภีร์ของพระองค์ว่าถูกยกเลิก เว้นแต่ด้วยหลักฐานที่จำเป็นต้องยอมจำนนต่อมัน ไม่ว่าจะเป็นหลักฐานทางรายงานหรือทางสติปัญญา

และพระดำรัสที่ว่า (และจงกล่าวว่า เราศรัทธาในสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน และพระเจ้าของเรากับพระเจ้าของพวกท่านคือพระองค์เดียวกัน และเราเป็นผู้นอบน้อมต่อพระองค์) อัลลอฮฺ ตะอาลาตรัสแก่ผู้ศรัทธาต่อพระองค์และรอซูลของพระองค์ ซึ่งพระองค์ทรงห้ามพวกเขาไม่ให้โต้แย้งกับชาวคัมภีร์ เว้นแต่ด้วยวิธีที่ดีที่สุดว่า: เมื่อชาวคัมภีร์เล่าแก่พวกท่าน โอ้กลุ่มชนเอ๋ย เกี่ยวกับคัมภีร์ของพวกเขา และแจ้งแก่พวกท่านเกี่ยวกับมัน ด้วยสิ่งที่อาจเป็นได้และอนุญาตให้พวกเขาเป็นผู้พูดจริงในเรื่องนั้น และอาจเป็นได้ที่พวกเขาเป็นผู้พูดเท็จในเรื่องนั้น และพวกเจ้าไม่รู้เรื่องราวและสภาพของพวกเขาในเรื่องนั้น พวกเจ้าจงกล่าวแก่พวกเขาว่า (เราศรัทธาในสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน) จากสิ่งที่อยู่ในเตารอตและอินญีล (และพระเจ้าของเรากับพระเจ้าของพวกท่านคือพระองค์เดียวกัน) ตรัสว่า: และผู้ที่พวกเราเคารพสักการะกับผู้ที่พวกท่านเคารพสักการะคือพระองค์เดียวกัน (และเราเป็นผู้นอบน้อมต่อพระองค์) ตรัสว่า: และเราเป็นผู้นอบน้อมถ่อมตนต่อพระองค์ด้วยการเชื่อฟัง ในสิ่งที่พระองค์ทรงใช้เราและห้ามเรา

และด้วยทำนองเดียวกับที่เราได้กล่าวในเรื่องนั้น ได้มีรายงานมาจากท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม

การกล่าวถึงรายงานในเรื่องนั้น:

มุฮัมมัด บิน อัลมุษันนาได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อุษมาน บิน อุมัรได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อะลีได้แจ้งแก่เรา จากยะห์ยา บิน อะบี กะษีร จากอะบี สะละมะฮฺ จากอะบี ฮุร็อยเราะฮฺ เขากล่าวว่า: ชาวคัมภีร์เคยอ่านเตารอตเป็นภาษาฮิบรู แล้วอธิบายมันเป็นภาษาอาหรับแก่ชาวอิสลาม ท่านรอซูลุลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม จึงกล่าวว่า: "พวกเจ้าอย่าได้เชื่อชาวคัมภีร์ และอย่าได้ปฏิเสธพวกเขา (และจงกล่าวว่า เราศรัทธาในสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน และพระเจ้าของเรากับพระเจ้าของพวกท่านคือพระองค์เดียวกัน และเราเป็นผู้นอบน้อมต่อพระองค์)"

อิบนุ บาชชาร ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อบู อาศิม ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: สุฟยาน ได้เล่าถึงเรา จากสะอัด บิน อิบรอฮีม จากอัตอา บิน ยะซาร กล่าวว่า: มีกลุ่มชนจากพวกยะฮูด (ยิว) ได้เล่าเรื่องให้กลุ่มชนจากบรรดาเศาะหาบะฮ์ของนะบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ฟัง ดังนั้นท่าน (นะบี) จึงกล่าวว่า: "พวกเจ้าอย่าได้เชื่อพวกเขา และอย่าได้ปฏิเสธพวกเขา (แต่จงกล่าวว่า เราศรัทธาต่อสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน)" (หมายถึงอายะฮ์ที่ว่า: "และพวกเจ้าอย่ากล่าวแก่บรรดาผู้ที่ถูกประทานคัมภีร์มายังพวกเจ้า และบรรดามุชริกีนว่า 'พวกท่านเป็นผู้หลงทาง' แต่จงกล่าวว่า 'เราศรัทธาต่อสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน'")

อบู อามิร ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: สุฟยาน ได้เล่าถึงเรา จากสุไลมาน จากอัมมะเราะฮ์ บิน อุมัยร์ จากฮุร็อยษ์ บิน ซุฮัยร์ จากอับดุลลอฮ์ (อิบนุ มัสอูด) กล่าวว่า: พวกเจ้าอย่าถามอะฮ์ลุลกิตาบ (ชาวคัมภีร์) เกี่ยวกับสิ่งใดเลย เพราะพวกเขาจะไม่ชี้แนะทางที่ถูกต้องแก่พวกเจ้า และพวกเขาเองก็หลงทางอยู่แล้ว พวกเจ้าอาจจะปฏิเสธสิ่งที่เป็นความจริง หรืออาจจะเชื่อในสิ่งที่เป็นเท็จ เพราะไม่มีผู้ใดจากอะฮ์ลุลกิตาบ เว้นแต่ในหัวใจของเขาย่อมมี 'ตาลียะฮ์' (ผู้ตาม, ผู้เรียกร้อง, สิ่งดึงดูด) ที่ชักชวนเขาไปสู่อาศัยของเขา (ศาสนาของเขา) เช่นเดียวกับ 'ตาลียะตุลมาล' (ลูกอูฐที่ตามแม่ของมัน)

และมุญาฮิดได้กล่าวเกี่ยวกับเรื่องนั้น ดังที่มุฮัมมัด บิน อัมร์ได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า: อบู อาศิม ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: อีซา ได้เล่าถึงเรา และอัล-ฮาริษได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า: อัล-ฮะซัน ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า: วัรกออ์ ได้เล่าถึงเรา ทั้งหมดนี้จากอิบนุ อบี นุญัยฮ์ จากมุญาฮิด เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "นอกจากบรรดาผู้อธรรมในหมู่พวกเขา" (อัล-อันอาม: 146) เขา (มุญาฮิด) กล่าวว่า: พวกเขากล่าวว่า: อัลลอฮ์ทรงมีพระเจ้าอื่นร่วมด้วย หรือพระองค์ทรงมีบุตร หรือพระองค์ทรงมีภาคี หรือพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ถูกล่ามไว้ หรืออัลลอฮ์ทรงขัดสน หรือพวกเขาได้รบกวนมุฮัมมัด (ด้วยการกล่าวร้ายหรือทำร้าย) "และจงกล่าวว่า เราศรัทธาต่อสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่เรา และสิ่งที่ถูกประทานลงมาแก่พวกท่าน" นั้น เป็นคำพูดสำหรับผู้ที่ไม่ได้กล่าวเช่นนี้ (กล่าวร้าย) จากอะฮ์ลุลกิตาบ

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า : "และในทำนองนั้น เราได้ประทานคัมภีร์ลงมาแก่เจ้า ดังนั้นบรรดาผู้ที่เราได้ประทานคัมภีร์แก่พวกเขาจากก่อนนี้ก็ย่อมศรัทธาต่อคัมภีร์นั้น และจากหมู่ชนเหล่านี้ก็มีผู้ศรัทธาต่อคัมภีร์นั้น และไม่มีผู้ใดปฏิเสธต่อบรรดาโองการของเรานอกจากบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธา" (อัลอิสรออ์ : 47)

พระองค์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า : ดังที่เราได้ประทานคัมภีร์แก่บรรดารอซูลก่อนหน้าเจ้า โอ้มุฮัมมัด ในทำนองนั้น เราได้ประทานคัมภีร์นี้ลงมาแก่เจ้า ดังนั้นบรรดาผู้ที่เราได้ประทานคัมภีร์แก่พวกเขาจากก่อนหน้าเจ้า จากวงศ์วานอิสรออีลก็ย่อมศรัทธาต่อคัมภีร์นี้ และจากหมู่ชนเหล่านี้ก็มีผู้ศรัทธาต่อคัมภีร์นี้ หมายถึง และจากหมู่ชนเหล่านี้ที่อยู่ท่ามกลางเจ้าในวันนี้ มีผู้ศรัทธาต่อคัมภีร์นี้ เช่น อับดุลลอฮ์ บิน สะลาม และผู้ที่ศรัทธาต่อรอซูลของพระองค์จากวงศ์วานอิสรออีล

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "และไม่มีผู้ใดปฏิเสธต่อบรรดาโองการของเรานอกจากบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธา" พระองค์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า : และไม่มีผู้ใดปฏิเสธต่อบรรหลักฐานและข้อพิสูจน์ของเรานอกจากผู้ที่ปฏิเสธความโปรดปรานของเราที่มีต่อเขา และปฏิเสธการเป็นพระเจ้าองค์เดียวและการเป็นพระเจ้าของเรา ทั้งๆ ที่เขามีความรู้ โดยเป็นการฝ่าฝืนเรา

ดังที่บิชร์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : ยาซีดได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : สะอีดได้เล่าแก่เรา จากกะตาดะฮ์ เกี่ยวกับ "และไม่มีผู้ใดปฏิเสธต่อบรรดาโองการของเรานอกจากบรรดาผู้ที่ปฏิเสธศรัทธา" เขากล่าวว่า : แท้จริงการปฏิเสธนั้นเกิดขึ้นหลังจากความรู้เท่านั้น

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของอัลลอฮฺผู้ทรงสูงส่งที่ว่า : "และเจ้ามิได้อ่านจากสิ่งใดมาก่อนอัลกุรอาน และเจ้ามิได้เขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า (หากเป็นเช่นนั้น) แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" (อัล-อังกะบูต : 48)

พระผู้ทรงสูงส่งผู้ทรงรำลึกตรัสว่า : "และเจ้ามิได้" โอ้มุฮัมมัด "อ่าน" หมายถึง อ่านออกเสียง "จากสิ่งใดมาก่อนมัน" หมายถึง ก่อนคัมภีร์นี้ที่เราได้ประทานลงมาแก่เจ้า "จากคัมภีร์ใด ๆ และเจ้ามิได้เขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า" ตรัสว่า : และเจ้ามิได้เคยเขียนด้วยมือขวาของเจ้า แต่ทว่าเจ้านั้นเป็นผู้ไม่รู้หนังสือ (อุมมีย์) "หากเป็นเช่นนั้น แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" ตรัสว่า : และหากเจ้า ก่อนที่จะได้รับการวะฮียฺ ได้อ่านคัมภีร์ หรือเขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า "หากเป็นเช่นนั้น แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" ตรัสว่า : ดังนั้น ด้วยเหตุนั้น บรรดาผู้กล่าวเท็จ ผู้กล่าวว่ามัน (อัลกุรอาน) เป็นคำคล้องจองและเป็นคำทำนาย และว่ามันเป็นตำนานของคนรุ่นก่อน ก็ย่อมจะสงสัยในเรื่องของเจ้า และสิ่งที่เจ้านำมายังพวกเขาจากพระเจ้าของเจ้า คือคัมภีร์นี้ที่เจ้าอ่านแก่พวกเขา

และตามที่เราได้กล่าวในเรื่องนั้น ผู้รู้ด้านตัฟซีรก็ได้กล่าวเช่นเดียวกัน

* ข้อกล่าวของบรรดาผู้ที่ได้กล่าวเช่นนั้น :

มุฮัมมัด บิน ซะอัดได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : บิดาของฉันได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : ลุงของฉันได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : บิดาของฉันได้เล่าถึงฉัน จากบิดาของท่าน จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "และเจ้ามิได้อ่านจากสิ่งใดมาก่อนอัลกุรอาน และเจ้ามิได้เขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า (หากเป็นเช่นนั้น) แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" ท่านกล่าวว่า : นบีของอัลลอฮฺ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม นั้นเป็นผู้ไม่รู้หนังสือ (อุมมีย์) ไม่ได้อ่านสิ่งใด และไม่ได้เขียน

บิชร์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : ยาซิดได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : ซะอีดได้เล่าถึงเรา จากกะตาดะฮฺ เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "และเจ้ามิได้อ่านจากสิ่งใดมาก่อนอัลกุรอาน และเจ้ามิได้เขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า" ท่านกล่าวว่า : นบีของอัลลอฮฺนั้นไม่ได้อ่านคัมภีร์ใดมาก่อนอัลกุรอาน และไม่ได้เขียนมันด้วยมือขวาของท่าน ท่านกล่าวว่า : ท่านเป็นผู้ไม่รู้หนังสือ (อุมมีย์) และอุมมีย์ คือผู้ที่ไม่เขียน

อิบนุ วะกีอฺได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : อบู อุซามะฮฺได้เล่าถึงเรา จากอิดรีส อัล-เอาดีย์ จากอัล-ฮะกัม จากมุญาฮิด เกี่ยวกับ (พระดำรัสที่ว่า) : "และเจ้ามิได้อ่านจากสิ่งใดมาก่อนอัลกุรอาน และเจ้ามิได้เขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า" ท่านกล่าวว่า : ชาวคัมภีร์ (อะฮฺลุลกิตาบ) ได้พบในคัมภีร์ของพวกเขาว่า นบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม นั้นจะไม่เขียนด้วยมือขวาของท่าน และจะไม่อ่านคัมภีร์ ดังนั้น โองการนี้จึงถูกประทานลงมา

และตามที่เราได้กล่าวเช่นเดียวกันในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "หากเป็นเช่นนั้น แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" พวกเขาได้กล่าวว่า :

* ข้อกล่าวของบรรดาผู้ที่ได้กล่าวเช่นนั้น :

บิชร์ได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : ยาซิดได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : ซะอีดได้เล่าถึงเรา จากกะตาดะฮฺ เกี่ยวกับ (พระดำรัสที่ว่า) : "หากเป็นเช่นนั้น แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" (หมายความว่า) ดังนั้น พวกเขาก็จะกล่าวว่า : แท้จริงสิ่งนี้ มุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้เรียนรู้มันและเขียนมันขึ้นมา

มุฮัมมัด บิน อัมร์ได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : อบู อาศิมได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : อีซาได้เล่าถึงเรา และอัล-ฮาริษได้เล่าถึงฉัน โดยกล่าวว่า : อัล-หะสันได้เล่าถึงเรา โดยกล่าวว่า : วัรกาอ์ได้เล่าถึงเรา ทั้งหมดจากอิบนุ อบี นุญัยฮฺ จากมุญาฮิด เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺที่ว่า : "หากเป็นเช่นนั้น แน่นอนบรรดาผู้กล่าวเท็จก็ย่อมเคลือบแคลงสงสัย" ท่านกล่าวว่า : (หมายถึง) กุเรช

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของอัลลอฮฺ (ซ.บ.) ที่ว่า: "بل هو آيات بينات في صدور الذين أوتوا العلم" (49) (มิใช่เช่นนั้น แต่มันคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง อยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้)

บรรดาผู้ตีความ (ตัฟซีร) มีความเห็นต่างกันในความหมายของพระดำรัสที่ว่า: "بل هو آيات بينات في صدور الذين أوتوا العلم" (มิใช่เช่นนั้น แต่มันคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง อยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้)

บางกลุ่มกล่าวว่า: พระองค์ทรงหมายถึงท่านนบีของอัลลอฮฺ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) และพวกเขากล่าวว่า: ความหมายของพระดำรัสคือ: แต่การมีอยู่ (เรื่องราว) ของบรรดาผู้รู้จากอะฮฺลุลกิตาบในคัมภีร์ของพวกเขาว่า มุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) ไม่ได้เขียนและไม่อ่าน และว่าเขานั้นเป็นผู้ไม่รู้หนังสือ (อุมมี) นั้น คือบรรดาโองการอันชัดแจ้งในทรวงอกของพวกเขา

* การระบุผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:

มุฮัมมัด บิน ซะอัดได้เล่าแก่ฉัน โดยกล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าแก่ฉัน โดยกล่าวว่า: ลุงของฉันได้เล่าแก่ฉัน โดยกล่าวว่า: บิดาของฉันได้เล่าแก่ฉัน จากบิดาของเขา จากอิบนุ อับบาส เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "بل هو آيات بينات في صدور الذين أوتوا العلم" (มิใช่เช่นนั้น แต่มันคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง อยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้) เขากล่าวว่า: อัลลอฮฺ (ซ.บ.) ได้ทรงประทานลงมาเกี่ยวกับเรื่องราวของมุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) ในอัตเตารอตและอัลอินญีลสำหรับบรรดาผู้รู้ และทรงให้พวกเขารู้จักท่าน และทรงทำให้ท่านเป็นสัญญาณหนึ่งสำหรับพวกเขา โดยพระองค์ตรัสแก่พวกเขาว่า: แท้จริงสัญญาณแห่งความเป็นนะบีของเขาคือ เมื่อเขาออกมา (ปรากฏตัว) เขาจะไม่รู้จักคัมภีร์ และจะไม่เขียนด้วยมือขวาของเขา และนั่นคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง

ฉันถูกเล่าให้ฟังจากอัลฮุซัยน์ โดยกล่าวว่า: ฉันได้ยินอบู มุอาซกล่าวว่า: อุบัยด์ได้แจ้งแก่เรา โดยกล่าวว่า: ฉันได้ยินอัฎเฎาะฮากกล่าวในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "وما كنت تتلو من قبله من كتاب" (และเจ้ามิได้อ่านคัมภีร์ใดมาก่อนอัลกุรอานนี้) เขากล่าวว่า: ท่านนบีของอัลลอฮฺ (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม) นั้นไม่ได้เขียนและไม่อ่าน และเช่นเดียวกัน อัลลอฮฺได้ทรงกำหนดลักษณะของท่านในอัตเตารอตและอัลอินญีลว่า ท่านเป็นนะบีผู้ไม่รู้หนังสือ (อุมมี) ไม่ได้อ่านและไม่ได้เขียน และนั่นคือโองการอันชัดแจ้งในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้

บิชร์ได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: ยะซีดได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: ซะอีดได้เล่าแก่เรา จากก็อตาดะฮ์ เกี่ยวกับ (พระดำรัสที่ว่า): "بل هو آيات بينات في صدور الذين أوتوا العلم" (มิใช่เช่นนั้น แต่มันคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง อยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้) จากอะฮฺลุลกิตาบ ผู้ศรัทธาต่อมุฮัมมัด และลักษณะของท่าน และการเป็นนะบีของท่าน

อัลกอซิมได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: อัลฮุซัยน์ได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: ฮัจญาจได้เล่าแก่ฉัน จากอิบนุ จุร็อยจ์ เกี่ยวกับ (พระดำรัสที่ว่า): "بل هو آيات بينات" (มิใช่เช่นนั้น แต่มันคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง) เขากล่าวว่า: อัลลอฮฺได้ทรงประทานเรื่องราวของมุฮัมมัดลงมาในอัตเตารอตและอัลอินญีลสำหรับบรรดาผู้รู้ แต่มันคือสัญญาณอันชัดแจ้งในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้ โดยกล่าวว่า: (หมายถึง) ท่านนะบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม)

และอีกกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า: พระองค์ทรงหมายถึงอัลกุรอานนั้น และพวกเขากล่าวว่า: ความหมายของพระดำรัสคือ: แต่อัลกุรอานนี้คือบรรดาโองการอันชัดแจ้งในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้ จากบรรดาผู้ศรัทธาต่อมุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม)

* การระบุผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:

อัลกอซิมได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: อัลฮุซัยน์ได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: อบู สุฟยานได้เล่าแก่เรา จากมะอ์มัร โดยกล่าวว่า: อัลฮะซันได้กล่าวในพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "بل هو آيات بينات في صدور الذين أوتوا العلم" (มิใช่เช่นนั้น แต่มันคือบรรดาโองการอันชัดแจ้ง อยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้) อัลกุรอานคือบรรดาโองการอันชัดแจ้งในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้ โดยหมายถึงบรรดาผู้ศรัทธา

และทัศนะที่ถูกต้องที่สุดในเรื่องนี้ คือ ทัศนะของผู้ที่กล่าวว่า อัลลอฮ์ทรงหมายถึงสิ่งนั้นว่า "แต่ว่า (ความจริงคือ) ความรู้ว่า แท้จริงเจ้า (มุฮัมมัด) ไม่เคยอ่านคัมภีร์ใดมาก่อนคัมภีร์นี้ (อัลกุรอาน) และไม่เคยเขียนมันด้วยมือขวาของเจ้า (มาก่อน) นั้น เป็นบรรดาโองการอันชัดเจนอยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้จากอะฮ์ลุลกิตาบ (ชาวคัมภีร์)"

และที่ฉันกล่าวเช่นนี้ว่าเป็นทัศนะที่ถูกต้องที่สุดในสองทัศนะต่อโองการนั้น ก็เพราะคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า "แต่ว่ามันคือบรรดาโองการอันชัดเจนอยู่ในทรวงอกของบรรดาผู้ได้รับความรู้" นั้น อยู่ระหว่างสองคำบอกเล่าจากคำบอกเล่าของอัลลอฮ์เกี่ยวกับรอซูลของพระองค์ มุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ดังนั้น การที่มันจะเป็นคำบอกเล่าเกี่ยวกับท่าน (นบีมุฮัมมัด) ย่อมเหมาะสมกว่า ที่จะเป็นคำบอกเล่าเกี่ยวกับคัมภีร์ (ก่อนหน้านี้) ซึ่งคำบอกเล่าเกี่ยวกับมันได้สิ้นสุดลงมาก่อนแล้ว

และคำกล่าวของพระองค์ที่ว่า "และไม่มีผู้ใดปฏิเสธบรรดาโองการของเรานอกจากบรรดาผู้อธรรม" อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า ไม่มีผู้ใดปฏิเสธการเป็นนบีของมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม และหลักฐานทั้งหลายของท่าน และไม่ยอมรับความรู้ซึ่งเป็นที่ทราบจากคัมภีร์ของอัลลอฮ์ ที่พระองค์ได้ทรงประทานลงมาแก่บรรดานบีของพระองค์ เกี่ยวกับการถูกส่งมาของมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม และการเป็นนบีของท่าน และภารกิจของท่าน นอกจากบรรดาผู้อธรรมเท่านั้น หมายถึง บรรดาผู้ที่อธรรมต่อตัวของพวกเขาเอง ด้วยการปฏิเสธศรัทธาต่ออัลลอฮ์ผู้ทรงอำนาจผู้ทรงเกรียงไกร

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "และพวกเขากล่าวว่า ทำไมจึงไม่มีสัญญาณต่างๆ จากพระเจ้าของเขาถูกประทานลงมาแก่เขา จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) แท้จริงสัญญาณต่างๆ นั้นอยู่ที่อัลลอฮฺ และฉันเป็นเพียงผู้ตักเตือนอันชัดแจ้งเท่านั้น" (50)

พระผู้ทรงสูงส่งตรัสเล่าว่า: และพวกมุชริกีนจากกุเรชได้กล่าวว่า: ทำไมจึงไม่มีสัญญาณหนึ่งจากพระเจ้าของเขาถูกประทานลงมาแก่มุฮัมมัด เพื่อเป็นหลักฐานยืนยันจากอัลลอฮฺเหนือเรา เช่นเดียวกับที่พระองค์ทรงทำให้อูฐของศอและห์ และโต๊ะอาหาร (จากฟากฟ้า) เป็นสัญญาณแก่อีซา จงกล่าวเถิด โอ้มุฮัมมัด: แท้จริงสัญญาณต่างๆ นั้นอยู่ที่อัลลอฮฺ ไม่มีผู้ใดสามารถนำมันมาได้นอกจากพระองค์เท่านั้น "และแท้จริงฉันเป็นเพียงผู้ตักเตือนอันชัดแจ้งเท่านั้น" และแท้จริงฉันเป็นเพียงผู้ตักเตือนพวกท่านเท่านั้น ฉันตักเตือนพวกท่านถึงการลงโทษและการลงอาญาของอัลลอฮฺ ต่อการปฏิเสธศรัทธาของพวกท่านต่อรอซูลของพระองค์ และสิ่งที่เขานำมายังพวกท่านจากพระเจ้าของพวกท่าน "อันชัดแจ้ง" หมายถึง: ได้ชี้แจงการตักเตือนของเขาแก่พวกท่านอย่างชัดเจนแล้ว

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า : "และมิเพียงพอแล้วหรือสำหรับพวกเขา ที่เราได้ประทานคัมภีร์แก่เจ้า ซึ่งถูกอ่านแก่พวกเขา แท้จริงในการนั้นย่อมมีความเมตตาและข้อตักเตือนสำหรับหมู่ชนผู้ศรัทธา" (51)

พระองค์ผู้ทรงสูงสดุดีตรัสว่า: มิเพียงพอแล้วหรือสำหรับพวกมุชริกีนเหล่านี้ โอ้มุฮัมมัด ผู้กล่าวว่า "ทำไมจึงไม่มีสัญญาณหนึ่งจากพระเจ้าของเขาประทานแก่มุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม" จากบรรดาสัญญาณและหลักฐานทั้งหลาย (ที่ว่า) เราได้ประทานคัมภีร์นี้แก่เจ้า ซึ่งถูกอ่านแก่พวกเขา หมายถึง ถูกอ่านให้พวกเขาฟัง "แท้จริงในการนั้นย่อมมีความเมตตา" หมายถึง แท้จริงในคัมภีร์นี้ที่เราได้ประทานแก่พวกเขานั้น ย่อมมีความเมตตาแก่ผู้ศรัทธาต่อมัน และเป็นข้อตักเตือนที่พวกเขาจะได้รำลึกถึงด้วยสิ่งที่อยู่ในนั้นจากบทเรียนและคำตักเตือน

และมีรายงานกล่าวว่า โองการนี้ประทานลงมาเนื่องจากกลุ่มหนึ่งจากบรรดาเศาะหาบะฮ์ของรอซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้คัดลอกบางส่วนจากบรรดาคัมภีร์ของชาวคัมภีร์

* บันทึกคำกล่าวของผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:

อัลกอซิมได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อัลฮุซัยน์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: ฮัจญาจได้เล่าแก่ฉัน จากอิบนุ จุร็อยจ์ จากอัมร์ บิน ดีนาร์ จากยะฮ์ยา บิน ญะอฺดะฮ์ว่า: บรรดามุสลิมกลุ่มหนึ่งได้นำคัมภีร์มายีนะบีของอัลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ซึ่งพวกเขาได้เขียนบางสิ่งที่ชาวยิวกล่าวไว้ลงในนั้น เมื่อท่านได้มองดูมัน ท่านก็โยนมันทิ้งไป แล้วกล่าวว่า "มันเพียงพอแล้วสำหรับความโง่เขลาของกลุ่มชน – หรือความหลงผิดของกลุ่มชน – ที่พวกเขาปรารถนาสิ่งที่มิได้มาจากนะบีของพวกเขา ไปสู่สิ่งที่มาจากนะบีอื่นที่ไม่ใช่ของพวกเขา ไปสู่กลุ่มชนอื่นที่ไม่ใช่พวกเขา" แล้วโองการนี้ก็ประทานลงมา: "และมิเพียงพอแล้วหรือสำหรับพวกเขา ที่เราได้ประทานคัมภีร์แก่เจ้า ซึ่งถูกอ่านแก่พวกเขา แท้จริงในการนั้นย่อมมีความเมตตาและข้อตักเตือนสำหรับหมู่ชนผู้ศรัทธา"

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "จงกล่าวเถิด (มุฮัมมัด) พระผู้เป็นเจ้าทรงเป็นพยานระหว่างฉันกับพวกท่านอย่างเพียงพอแล้ว พระองค์ทรงรู้สิ่งที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและแผ่นดิน และบรรดาผู้ศรัทธาในสิ่งเท็จและปฏิเสธศรัทธาต่ออัลลอฮฺ ชนเหล่านั้นคือผู้ขาดทุนอย่างแท้จริง" (อายะฮ์ที่ 52)

พระผู้ทรงสูงส่ง ผู้ทรงได้รับการรำลึกถึง ตรัสแก่ท่านนบีมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ว่า: จงกล่าวเถิด โอ้มุฮัมมัด แก่ผู้ที่กล่าวแก่ท่านว่า "ทำไมจึงไม่มีสัญญาณใดจากพระเจ้าของท่านถูกประทานลงมาแก่ท่าน" ซึ่งคือบรรดาผู้ปฏิเสธสัญญาณทั้งหลายของเราจากหมู่ชนของท่านว่า: พระผู้เป็นเจ้าทรงเป็นพยานระหว่างฉันกับพวกท่านอย่างเพียงพอแล้ว โอ้กลุ่มชนเหล่านี้ ทั้งเพื่อฉันและต่อฉัน เพราะแท้จริงพระองค์ทรงรู้ผู้ที่อยู่ในสัจธรรมจากพวกเราจากผู้ที่อยู่ในความเท็จ และทรงรู้สิ่งที่อยู่ในชั้นฟ้าทั้งหลายและสิ่งที่อยู่ในแผ่นดิน ไม่มีสิ่งใดในทั้งสองนั้นจะเร้นลับต่อพระองค์ และพระองค์คือผู้ทรงตอบแทนแต่ละกลุ่มจากพวกเราตามที่พวกเขาสมควรได้รับ ผู้ที่อยู่ในสัจธรรมตามการยืนหยัดของเขาบนสัจธรรม และผู้ที่อยู่ในความเท็จตามความเท็จของเขาตามที่เขาสมควรได้รับ

"และบรรดาผู้ศรัทธาในสิ่งเท็จ" หมายถึง พวกเขาศรัทธาในเรื่องการตั้งภาคี (ชิริก) โดยยอมรับมันและปฏิเสธศรัทธาในพระองค์ หมายถึง และพวกเขาปฏิเสธพระผู้เป็นเจ้า "ชนเหล่านั้นคือผู้ขาดทุนอย่างแท้จริง" หมายถึง พวกเขาคือผู้ที่ขาดทุนในการซื้อขายของพวกเขา

และตามแนวทางที่เราได้กล่าวไว้ในความหมายของพระดำรัสที่ว่า "และบรรดาผู้ศรัทธาในสิ่งเท็จ" บรรดาผู้รู้ด้านตัฟซีรได้กล่าวไว้เช่นเดียวกัน

*การอ้างอิงถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
บิชร์ได้รายงานแก่เรา เขากล่าวว่า ยาซีดได้รายงานแก่เรา เขากล่าวว่า สะอีดได้รายงานแก่เรา จากกะอ์ตาดะฮ์ เกี่ยวกับ "และบรรดาผู้ศรัทธาในสิ่งเท็จ" หมายถึง การตั้งภาคี (ชิริก)

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของอัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า: "และพวกเขารีบเร่งให้ท่านลงโทษ และหากมิใช่กำหนดเวลาที่ถูกกำหนดไว้แล้ว แน่นอนการลงโทษย่อมมาถึงพวกเขา และแน่นอนมันจะมายังพวกเขาอย่างกะทันหัน โดยที่พวกเขาไม่รู้สึกตัว" (53)

พระผู้ทรงสูงส่งตรัสว่า: และพวกเขา (คือกลุ่มผู้กล่าวจากชนชาติของท่าน) รีบเร่งท่าน โอ้มุฮัมมัด ด้วยการลงโทษ โดยพวกเขากล่าวว่า: "ทำไมจึงไม่มีสัญญาณใดจากพระเจ้าของเขาถูกประทานลงมา" พร้อมกับการลงโทษ และพวกเขากล่าวว่า: "โอ้อัลลอฮ์ หากนี่คือสัจธรรมจากที่พระองค์ โปรดทรงปล่อยหินจากฟากฟ้าลงมาบนเรา" และหากมิใช่กำหนดเวลาที่พระองค์ได้ทรงกำหนดไว้สำหรับพวกเขา โดยที่พระองค์จะไม่ทรงทำลายพวกเขาจนกว่าพวกเขาจะครบกำหนดและบรรลุถึงมันแล้ว แน่นอนการลงโทษย่อมมาถึงพวกเขาโดยเร็ว

และพระดำรัสของพระองค์: "และแน่นอนมันจะมายังพวกเขาอย่างกะทันหัน โดยที่พวกเขาไม่รู้สึกตัว" หมายความว่า: และแน่นอนการลงโทษจะมายังพวกเขาอย่างกะทันหัน และพวกเขาไม่รู้สึกตัวถึงเวลาที่มันจะมาก่อนที่มันจะมาถึง

และตามสิ่งที่เราได้กล่าวในเรื่องนี้ ผู้รู้ด้านตัฟซีรก็ได้กล่าวเช่นเดียวกัน

* ข้อกล่าวอ้างของผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:

บิชร์ได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: ยาซีดได้เล่าแก่เรา โดยกล่าวว่า: ซะอีดได้เล่าแก่เรา จากกะตาดะฮ์ เกี่ยวกับพระดำรัส: "และพวกเขารีบเร่งให้ท่านลงโทษ" เขากล่าวว่า: บางคนจากผู้โง่เขลาของประชาชาตินี้ได้กล่าวว่า: "โอ้อัลลอฮ์ หากนี่คือสัจธรรมจากที่พระองค์ โปรดทรงปล่อยหินจากฟากฟ้าลงมาบนเรา หรือนำการลงโทษอันเจ็บปวดมายังเรา" เป็นต้น

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระผู้ทรงสูงสุดที่ว่า: "พวกเขารีบเร่งให้ท่านลงโทษ และแท้จริงนรกญะฮันนัมนั้นล้อมรอบผู้ปฏิเสธไว้แล้ว" (54)
พระผู้ทรงสูงสุดตรัสว่า: โอ้มุฮัมมัด บรรดาผู้ตั้งภาคีเหล่านี้รีบเร่งท่านให้การลงโทษมาถึงและประทานลงมายังพวกเขา และไฟนรกนั้นล้อมรอบพวกเขาแล้ว ไม่เหลืออะไรนอกจากพวกเขาจะเข้าไปในนั้น
และมีรายงานว่า: แท้จริงสิ่งนั้นคือทะเล
* กล่าวถึงผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:
มุฮัมมัด บิน อัลมุษันนาได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: มุฮัมมัด บิน ญะอ์ฟัรได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: ชุอ์บะฮ์ได้เล่าแก่เรา จากสะมาก เขากล่าวว่า: ฉันได้ยินอิกฺริมะฮ์กล่าวในโองการนี้ (وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ) เขากล่าวว่า: ทะเล
อิบนุ วะกีอ์ได้แจ้งแก่เรา เขากล่าวว่า: ฆุนดัรได้เล่าแก่เรา จากชุอ์บะฮ์ จากสะมาก จากอิกฺริมะฮ์ เช่นเดียวกัน

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงสุดที่ว่า : "วันที่การลงโทษจะปกคลุมพวกเขาจากเบื้องบนของพวกเขาและจากใต้เท้าของพวกเขา และพระองค์ตรัสว่า จงลิ้มรสสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำ" (55)
พระองค์ผู้ทรงสูงสุดตรัสว่า : "และแท้จริงนรกญะฮันนัมนั้นล้อมรอบผู้ปฏิเสธศรัทธา" วันที่การลงโทษจะปกคลุมผู้ปฏิเสธศรัทธา จากเบื้องบนของพวกเขาในนรกญะฮันนัม และจากใต้เท้าของพวกเขา
ดังที่ได้มีรายงานแก่เราโดยบิชร์ กล่าวว่า : มีรายงานแก่เราโดยยาซีด กล่าวว่า : มีรายงานแก่เราโดยสะอีด จากกะอ์ดะฮ์ ("วันที่การลงโทษจะปกคลุมพวกเขาจากเบื้องบนของพวกเขาและจากใต้เท้าของพวกเขา") หมายถึง ในไฟนรก
และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า : "และพระองค์ตรัสว่า จงลิ้มรสสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำ" พระองค์ผู้ทรงสูงสุดตรัสว่า : และอัลลอฮ์ตรัสแก่พวกเขาว่า จงลิ้มรสสิ่งที่พวกเจ้าเคยกระทำในโลกดุนยา จากความไม่เชื่อฟังต่ออัลลอฮ์ และสิ่งที่ทำให้พระองค์ทรงกริ้วโกรธในโลกดุนยา
และการอ่านด้วย "ยาอ์" ใน (وَيَقُولُ ذُوقُوا) นักอ่านทั่วไปจากเมืองต่าง ๆ ได้อ่านเช่นนั้น ยกเว้นอบูญะอ์ฟัรและอบูอัมร์ เพราะทั้งสองอ่านด้วย "นูน" : (وَنَقُولُ) และการอ่านที่เป็นที่ยอมรับตามทัศนะของเราคือการอ่านด้วย "ยาอ์" เนื่องจากบรรดานักอ่านที่เป็นหลักฐานต่างเห็นพ้องต้องกันในเรื่องนี้

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของอัลลอฮฺผู้ทรงสูงส่งที่ว่า : "โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ศรัทธาเอ๋ย แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง ดังนั้นจงเคารพภักดีข้าเถิด" (56)
พระผู้ทรงสูงส่งผู้ทรงถูกกล่าวถึง ตรัสแก่ปวงบ่าวของพระองค์ผู้ศรัทธาต่อพระองค์ว่า : โอ้ปวงบ่าวของข้าผู้ให้เอกภาพต่อข้า และศรัทธาต่อข้า และต่อรอซูลของข้า มุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง)
บรรดาผู้ตัฟซีรมีความเห็นต่างกันในความหมายที่ถูกประสงค์จากการบอกเล่าถึงความกว้างขวางของแผ่นดิน โดยบางกลุ่มกล่าวว่า : สิ่งที่ถูกประสงค์ด้วยโองการนี้คือ แผ่นดินนั้นมิได้คับแคบเหนือพวกเจ้า จนพวกเจ้าจำต้องพำนักอยู่ในสถานที่แห่งหนึ่งซึ่งไม่อนุมัติให้พวกเจ้าพำนักอยู่ในนั้น แต่หากมีการกระทำสิ่งฝ่าฝืนต่ออัลลอฮฺในสถานที่แห่งหนึ่ง และพวกเจ้าไม่สามารถเปลี่ยนแปลงมันได้ ก็จงออกหนีจากที่นั้นไป
* การระบุผู้ที่กล่าวเช่นนั้น :
มุฮัมมัด บิน บัชชารได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : อบูอะฮฺมัดได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : สุฟยานได้เล่าแก่เรา จากอัลอะอฺมัช จากสะอีด บิน จุบัยร์ เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง) เขากล่าวว่า : เมื่อมีการกระทำสิ่งฝ่าฝืนในแผ่นดินนั้น ก็จงออกไปจากมัน
อิบนุ บัชชารได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : อับดุรเราะฮฺมานได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : สุฟยานได้เล่าแก่เรา จากอิสมาอีล บิน อบีคอลิด จากสะอีด บิน จุบัยร์ เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง) เขากล่าวว่า : เมื่อมีการกระทำสิ่งฝ่าฝืนในแผ่นดินนั้น ก็จงออกไปจากมัน
อิบนุ วะกีอฺได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : ญะรีรได้เล่าแก่เรา จากลัยษ จากชายคนหนึ่ง จากสะอีด บิน จุบัยร์ เขากล่าวว่า : จงออกหนีเถิด เพราะแท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง
อิบนุ วะกีอฺได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : บิดาของฉันได้เล่าแก่เรา จากชะรีก จากมันศูร จากอัฏออ์ เขากล่าวว่า : เมื่อพวกท่านถูกใช้ให้ทำสิ่งฝ่าฝืน ก็จงออกหนีเถิด เพราะแท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง
อิบนุ บัชชารได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : อบูอะฮฺมัดได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : ชะรีกได้เล่าแก่เรา จากมันศูร จากอัฏออ์ (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง) เขากล่าวว่า : การปลีกตัวออกห่างจากผู้กระทำสิ่งฝ่าฝืน
มุฮัมมัด บิน อัมร์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : อบูอาศิมได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : อีซาได้เล่าแก่เรา และอัลฮาริษได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า : อัลฮะซันได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : วัรกออ์ได้เล่าแก่เรา ทั้งหมดจากอิบนุ อบี นุญัยฮ์ จากมุญาฮิด เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺที่ว่า (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง) ดังนั้นจงอพยพและจงต่อสู้เถิด
ยูนุสได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า : อิบนุ วะฮฺบ์ได้แจ้งแก่เรา เขากล่าวว่า : อิบนุ ซัยด์ได้กล่าวเกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า (โอ้ปวงบ่าวของข้าที่ศรัทธาเอ๋ย แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง ดังนั้นจงเคารพภักดีข้าเถิด) ฉัน (ผู้รายงาน) กล่าวว่า : พระองค์ทรงประสงค์ด้วยโองการนี้หมายถึงผู้ศรัทธาที่อยู่ในมักกะฮฺใช่หรือไม่? เขากล่าวว่า : ใช่
และอีกกลุ่มหนึ่งกล่าวว่า : ความหมายของโองการนั้นคือ : แท้จริงสิ่งที่ข้าได้ให้ออกมาจากแผ่นดินของข้าเพื่อเป็นปัจจัยยังชีพสำหรับพวกเจ้านั้นกว้างขวางสำหรับพวกเจ้า
* การระบุผู้ที่กล่าวเช่นนั้น :
อัลฮะซัน บิน อะเราะฟะฮ์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : ซัยด์ บิน อัลฮับบาบได้เล่าแก่ฉัน จากชัดดาด บิน สะอีด บิน มาลิก อบู ฏอลหะฮ์ อัรราซิบีย์ จากเฆาะยาลาน บิน ญะรีร์ อัลมิอฺลีย์ จากมุฏ็อรริฟ บิน อับดิลลาฮ์ บิน อัชชิคคีร อัลอามิรี เกี่ยวกับพระดำรัสของอัลลอฮฺที่ว่า (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง) เขากล่าวว่า : แท้จริงปัจจัยยังชีพของข้าเพื่อพวกเจ้านั้นกว้างขวาง
อิบนุ วะกีอฺได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า : ซัยด์ บิน ฮุบาบได้เล่าแก่เรา จากชัดดาด จากเฆาะยาลาน บิน ญะรีร์ จากมุฏ็อรริฟ บิน อัชชิคคีร (แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง) เขากล่าวว่า : ปัจจัยยังชีพของข้าเพื่อพวกเจ้านั้นกว้างขวาง

และทัศนะที่สมควรยิ่งต่อการตีความอายะฮ์นี้ คือทัศนะของผู้ที่กล่าวว่า ความหมายของมันคือ แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง ดังนั้นพวกเจ้าจงหนีให้พ้นจากผู้ที่ขัดขวางพวกเจ้าในการปฏิบัติตามการเชื่อฟังต่อข้า เนื่องจากมีหลักฐานจากพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า "ดังนั้นเฉพาะข้าเท่านั้น พวกเจ้าจงเคารพภักดี" บ่งชี้ถึงสิ่งนั้น และนั่นคือความหมายที่ประจักษ์ชัดยิ่งในสองความหมายของมัน ทั้งนี้เพราะเมื่อบรรยายแผ่นดินด้วยความกว้างขวาง โดยทั่วไปแล้วการบรรยายของพระองค์เช่นนั้นย่อมไม่หมายความว่าแผ่นดินทั้งหมดนั้นคับแคบสำหรับผู้ที่สถานที่แห่งหนึ่งของมันคับแคบสำหรับเขา มิใช่หมายความว่าพระองค์ทรงบรรยายมันด้วยความอุดมสมบูรณ์และความเพียบพร้อมแห่งความดี

และพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า "ดังนั้นเฉพาะข้าเท่านั้น พวกเจ้าจงเคารพภักดี" หมายความว่า ดังนั้นพวกเจ้าจงทำให้การเคารพภักดีและการเชื่อฟังของพวกเจ้าเป็นไปอย่างบริสุทธิ์ใจเพื่อข้า และอย่าเชื่อฟังผู้ใดในหมู่ปวงสร้างของข้าในการฝ่าฝืนข้า

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งที่ว่า : "ทุกชีวิตจะลิ้มรสความตาย แล้วยังเราเท่านั้นพวกเจ้าจะถูกนำกลับมา" (57)
พระผู้ทรงสูงส่งผู้ทรงรำลึกตรัสแก่ผู้ศรัทธาในพระองค์จากบรรดาเศาะหาบะฮ์ของนะบีของพระองค์ว่า : จงฮิจเราะฮ์ (อพยพ) ออกจากดินแดนแห่งการตั้งภาคี (ชิริก) จากมักกะฮ์ สู่ดินแดนแห่งอิสลามคือมะดีนะฮ์ แท้จริงแผ่นดินของข้านั้นกว้างขวาง ดังนั้นจงอดทนต่อการเคารพภักดีต่อข้า และจงทำให้การเชื่อฟังของพวกเจ้าบริสุทธิ์เพื่อข้า แท้จริงพวกเจ้าจะต้องตายและจะกลับไปยังข้า เพราะทุกชีวิตที่มีลมหายใจจะลิ้มรสความตาย แล้วยังเรา หลังจากความตาย พวกเจ้าจะถูกนำกลับมา แล้วพระผู้ทรงสูงส่งผู้ทรงสดุดีทรงแจ้งแก่พวกเขา ถึงสิ่งที่พระองค์ทรงเตรียมไว้สำหรับผู้ที่อดทนในหมู่พวกเขา ต่อการเชื่อฟังพระองค์ จากเกียรติยศ ณ ที่พระองค์

และบรรดาผู้ศรัทธา หมายถึง ผู้ที่ศรัทธาต่ออัลลอฮ์และรอซูลของพระองค์ ในสิ่งที่ท่านรอซูลนำมาจากอัลลอฮ์ และประกอบความดีทั้งหลาย หมายถึง และพวกเขาประกอบกรรมตามที่อัลลอฮ์ทรงใช้พวกเขา ดังนั้นพวกเขาจึงเชื่อฟังพระองค์ในสิ่งนั้น และพวกเขาหยุดยั้งจากสิ่งที่พระองค์ทรงห้ามพวกเขา แน่นอนเราจะให้พวกเขาได้พำนักในสวรรค์ซึ่งปราสาทสูง หมายถึง แน่นอนเราจะให้พวกเขาได้พำนักในสวรรค์ซึ่งปราสาทชั้นสูง

และบรรดาผู้อ่าน (กุรอาน) มีความเห็นต่างกันในการอ่านข้อนี้ โดยทั่วไปบรรดาผู้อ่านจากมะดีนะฮ์และบัศเราะฮ์ และบางส่วนจากกูฟะฮ์ อ่านว่า "ลันุบั๊ววิอันนะฮุม" ด้วยตัวบาอ์ (لَنُبَوِّئَنَّهُمْ) ส่วนโดยทั่วไปบรรดาผู้อ่านจากกูฟะฮ์ อ่านด้วยตัวษาอ์ว่า "ลันัษวิยันนะฮุม" (لَنَثْوِيَنَّهُمْ)

และคำพูดที่ถูกต้องในเรื่องนี้ตามความเห็นของฉันคือ ทั้งสองล้วนเป็นการอ่านที่มีชื่อเสียงในหมู่ผู้อ่านจากเมืองต่าง ๆ โดยมีนักวิชาการด้านการอ่านจำนวนมากอ่านด้วยแต่ละแบบ ซึ่งทั้งสองมีความหมายใกล้เคียงกัน ดังนั้นผู้อ่านจะอ่านด้วยแบบใดก็ถูกต้อง ทั้งนี้เพราะคำกล่าวของพระองค์ว่า "ลันุบั๊ววิอันนะฮุม" มาจากคำว่า "บั๊วอะตุฮุ" หมายถึง ฉันให้ที่พำนักแก่เขา คือ ฉันให้เขาพำนัก และเช่นเดียวกัน "ลันัษวิยันนะฮุม" ก็มาจากคำว่า "อัษวัยตุฮุ" หมายถึง ฉันให้ที่พำนักแก่เขา หากฉันให้ที่พำนักแก่เขาแห่งหนึ่งแห่งใด จากคำว่า "อัษ-ษะวาอ์" ซึ่งหมายถึง การพำนัก

และคำกล่าวของพระองค์ว่า มีบรรดาแม่น้ำไหลอยู่เบื้องล่างของมัน หมายถึง มีบรรดาแม่น้ำไหลอยู่เบื้องล่างของบรรดาต้นไม้ของมัน โดยพวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นตลอดกาล หมายถึง พวกเขาจะพำนักอยู่ในนั้นโดยไม่มีสิ้นสุด ช่างเป็นการตอบแทนอันดีเลิศจริง ๆ สำหรับผู้ปฏิบัติทั้งหลาย หมายถึง ช่างเป็นการตอบแทนอันดีเลิศจริง ๆ สำหรับผู้ปฏิบัติตามด้วยการเชื่อฟังอัลลอฮ์ ซึ่งได้แก่ปราสาทเหล่านี้ที่อัลลอฮ์จะทรงให้พวกเขาได้พำนักในสวนสวรรค์ของพระองค์ โดยมีบรรดาแม่น้ำไหลอยู่เบื้องล่างของมัน

บรรดาผู้ที่อดทนต่อการทำร้ายจากผู้ตั้งภาคีในโลกนี้ และสิ่งที่พวกเขาเผชิญจากพวกเขา และต่อการปฏิบัติตามการเชื่อฟังอัลลอฮฺและสิ่งที่พระองค์ทรงพอใจ และการต่อสู้กับศัตรูของพระองค์ (และต่อพระเจ้าของพวกเขานั้น พวกเขามอบหมาย) ในปัจจัยยังชีพของพวกเขาและการต่อสู้กับศัตรูของพวกเขา ดังนั้นพวกเขาจึงไม่หันหลังให้กับพวกเขา ด้วยความมั่นใจจากพวกเขาว่าอัลลอฮฺนั้นทรงยกย่องคำพูดของพระองค์ และทรงทำให้แผนการของผู้ปฏิเสธศรัทธาอ่อนแอ และสิ่งที่ถูกกำหนดไว้สำหรับพวกเขา (ในซูเราะฮฺฏอฮา โองการที่ 58) จากปัจจัยยังชีพนั้นจะไม่พลาดจากพวกเขาเป็นอันขาด

คำอธิบายในความหมายของพระดำรัสของพระผู้ทรงสูงสุดที่ว่า: "และมีสัตว์มากมายที่มิได้แบกปัจจัยยังชีพของมัน อัลลอฮฺทรงเป็นผู้ให้ปัจจัยยังชีพแก่มันและแก่พวกเจ้า และพระองค์คือผู้ทรงได้ยิน ผู้ทรงรอบรู้" (60)

พระผู้ทรงสูงสุดในคำกล่าวของพระองค์ตรัสแก่ผู้ศรัทธาในพระองค์และในรอซูลของพระองค์ จากบรรดาเศาะหาบะฮฺของมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมว่า: จงอพยพและต่อสู้ในทางของอัลลอฮฺเถิด ผู้ศรัทธาทั้งหลาย ต่อศัตรูของพระองค์ และอย่าได้กลัวความขัดสนหรือความแร้นแค้น เพราะมีสัตว์มากมายที่มีความต้องการอาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องบริโภค "(ไม่แบกปัจจัยยังชีพของมัน)" หมายถึง อาหารของมัน มันมิได้แบกมันเพื่อสะสมไว้ในวันนี้เพื่อวันพรุ่งนี้ เนื่องจากมันไม่สามารถทำเช่นนั้นได้ "(อัลลอฮฺทรงเป็นผู้ให้ปัจจัยยังชีพแก่มันและแก่พวกเจ้า)" ทีละวันทีละวัน "(และพระองค์คือผู้ทรงได้ยิน)" ต่อคำพูดของพวกเจ้าที่ว่า: เรากลัวว่าการจากถิ่นฐานของเราจะนำไปสู่ความขัดสน "(ผู้ทรงรอบรู้)" ต่อสิ่งที่อยู่ในจิตใจของพวกเจ้า และสิ่งที่กิจการของพวกเจ้าและศัตรูของพวกเจ้าจะลงเอย นั่นคือการที่อัลลอฮฺทรงทำให้พวกเขาต่ำต้อย และทรงให้พวกเจ้ามีชัยชนะเหนือพวกเขา และเรื่องอื่นๆ จากกิจการของพวกเจ้า ไม่มีสิ่งใดจากกิจการของปวงบ่าวของพระองค์จะเร้นลับต่อพระองค์

และตามสิ่งที่เราได้กล่าวในความหมายของโองการนี้ บรรดาผู้รู้ด้านตัฟซีรก็ได้กล่าวเช่นเดียวกัน

* ข้อกล่าวอ้างของผู้ที่กล่าวเช่นนั้น:

มุฮัมมัด บิน อัมร์ได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: อบู อาศิมได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อีซาได้เล่าแก่เรา และอัล-ฮาริษได้เล่าแก่ฉัน เขากล่าวว่า: อัล-ฮะซันได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: วะรกออ์ได้เล่าแก่เรา ทั้งหมดจากอิบนุ อบี นุญัยฮ์ จากมุญาฮิด เกี่ยวกับพระดำรัสของพระองค์ที่ว่า: "และมีสัตว์มากมายที่มิได้แบกปัจจัยยังชีพของมัน อัลลอฮฺ" เขากล่าวว่า: นกและสัตว์ป่าที่ไม่แบกปัจจัยยังชีพ

อิบนุ อับดิล อะอฺลาได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: อัล-มุตะมัร บิน สุลัยมานได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: ฉันได้ยินอิมราน จากอบี มุญัลลิซ เกี่ยวกับโองการนี้ "และมีสัตว์มากมายที่มิได้แบกปัจจัยยังชีพของมัน อัลลอฮฺทรงเป็นผู้ให้ปัจจัยยังชีพแก่มันและแก่พวกเจ้า" เขากล่าวว่า: ในหมู่สัตว์มีสิ่งที่ไม่อาจสะสมไว้สำหรับวันพรุ่งได้ มันจะได้รับปัจจัยยังชีพในแต่ละวันจนกระทั่งมันตาย

อิบนุ วะกีอ์ได้เล่าแก่เรา เขากล่าวว่า: ยะฮฺยา บิน ยะมานได้เล่าแก่เรา จากสุฟยาน จากอะลี บิน อัล-อักมัร "และมีสัตว์มากมายที่มิได้แบกปัจจัยยังชีพของมัน" เขากล่าวว่า: มันไม่สะสมสิ่งใดไว้สำหรับวันพรุ่ง